Answers On/OffJS required
Group A
- Q.१. सामाजीकिकरणका कुनै दुईओटा माध्यम लेख्नुहोस्।A.सामाजिकीकरणका दुई माध्यम परिवार र विद्यालय हुन्।
- Q.२. दिगो विकासका आयाम र विकासका गतिविधि बिचको अन्तरसम्बन्ध एक वाक्यमा उल्लेख गर्नुहोस् ।A.दिगो विकासका आयाम र गतिविधिहरूले प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण र सामाजिक समृद्धिलाई सन्तुलनमा राख्छन्।
- Q.३. मानव बेचबिखन बिरुद्ध जनचेतना जगाउने एउटा नारा तयार पार्नुहोस्।A."मानव बेचबिखन रोक्नुहोस्, मानवताको सम्मान गर्नुहोस्" भन्ने नारा तयार गर्न सकिन्छ।
- Q.४. घरैलु हिंसाबाट हुन सक्ने कुनै दुईओटा असर लेख्नुहोस् ।A.घरेलु हिंसाबाट मानसिक तनाव र शारीरिक चोट हुन सक्छ।
- Q.५. दोस्रो विश्वयुद्धको तत्कालिन कारण लेख्नुहोस् ।A.दोस्रो विश्वयुद्धको तत्कालीन कारण जर्मनीको पोल्याण्डमाथिको आक्रमण थियो।
- Q.६. जनआन्दोलन २०६२/२०६३ का उपलव्धीमध्ये सबैभन्दा महत्वपूर्ण उपलब्धि केलाई ठान्नुहुन्छ ? आफ्नो तार्किक धारणा प्रस्तुत गर्नुहोस् ।A.जनआन्दोलन २०६२/२०६३ को सबैभन्दा महत्वपूर्ण उपलब्धि गणतन्त्र स्थापना हो, किनभने यसले लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थालाई बलियो बनायो।
- Q.७. साधारण सेयर र अग्राधिकार सेयरबिच एउटा भिन्नता प्रस्तुत गर्नुहोस् ।A.साधारण सेयरले मतदान अधिकार दिन्छ, तर अग्राधिकार सेयरले प्राथमिक लाभांश दिन्छ।
- Q.८. तपाईंले लगाउने कपडा किन्दा कुन प्रकारको कर तिर्नुभएको हुन्छ ? लेख्नुहोस् ।A.कपडा किन्दा मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT) तिर्नुपर्छ।
- Q.९. विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (WHO) को एउटा कार्य लेख्नुहोस् ।A.विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) को एक कार्य रोग नियन्त्रण र रोकथाम हो।
- Q.१०. समसामयिक घटनाको जानकारी हाम्रो जीवनमा कसरी सहयोग पुग्छ ? एक उदाहरण दिनुहोस् ।A.समसामयिक घटनाको जानकारीले निर्णय लिन सहयोग गर्छ, जस्तै प्राकृतिक प्रकोपको जानकारीले तयारी गर्न सकिन्छ।
- Q.११. स्वास्थ्य जीवनशैली अपनाउन तपाईंले अपनाउनुभएको एउटा उपाय लेख्नुहोस् ।A.स्वस्थ जीवनशैली अपनाउन म नियमित व्यायाम गर्छु।
Group B
- Q.१२. विविधताका एकता हाम्रो पहिचान हो' यसलाई प्रवर्धन गर्न समाजको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ ? आफ्नो विचार चार बुँदामा प्रस्तुत गर्नुहोस् ।A.समाजले विविधतामा एकता प्रवर्धन गर्न निम्न भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ:
- सांस्कृतिक सम्मान: विभिन्न जातजाति, धर्म र संस्कृतिको सम्मान गर्दै साझा उत्सवहरू आयोजना गर्नुपर्छ।
- शिक्षा र जागरूकता: विविधताको महत्वबारे स्कूल र समुदायमा जागरूकता कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।
- सामाजिक समावेशीकरण: सबै समुदायलाई सामाजिक गतिविधिमा समान सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्छ।
- कानुनी समानता: भेदभावविरुद्ध कडा कानुन लागू गरी सामाजिक एकता बलियो बनाउनुपर्छ।
- Q.१३. नेपालमा सञ्चालित राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरूमध्ये कुनै एक आयोजनाको परिचय दिई दुईओटा महत्त्व दर्शाउनुहोस्।A.पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल: यो आयोजना नेपालको गण्डकी प्रदेशमा अवस्थित छ र पर्यटकीय नगरी पोखरालाई अन्तर्राष्ट्रिय उडानसँग जोड्छ।महत्त्व:
- पर्यटन प्रवर्धन: पोखराको पर्यटन उद्योगलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग जोडेर आर्थिक वृद्धि हुन्छ।
- आर्थिक विकास: स्थानीय रोजगारी र व्यापारका अवसरहरू बढाउँछ।
- Q.१४. "जेष्ठ नागरिकप्रति हाम्रो दायित्व" शीर्षकमा कुनै एक राष्ट्रिय पत्रिकाको लागि सम्पादकीयको नमूना तयार पार्नुहोस्।A.जेष्ठ नागरिकप्रति हाम्रो दायित्वजेष्ठ नागरिकहरू समाजका आधारस्तम्भ हुन्, जसले आफ्नो जीवनको लामो समय देश र समाजको विकासमा योगदान दिएका छन्। उनीहरूको अनुभव र ज्ञान हाम्रो अमूल्य सम्पत्ति हो। तर, आजको आधुनिक समाजमा जेष्ठ नागरिकहरू उपेक्षित र एक्लो महसुस गरिरहेका छन्। उनीहरूको सम्मान, हेरचाह र सामाजिक सुरक्षाको दायित्व हाम्रो साझा जिम्मेवारी हो। सरकारले जेष्ठ नागरिकका लागि विशेष स्वास्थ्य सेवा, सामाजिक सुरक्षा भत्ता र मनोरञ्जनका अवसरहरूको व्यवस्था गर्नुपर्छ। साथै, परिवार र समुदायले पनि उनीहरूको भावनात्मक र शारीरिक आवश्यकताप्रति संवेदनशील हुनुपर्छ। हामी सबैले मिलेर जेष्ठ नागरिकलाई सम्मानजनक र सुखी जीवन प्रदान गर्नुपर्छ, किनकि उनीहरूको खुशीले नै हाम्रो समाजको सभ्यता झल्किन्छ।
- Q.१५. नारी दिवसलाई समय सान्दर्भिक र अर्थपूर्ण बनाउन के-के कुरामा ध्यान दिनुपर्ला ? चार बुँदामा तपाईंको विचार प्रस्तुत गर्नुहोस्।A.नारी दिवसलाई अर्थपूर्ण बनाउन निम्न कुरामा ध्यान दिनुपर्छ:
- लैङ्गिक समानता: लैङ्गिक भेदभाव हटाउन नीति र कार्यक्रमहरूमा जोड दिनुपर्छ।
- महिला सशक्तीकरण: शिक्षा, रोजगारी र नेतृत्वमा महिलाको सहभागिता बढाउनुपर्छ।
- जागरूकता अभियान: लैङ्गिक हिंसा र असमानताविरुद्ध जनचेतना फैलाउनुपर्छ।
- वास्तविक परिवर्तन: केवल औपचारिक उत्सवमा सीमित नभई दीर्घकालीन नीति कार्यान्वयन गर्नुपर्छ।
- Q.१६. लोकबाजा संरक्षणमा विद्यार्थीको भूमिका के हुन सक्छ ? चार बुँदामा उल्लेख गर्नुहोस्।A.लोकबाजा संरक्षणमा विद्यार्थीको भूमिका निम्न हुन सक्छ:
- अध्ययन र अनुसन्धान: लोकबाजाको इतिहास र महत्वबारे अध्ययन गर्नु।
- प्रशिक्षण र अभ्यास: परम्परागत बाजा बजाउन सिकेर अभ्यास गर्नु।
- प्रदर्शन र प्रचार: सांस्कृतिक कार्यक्रममा लोकबाजा प्रस्तुत गरी प्रचार गर्नु।
- जागरूकता अभियान: समुदायमा लोकबाजाको महत्वबारे सचेतना फैलाउनु।
- Q.१७. 'मानव बेचबिखन सामाजिक अपराध हो' यस कथनलाई पुष्टि गर्न आफ्नो विचार चार बुँदामा स्पष्ट पार्नुहोस्।A.मानव बेचबिखन सामाजिक अपराध हो किनकि:
- मानव अधिकार हनन: यसले व्यक्तिको स्वतन्त्रता र सम्मानमाथि आघात पुर्याउँछ।
- सामाजिक अस्थिरता: यसले परिवार र समुदायको सामाजिक संरचनालाई कमजोर बनाउँछ।
- आर्थिक शोषण: पीडितहरूलाई आर्थिक र शारीरिक शोषणमा पार्छ।
- नैतिक पतन: यो अपराधले समाजको नैतिक मूल्य र मानवतामाथि प्रश्न उठाउँछ।
- Q.१८. उपभोक्ता शिक्षाको आवश्यकता चार बुँदामा स्पष्ट पार्नुहोस्।A.उपभोक्ता शिक्षाको आवश्यकता निम्न छ:
- सचेत खरिद: उपभोक्ताले गुणस्तरीय सामान र सेवाको चयन गर्न सक्छन्।
- ठगीबाट जोगिन: बजारमा हुने ठगी र मिसावटबाट बच्न सहयोग गर्छ।
- अधिकार संरक्षण: उपभोक्ता अधिकारबारे जानकारीले कानुनी संरक्षण प्राप्त गर्न सकिन्छ।
- आर्थिक व्यवस्थापन: अनावश्यक खर्च नियन्त्रण गरी आर्थिक अनुशासन कायम गर्न मद्दत गर्छ।
- Q.१९. प्राकृतिक विपद् न्यूनीकरणका लागि अपनाउनुपर्ने चार सावधानी उल्लेख गर्नुहोस्।A.प्राकृतिक विपद् न्यूनीकरणका लागि निम्न सावधानी अपनाउनुपर्छ:
- पूर्वसूचना प्रणाली: विपद्को पूर्वजानकारी दिने प्रणाली विकास गर्नु।
- भौतिक संरचना: भूकम्प र बाढी प्रतिरोधी भवन निर्माण गर्नु।
- जागरूकता अभियान: समुदायमा विपद् व्यवस्थापनबारे सचेतना फैलाउनु।
- आपतकालीन योजना: विपद्का लागि राहत र उद्धारको पूर्वयोजना बनाउनु।
- Q.२०. "सूचना प्रविधिको माध्यमबाट शिक्षण" भन्ने शीर्षकमा एक पत्रिकाको लागि समाचारको नमूना तयार पार्नुहोस्।A.सूचना प्रविधिको माध्यमबाट शिक्षण: नयाँ युगको सुरुवातकाठमाडौँ, २३ जुलाई २०२५ - नेपालका विद्यालय र विश्वविद्यालयहरूमा सूचना प्रविधिको प्रयोगले शिक्षण प्रक्रियालाई क्रान्तिकारी बनाउँदैछ। अनलाइन कक्षा, डिजिटल पाठ्यसामग्री र स्मार्ट बोर्डको प्रयोगले विद्यार्थीहरूले सहज र रुचिकर तरिकाले सिक्ने अवसर प्राप्त गरेका छन्। विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्रमा इन्टरनेटको पहुँच विस्तार भएसँगै ई-लर्निङ प्लेटफर्महरूको प्रयोग बढ्दो छ। काठमाडौँको त्रिभुवन विश्वविद्यालयले हालै भर्चुअल ल्याब र अनलाइन कोर्सहरू सुरु गरेको छ, जसले विद्यार्थीहरूलाई विश्वस्तरीय शिक्षा प्रदान गरिरहेको छ। यद्यपि, इन्टरनेटको गुणस्तर र डिजिटल साक्षरताको कमी चुनौतीका रूपमा छन्। सरकार र निजी क्षेत्रले यी समस्यालाई सम्बोधन गर्न सहकार्य गर्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।
- Q.२१. जनसंख्या वृद्धिदर घट्दा पर्न सक्ने प्रभाव नेपालको पछिल्लो जनगणनाका आधारमा स्पष्ट गर्नुहोस्।A.नेपालको पछिल्लो जनगणना २०७८ अनुसार जनसंख्या वृद्धिदर ०.९३% मा झरेको छ। यसले निम्न प्रभाव पार्न सक्छ:
- श्रमशक्ति अभाव: युवा जनशक्तिको कमीले आर्थिक उत्पादकत्वमा ह्रास आउन सक्छ।
- जेष्ठ नागरिकको वृद्धि: बुढ्यौली जनसंख्या बढ्दा स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षा खर्च बढ्छ।
- आर्थिक विकासमा चुनौती: कम जनसंख्याले बजार र उपभोगमा कमी ल्याउन सक्छ।
- सामाजिक संरचना परिवर्तन: परिवारको आकार सानो हुँदा सामाजिक सम्बन्ध र सहयोग प्रणालीमा प्रभाव पर्छ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.
Group C
- Q.२१. मानव अधिकारको क्षेत्रमा धेरै सहध्यसंस्था कार्यरत हुँदाहुँदै पनि मानव अधिकार उल्लङ्घनका घटना किन भइरहेका होलान् ? मानव अधिकार उल्लङ्घन न्यूनीकरण गर्न के सुझाव दिनुहुन्छ ? उल्लेख गर्नुहोस्।A.मानव अधिकार उल्लङ्घनका कारणहरू:
- कानुनी कार्यान्वयनको कमी: सहध्यसंस्थाहरूले नीति निर्माणमा सहयोग गरे पनि सरकारको कमजोर कार्यान्वयनले उल्लङ्घनका घटना बढिरहेका छन्।
- जागरूकताको अभाव: ग्रामीण र सीमान्तकृत समुदायमा मानव अधिकारबारे पर्याप्त जानकारी नहुँदा शोषणका घटना हुन्छन्।
- सामाजिक र सांस्कृतिक बाधाहरू: लैङ्गिक असमानता, जातीय भेदभाव र परम्परागत मान्यताले उल्लङ्घनलाई प्रोत्साहन गर्छ।
- आर्थिक असमानता: गरिबी र बेरोजगारीले मानिसहरू शोषणको जोखिममा पर्छन्, जस्तै मानव बेचबिखन।
न्यूनीकरणका सुझावहरू:- कडा कानुनी कार्यान्वयन: मानव अधिकार उल्लङ्घनविरुद्ध कडा कानुन बनाई प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्नुपर्छ।
- शिक्षा र जागरूकता: स्कूल, मिडिया र समुदायमा मानव अधिकारबारे व्यापक जागरूकता कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।
- सामाजिक समावेशीकरण: सबै समुदायलाई समान अवसर र संरक्षण प्रदान गरी सामाजिक असमानता हटाउनुपर्छ।
- सहध्यसंस्थाको समन्वय: सरकार, गैरसरकारी संस्था र अन्तर्राष्ट्रिय संगठनबीच सहकार्य बढाएर प्रभावकारी नीति लागू गर्नुपर्छ।
- Q.२२. पृष्ठ भरिने गरी नेपालको नक्सा बनाएर निम्न तथ्यलाई उपयुक्त सङ्केत प्रयोग गरी भर्नुहोस्: बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज, कोसी प्रदेश, रारा ताल, पशुपतिनाथ मन्दिरA.
- बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज: सुदूरपश्चिम नेपालको बर्दिया जिल्लामा अवस्थित, नक्साको दक्षिण-पश्चिम भागमा त्रिकोण (▲) सङ्केतले चिन्ह लगाउनुहोस्।
- कोसी प्रदेश: पूर्वी नेपालमा अवस्थित, नक्साको पूर्वी भागमा छायाँ (///) सङ्केतले चिन्ह लगाउनुहोस्।
- रारा ताल: मुगु जिल्लामा अवस्थित, नक्साको मध्य-पश्चिम भागमा सानो तारा (*) सङ्केतले चिन्ह लगाउनुहोस्।
- पशुपतिनाथ मन्दिर: काठमाडौँ उपत्यकामा अवस्थित, नक्साको मध्य-पूर्वी भागमा वृत्त (O) सङ्केतले चिन्ह लगाउनुहोस्।नक्सा बनाउँदा नेपालको सामान्य आकार (उत्तर-दक्षिण लामो र पूर्व-पश्चिम साँघुरो) लाई ध्यानमा राखी यी स्थानहरूको सापेक्षिक अवस्थितिलाई सही रूपमा चित्रण गर्नुहोस्।
- Q.२३. प्रथम विश्वयुद्धको आर्थिक र राजनीतिक प्रभाव उल्लेख गरी प्रथम विश्वयुद्धमा नेपालको भूमिका प्रस्तुत गर्नुहोस्।A.आर्थिक प्रभाव:
- औद्योगिक ह्रास: युद्धले युरोपका प्रमुख अर्थतन्त्रहरू ध्वस्त भए, जसले विश्वव्यापी व्यापारमा कमी ल्यायो।
- ऋणको बोझ: युद्धमा संलग्न राष्ट्रहरूले ठूलो ऋण लिए, जसले युद्धपछिको आर्थिक संकट निम्त्यायो।
- महँगाइ: युद्धका कारण वस्तु र सेवाको मूल्यमा वृद्धि भयो, जसले विश्वव्यापी महँगाइ बढायो।
- नयाँ आर्थिक शक्ति: अमेरिका र जापानजस्ता राष्ट्रहरू युद्धपछि आर्थिक शक्तिका रूपमा उदाए।
राजनीतिक प्रभाव:- राष्ट्रहरूको पुनर्गठन: अस्ट्रिया-हङ्गरी र ओटोमन साम्राज्यको विघटन भयो, र नयाँ राष्ट्रहरूको स्थापना भयो।
- लिग अफ नेसन्स: विश्व शान्तिका लागि लिग अफ नेसन्स स्थापना भयो, यद्यपि यसले पूर्ण सफलता पाएन।
- साम्राज्यवादको कमजोरी: युरोपेली साम्राज्यहरू कमजोर भए, जसले उपनिवेशवादी आन्दोलनलाई बल दियो।
- दोस्रो विश्वयुद्धको आधार: भर्साइल्स सन्धिको कठोर सर्तले जर्मनीमा असन्तुष्टि बढायो, जसले दोस्रो विश्वयुद्धको आधार तयार गर्यो।
नेपालको भूमिका:प्रथम विश्वयुद्ध (१९१४-१९१८) मा नेपालले प्रत्यक्ष युद्धमा भाग नलिएको भए पनि बेलायती सेनालाई सहयोग पुर्यायो। नेपालका तत्कालीन राणा शासक चन्द्रशमशेरले बेलायती भारतको समर्थनमा गोर्खा सैनिकहरू पठाए। करिब १०,००० गोर्खा सैनिकहरूले युरोप, मध्यपूर्व र अन्य क्षेत्रमा बेलायती सेनाको तर्फबाट लडे। नेपालले युद्ध सामग्री र आर्थिक सहयोग पनि प्रदान गर्यो। युद्धमा गोर्खाली सैनिकहरूको वीरताले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय छवि बलियो बनायो, तर नेपाल आफैँ तटस्थ रह्यो। - Q.२४. 'राष्ट्रको सामाजिक, आर्थिक रूपान्तरणमा बैठक तथा विसिय संस्थाको भूमिका र चुनौति' शीर्षकमा एउटा लेखको नमूना तयार पार्नुहोस्।A.राष्ट्रको सामाजिक, आर्थिक रूपान्तरणमा बैठक तथा विसिय संस्थाको भूमिका र चुनौतिनेपालको सामाजिक र आर्थिक रूपान्तरणमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू (विसिय) को भूमिका महत्त्वपूर्ण छ। यी संस्थाहरूले बचत, ऋण र लगानीका अवसरहरू प्रदान गरी आर्थिक गतिविधिलाई गति दिन्छन्। पहिलो, यिनले साना तथा मझौला व्यवसायलाई ऋण प्रदान गरेर उद्यमशीलता र रोजगारी सिर्जना गर्छन्। दोस्रो, वित्तीय समावेशीकरणमार्फत ग्रामीण र सीमान्तकृत समुदायलाई बैंकिङ सेवासँग जोड्छन्, जसले गरिबी न्यूनीकरणमा योगदान पुर्याउँछ। तेस्रो, यिनले डिजिटल बैंकिङ र प्रविधिको प्रयोगबाट आर्थिक कारोबारलाई पारदर्शी र सहज बनाएका छन्। चौथो, यिनले सरकारको विकास आयोजनाहरूलाई वित्तीय सहयोग प्रदान गरी पूर्वाधार विकासमा सघाउँछन्।तर, यी संस्थाहरूले विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्छ। पहिलो, वित्तीय साक्षरताको कमीले ग्रामीण क्षेत्रमा बैंकिङ सेवाको पहुँच सीमित छ। दोस्रो, उच्च ब्याजदर र जटिल ऋण प्रक्रियाले साना व्यवसायीलाई निरुत्साहित गर्छ। तेस्रो, साइबर सुरक्षा र प्राविधिक जोखिमले डिजिटल बैंकिङमा चुनौती थप्छ। चौथो, सरकारी नीति र नियमनको अस्थिरताले विसियको दीर्घकालीन योजनामा बाधा पुर्याउँछ।यी चुनौतीहरूको समाधानका लागि सरकार, विसिय र समुदायबीच सहकार्य आवश्यक छ। वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम, सरल ऋण प्रक्रिया र प्राविधिक सुरक्षामा लगानीले यी संस्थाहरूलाई थप प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ। यस्ता प्रयासले नेपालको सामाजिक र आर्थिक रूपान्तरणलाई तीव्रता दिन सकिन्छ।