Answers On/OffJS required
Group A
- Q.समूह 'क' (अति छोटो उत्तरहरू)१. सामाजिक विविधताको अर्थ एक वाक्यमा लेख्नुहोस् । उत्तर: समाजमा रहेका विभिन्न जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति र भूगोलका मानिसहरूबीचको भिन्नतालाई नै सामाजिक विविधता भनिन्छ ।२. दिगो विकासको अवधारणाअनुसार विकास योजनाहरू सञ्चालन गर्न उपयुक्त हुन्छ, किन ? आफ्नो धारणा एक बुँदामा लेख्नुहोस् । उत्तर: वर्तमान पुस्ताका आवश्यकताहरू पूरा गर्दा भविष्यका पुस्ताका लागि स्रोत र साधनको अभाव नहोस् भन्नका लागि दिगो विकासको अवधारणाअनुसार योजना सञ्चालन गर्नुपर्छ ।३. मानव बेचबिखन रोक्ने दुई उपायहरू लेख्नुहोस् । उत्तर: गरिबी निवारणका लागि रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्ने र मानव बेचबिखन विरुद्ध कडा कानुन बनाएर प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने ।४. भ्रष्टाचार विरुद्ध जनचेतना फैलाउन उपयुक्त हुने एक सन्देशमूलक नारा तयार पार्नुहोस् । उत्तर: "भ्रष्टाचार देश विकासको बाधक: सदाचार नै सभ्य समाजको मानक" ।५. दिल्ली सम्झौतामा भएको कुनै एक प्रावधान उल्लेख गर्नुहोस् । उत्तर: १० जना मन्त्रीहरू रहने गरी एउटा अन्तरिम मन्त्रीमण्डल गठन गरिनेछ, जसमा ५ जना राणाहरू र ५ जना नेपाली कांग्रेसका प्रतिनिधि रहनेछन् ।६. 'बदलाको भावनाले अर्को दुर्घटना वा विध्वंश निम्त्याउँछ ।' यस भनाइलाई प्रथम वा दोस्रो विश्वयुद्धको उदाहरणबाट प्रस्ट पार्नुहोस् । उत्तर: प्रथम विश्वयुद्धपछि जर्मनीमाथि लादिएको अपमानजनक 'भर्साइल सन्धि' का कारण जर्मनीमा बदलाको भावना जाग्यो र यसैको परिणामस्वरूप दोस्रो विश्वयुद्ध जस्तो भयानक विध्वंश निम्तियो ।७. अन्त:शुल्कको अर्थ एक वाक्यमा प्रस्ट पार्नुहोस् । उत्तर: देश भित्र उत्पादन हुने हानिकारक वस्तुहरू (जस्तै: मदिरा, सुर्तीजन्य पदार्थ) को उपभोग घटाउन वा स्वदेशी उत्पादनमा लगाइने करलाई अन्त:शुल्क भनिन्छ ।८. वैदेशिक रोजगारीमा गएका तपाईंको/आफन्तले विदेशमा कमाएर पठाएको विपे्रषण रकमलाई सदुपयोग गर्न के सुझाव दिनुहुन्छ ? कुनै एक सुझाव लेख्नुहोस् । उत्तर: विपे्रषण रकमलाई विलासिताका साधनमा खर्च नगरी कृषि, साना उद्योग वा आयमूलक क्षेत्रमा लगानी गर्न सुझाव दिन्छु ।९. संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले गर्ने कुनै एक कार्य लेख्नुहोस् । उत्तर: संयुक्त राष्ट्रसंघको वार्षिक बजेटमाथि छलफल गर्ने र त्यसलाई स्वीकृत गर्ने ।१०. विश्वव्यापीकरणले नेपालको अर्थतन्त्रमा पारेको नकारात्मक प्रभाव न्यून गर्न के गर्नुपर्ला ? कुनै एक सुझाव दिनुहोस् । उत्तर: स्वदेशी उत्पादन र साना तथा घरेलु उद्योगहरूलाई प्राथमिकता दिँदै नेपाली उत्पादनको गुणस्तर सुधार गरी अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धी बनाउनुपर्छ ।११. तपाईं बसोवास गर्ने क्षेत्रको वातावरणलाई प्रदूषणमुक्त बनाउन तपाईंले खेल्न सक्ने एक भूमिका उल्लेख गर्नुहोस् । उत्तर: आफ्नो घर र टोलबाट निस्कने फोहोरलाई कुहिने र नकुहिने गरी वर्गीकरण गरेर उचित व्यवस्थापन गर्ने ।A.समूह 'ख' (मध्यम उत्तरहरू)१२. सामाजिक विविधताले हाम्रो सामाजिकीकरणमा पारेको असरहरू विश्लेषण गर्नुहोस् । उत्तर: सामाजिक विविधताले मानिसलाई फरक संस्कृति, भाषा र विचारप्रति सहनशील हुन सिकाउँछ, जसले सामाजिक सद्भाव बढाउँछ; यसले गर्दा मानिसले विभिन्न समुदायका मूल्यमान्यताहरू सिक्ने अवसर पाउँछन् र एउटा साझा राष्ट्रिय पहिचान निर्माणमा मद्दत पुग्छ; तर कहिलेकाहीँ उचित समन्वय नहुँदा विविधताका कारण समाजमा विभेद वा द्वन्द्व निम्तिन सक्ने जोखिम पनि रहन्छ ।१३. नेपालमा सञ्चालित कुनै एक राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाको परिचय दिँदै त्यसले देशको आर्थिक तथा सामाजिक पक्षमा पार्ने प्रभाव लेख्नुहोस् । उत्तर: 'मध्यपहाडी लोकमार्ग' नेपालको पूर्वदेखि पश्चिमसम्म पहाडी भेगलाई जोड्ने एक महत्त्वपूर्ण आयोजना हो । यसले पहाडी क्षेत्रका उत्पादनलाई बजारसम्म पुर्याई ग्रामीण अर्थतन्त्र सुदृढ बनाउँछ (आर्थिक प्रभाव) र विभिन्न भौगोलिक क्षेत्रका मानिसहरूबीचको आवागमन सहज बनाएर सामाजिक सम्बन्ध र एकतालाई थप मजबुत बनाउँछ (सामाजिक प्रभाव) ।१४. "राष्ट्रिय सम्पदा संरक्षणमा समुदायको भूमिका" शीर्षकमा एक सम्पादकीयको नमुना तयार पार्नुहोस् । उत्तर: शीर्षक: हाम्रा सम्पदा, हाम्रै जिम्मेवारी हाम्रा ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाहरू राष्ट्रको पहिचान हुन् । यी सम्पदाहरूको संरक्षणमा सरकारी निकायको मात्र मुख नताकी स्थानीय समुदायले सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्छ । समुदायले सम्पदा क्षेत्रको नियमित सरसफाइ, सुरक्षा र मौलिक स्वरूप जोगाउन ध्यान दिनुपर्छ । पर्यटन प्रवर्द्धन गरी स्थानीयस्तरमै रोजगारी सिर्जना गर्न सकेमा समुदायले स्वतः यी सम्पदाको अपनत्व ग्रहण गर्नेछ ।१५. अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको मर्यादित र सम्मानित जीवनयापनका लागि तपाईंले कस्ता सामाजिक दायित्व पूरा गर्न सक्नुहुन्छ ? कुनै चारवटा बुँदा लेख्नुहोस् । उत्तर: अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई दया होइन, अवसर र सम्मानको दृष्टिले हेर्ने वातावरण सिर्जना गर्ने; उनीहरूको पहुँचका लागि सार्वजनिक स्थलहरूमा अपाङ्गमैत्री पूर्वाधार निर्माण गर्न पहल गर्ने; समाजमा उनीहरूलाई गरिने भेदभाव विरुद्ध आवाज उठाउने; र उनीहरूको क्षमता अनुसारको सीपमूलक तालिम र रोजगारीका अवसरहरू पहिचान गर्न सहयोग गर्ने ।अथवा (लोक नृत्य सम्बन्धी): उत्तर: नेपाली लोक तथा शास्त्रीय नृत्य जोगाउन विद्यालयको पाठ्यक्रममा यस्ता नाचहरूलाई समावेश गर्नुपर्छ; राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा विभिन्न सांस्कृतिक उत्सवहरू आयोजना गरी मौलिक नृत्यको प्रदर्शन गर्नुपर्छ; पुराना कलाकारहरूको सीपलाई नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्न तालिम केन्द्रहरू खोल्नुपर्छ; र सञ्चार माध्यमहरूले विदेशी नृत्यको तुलनामा स्वदेशी नृत्यलाई बढी प्राथमिकता दिनुपर्छ ।१६. मानव तथा मानवअङ्ग बेचबिखनले व्यक्ति र पारिवारिक जीवनमा पार्ने सामाजिक प्रभाव समीक्षा गर्नुहोस् । उत्तर: मानव बेचबिखनले व्यक्तिलाई शारीरिक र मानसिक रूपमा गहिरो चोट पुर्याउँछ, जसले गर्दा उसले समाजमा पुनः स्थापित हुन कठिन महसुस गर्छ; परिवारमा यसले विखण्डन निम्त्याउँछ र समाजमा पीडित तथा उसको परिवारलाई हेर्ने दृष्टिकोण नकारात्मक हुँदा उनीहरू सामाजिक बहिष्कारमा पर्न सक्छन्; साथै, अङ्ग बेचबिखनका कारण व्यक्तिको कार्यक्षमता घट्ने र परिवारमा आर्थिक भार बढ्न गई समग्र सामाजिक संरचनामै क्षति पुग्छ ।१७. संसदीय शासन प्रणालीमा राष्ट्रिय सभाको महत्त्व उदाहरणसहित प्रस्ट पार्नुहोस् । उत्तर: संसदीय प्रणालीमा राष्ट्रिय सभाले प्रतिनिधि सभाले हतारमा गरेका निर्णय वा कानुन निर्माणमा पुनर्विचार गर्ने र गल्ती सच्याउने 'दोस्रो नजर' (Second Opinion) को काम गर्छ; यसले विभिन्न क्षेत्रका विज्ञ, बुद्धिजीवी र सीमान्तकृत समुदायको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्छ, जसले गर्दा कानुन निर्माण प्रक्रिया थप परिपक्व र समावेशी बन्छ; उदाहरणका लागि, कुनै जटिल विधेयकमा राष्ट्रिय सभाका विज्ञ सदस्यहरूको सुझावका कारण देशलाई दीर्घकालीन फाइदा हुने कानुन बन्न सहयोग पुग्दछ ।१८. भूमध्यरेखीय र भूमध्यसागरीय हावापानीमा पाइने वनस्पतिमा आधारमा चार बुँदामा भिन्नता प्रस्तुत गर्नुहोस् । उत्तर: भूमध्यरेखीय क्षेत्रमा वर्षभरि वर्षा हुने हुनाले यहाँ 'सधैँभरि हरियो रहने' (Evergreen) बाक्लो जङ्गल पाइन्छ, जबकि भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा हिउँदमा वर्षा हुने भएकाले गर्मीको खडेरी खप्न सक्ने 'मोटो बोक्रा र सानो पात' भएका वनस्पति पाइन्छन्; भूमध्यरेखीय जङ्गलमा कडा काठ हुने महोगनी र रोजउड जस्ता रूखहरू पाइन्छन् भने भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा ओक, ओलिभ (जैतुन) र सल्लो जस्ता रूखहरू पाइन्छन्; भूमध्यरेखीय जङ्गल निकै बाक्लो र अँध्यारो हुन्छ भने भूमध्यसागरीय वनस्पति अलि पातलो र बुट्यान स्वरूपको हुन्छ; भूमध्यसागरीय क्षेत्र विशेष गरी कागती, सुन्तला र अङ्गुर जस्ता रसिला फलफूलका लागि प्रसिद्ध छ, जुन भूमध्यरेखीय क्षेत्रमा सम्भव छैन ।१९. 'जलवायु परिवर्तन र यसका असरहरू' शीर्षकमा वक्तृताको नमुना तयार गर्नुहोस् । उत्तर: आदरणीय सभापति महोदय, आज म जलवायु परिवर्तनका असरहरूबारे बोल्न गइरहेको छु। मानवीय क्रियाकलापका कारण पृथ्वीको तापक्रम बढ्दै जानु नै जलवायु परिवर्तन हो; यसका कारण हिमालको हिउँ पग्लने, समुद्रको सतह बढ्ने र बेमौसमी वर्षा जस्ता समस्याहरू देखिन थालेका छन्; यसले कृषि उत्पादनमा ह्रास ल्याई विश्वव्यापी खाद्य संकट निम्त्याउने र कतिपय दुर्लभ जीवजन्तुहरूको अस्तित्व नै मेटाउने खतरा पैदा गरेको छ; तसर्थ, समयमै वातावरण जोगाउन र कार्बन उत्सर्जन घटाउन हामी सबै एकजुट हुनुपर्छ, धन्यवाद ।२०. नेपालको ग्रामीण र सहरी जनसङ्ख्या वितरणको अवस्था वर्णन गर्नुहोस् । उत्तर: नेपालमा जनसङ्ख्याको वितरण असमान छ; पछिल्लो समय ग्रामीण क्षेत्रबाट सहरतर्फ तीव्र बसाइँसराइ भइरहेको छ; ग्रामीण क्षेत्रमा कृषिमा आधारित जनसंख्या बढी भए पनि सुविधाको खोजीमा मानिसहरू सहर पस्दा गाउँहरू रित्तिएका छन्; सहरी क्षेत्रमा जनसङ्ख्याको चाप उच्च हुँदा आवास, खानेपानी र ढल जस्ता पूर्वाधारमा समस्या देखिएको छ भने ग्रामीण क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको अभाव भएको छ; तसर्थ, सन्तुलित विकासका लागि ग्रामीण क्षेत्रमा पनि पूर्वाधार पुर्याई जनसङ्ख्याको वितरणलाई व्यवस्थापन गर्नु आवश्यक छ ।समूह 'ग' (लामो उत्तरहरू)२१. नेपालमा मानव अधिकार संरक्षणका लागि भएका प्रयास र तिनको प्रभावकारिता विश्लेषण गर्नुहोस् । उत्तर: नेपालको संविधानमा मौलिक हकका रूपमा मानव अधिकारलाई प्रत्याभूत गरिएको छ र राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग जस्ता शक्तिशाली निकायहरू गठन गरिएका छन् । नागरिक समाज र मानव अधिकारवादी संघसंस्थाहरूले पनि उल्लंघनका घटनामा आवाज उठाइरहेका छन् । यी प्रयासहरूले गर्दा जनतामा सचेतना त बढेको छ, तर दण्डहीनता र राजनीतिक हस्तक्षेपका कारण कतिपय पीडितले अझै न्याय पाउन सकेका छैनन् । प्रभावकारिता बढाउन कानुनी कारबाहीलाई निष्पक्ष र छिटो बनाउनु आवश्यक छ ।२२. पृष्ठ भरिने गरी नेपालको नक्सा बनाएर निम्न तथ्यलाई उपयुक्त सङ्केत प्रयोग गरी भर्नुहोस्:उत्तरको नमुना (नक्सा भर्ने निर्देशन):१. बागमती प्रदेश: नेपालको मध्य भागमा रहेको यो प्रदेशलाई कुनै एक रङ वा छाया (Shading) प्रयोग गरी देखाउनुहोस् र 'बागमती प्रदेश' लेख्नुहोस्। २. जानकी मन्दिर: मधेश प्रदेशको जनकपुर क्षेत्रमा एउटा सानो मन्दिरको चिन्ह वा थोप्लो बनाई 'जानकी मन्दिर' भनी नाम लेख्नुहोस्। ३. अपि हिमाल: नेपालको सुदूरपश्चिम हिमाली भेगमा हिमालको चिन्ह (त्रिभुज) बनाई 'अपि हिमाल' लेख्नुहोस्। ४. मध्य पहाडी लोकमार्ग: नेपालको पहाडी भेग भएर पूर्वदेखि पश्चिमसम्म जाने एउटा तेर्सो रेखा कोर्नुहोस् र त्यसलाई 'मध्य पहाडी लोकमार्ग' को सङ्केत दिनुहोस्।अथवा (उत्तर अमेरिकाको नक्सा रोज्नेका लागि):
- कर्कट रेखा: महादेशको दक्षिणी भाग (मेक्सिको) भएर जाने काल्पनिक तेर्सो ड्यास-ड्यास रेखा खिच्नुहोस्।
- अपलेचियन पर्वत: महादेशको पूर्वी भागमा पहाडको लहर बनाई 'अपलेचियन पर्वत' लेख्नुहोस्।
- अलास्का: महादेशको उत्तर-पश्चिममा रहेको अमेरिकाको भू-भागलाई छाया पारेर देखाउनुहोस्।
- चिसो हावापानीको क्षेत्र: महादेशको सबैभन्दा उत्तरी भाग (क्यानडा र आर्कटिक क्षेत्र) मा चिसो हावापानीको सङ्केत भर्नुहोस्।
अथवा (दृष्टिविहीनहरूका लागि मात्र):२२. उत्तर अमेरिका महादेशको अवस्थिति, वनस्पति, सामाजिक जनजीवन र आर्थिक गतिविधि उल्लेख गर्नुहोस् ।उत्तर:- अवस्थिति: उत्तर अमेरिका पूर्ण रूपमा उत्तरी र पश्चिमी गोलार्द्धमा अवस्थित छ। यसको उत्तरमा उत्तर ध्रुवीय महासागर, पूर्वमा आन्ध्र महासागर र पश्चिममा प्रशान्त महासागर रहेका छन्।
- वनस्पति: यहाँको उत्तरमा टुन्ड्रा वनस्पति, मध्य भागमा कोणधारी वन र दक्षिणमा सितोष्ण घाँसे मैदान (प्रेयरी) पाइन्छ।
- सामाजिक जनजीवन: यहाँ मुख्यतया युरोपेली मूलका मानिसहरूको बाहुल्यता छ। मानिसहरूको जीवनस्तर उच्च छ र अङ्ग्रेजी, फ्रेन्च तथा स्पेनिस भाषाहरू बढी बोलिन्छन्।
- आर्थिक गतिविधि: यो महादेश कृषि र उद्योगमा निकै विकसित छ। यहाँ आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरी गहुँ र मकैको ठुलो परिमाणमा खेती गरिन्छ। खनिज तेल, फलाम र कोइला खानीका कारण यहाँका देशहरू आर्थिक रूपमा निकै सबल छन्।
२३. जनआन्दोलन २०४६ को पृष्ठभूमि उल्लेख गर्दै वि.सं. २०४६ पछिको राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक प्रभाव उल्लेख गर्नुहोस् । उत्तर: वि.सं. २०१७ देखि कायम निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाले जनताका अधिकार कुण्ठित गरेपछि २०४६ सालमा नेपाली कांग्रेस र वाम मोर्चाको संयुक्त आह्वानमा जनआन्दोलन सुरु भयो । यसपछि नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनःस्थापना भयो (राजनीतिक प्रभाव); देशले खुला बजार अर्थतन्त्र अपनाई निजी क्षेत्रको सहभागिता बढ्यो (आर्थिक प्रभाव); र समाजमा नागरिक स्वतन्त्रता तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको लहर आउँदा विभिन्न जाति र भाषाभाषीहरूले आफ्ना अधिकारका लागि आवाज उठाउने वातावरण तयार भयो (सामाजिक प्रभाव) ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.