Answers On/OffJS required
Group A
- Q.समूह 'क' मा दिइएका शब्दको अर्थ समूह 'ख' बाट पहिचान गरी जोडा मिलाउनुहोस्समूह 'क' समूह 'ख'धड़ाधड काम गर्ने साधन (c)विख्यात लगातार (a)औजार नाम चलेको (b)परिवेष्टितदश वर्षको अवधिसंसारचारैतिरबाट घेरिएको (d)
- Q.दिइएको अनुच्छेदबाट उपयुक्त शब्द पहिचान गरी खाली ठाउँ भर्नुहोसमानवीय संवेदनाको युगीन लय पक्रेर कलाकृति सिर्जना गर्ने कलाकार बिरलै जन्मिन्छन् । कलाका जादुले संसारमा नयाँ नयाँ कीर्तिमान स्थापित गरेसँगै उन्नाइसौं शताब्दीको उत्तरार्धतिर युरोपको स्पेनमा एउटा अद्भुत प्रतिभाशाली बालकका जन्म भयो।(क) 'जगत्' को पर्यायवाची शब्द……संसार………हो।(ख) 'मृत्यु' को विपरीतार्थी शब्द……जीवन……….हो ।(ग) अनेकार्थी शब्द……………कलाकार…………..हो ।(घ) 'सय वर्षको अवधि' बुझाउने सिङ्गो शब्द…कलाकार….हो ।
- Q.दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा उखान र एउटा पारिभाषिक शब्द पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् ।विदेशको रमझम र टाढाको वन हरियो देखिन्छ भने झैँ हो । विदेश जानेले नमरी स्वर्ग देखिन्न भन्ने उखान बुझ्छन् । लुकीछिपी गैरकानुनी ढङ्गबाट देखिएको छ । विदेशिनेहरू पछि कानुनको फन्दामा पर्दा पुर्पुरामा हात राखेर पछुतो मानेको देखिएको छ ।A.उखान: नमरी स्वर्ग देखिन्नवाक्यमा प्रयोग: विदेश जानु अघि धेरैले सम्झन्छन् कि विदेश जाने भनेको मात्र सुखको जीवन हो, तर वास्तविकता बुझ्न नपाउँदा नमरी स्वर्ग देखिन्न भनेको उखान प्रमाणित हुन्छ।पारिभाषिक शब्द: गैरकानुनीवाक्यमा प्रयोग: उनले गरेको काम गैरकानुनी थियो र त्यसका लागि उनलाई कानुनी कारवाहीको सामना गर्नुपर्ने भयो।
- Q.दिइएका शब्द समूहबाट शुद्ध शब्द छानी लेख्नुहोस(अ) सीर्सक(आ) शीर्षक(इ) सीशंक(ई) पीर्षक(अ) भन्याङ(आ) भर्याङ(इ) भरयाङ(ई) भरयाङ(ख) दिइएको वाक्यलाई शुद्ध पारी सार्नुहोस्. (२)विद्यालयको कार्यक्रममा मेरा मीत्रले सभाध्यक्ष निर्णायक मण्डल गुरुलगाएत सम्पुर्णलाई सम्बोधन गर्न मलेपछि सबै रिसाउदैथिए ।A.(अ) शीर्षक(आ) भर्याङशुद्ध वाक्य:विद्यालयको कार्यक्रममा मेरा मित्रले सभाध्यक्ष, निर्णायक मण्डल, गुरुलगायत सम्पूर्णलाई सम्बोधन गरेपछि सबै रिसाउँदै थिए।
- Q.रेखाङ्कित शब्दको शब्दवर्ग पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।नेपालीले नेपाललाई माया गर्नुपर्छ नत्र त अरूले पनि हामीलाई हेप्छन् भन्दै मेरो साथी दृष्टान्त राईले मलाई सम्झायो ।A.रेखाङ्कित शब्द: दृष्टान्तशब्दवर्ग: संज्ञा (संज्ञा, व्यक्ति वा नाम जनाउने शब्द)
- Q.दिइएको प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्.(क) दिइएको अनुच्छेद पढी दुईबोटा उपसर्ग व्युत्पन्न शब्द र दुईओटा प्रत्यय व्युत्पन्न शब्द पहिचान गरी निर्माण प्रक्रियासमेत देखाउनुहोस् :हिमाली दृश्य र प्रकृतिको अवलोकन गर्न पाइने अनि नेपालीको हार्दिक सदभावमा चुलुम्म डुब्न पाइने हुनाले नै त विदेशीहरू नेपाललाई आफ्नो पर्यटकीय गन्तव्य बनाउँछन् ।(ख) दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा समस्त शब्द पहिचान गरी विग्रह गर्नुहोस्, एउटा विग्रह पदावली पहिचान गरी समस्त शब्द बनाउनुहोस् र द्वित्व भएर बनेका दुईओटा शब्द पहिचान गरी निर्माण प्रक्रियासमेत देखाउनुहोस् : कक्षाकोठामा गुरुआमाको आगमन ढिला हुँदा छात्र र छात्रा मिलेर सरसल्लाह गरी कक्षाको कार्यलाई आलोपालो गर्दै अगि बढाउन तम्तयार बन्दा विद्यालयका प्राचार्य खुसी हुनुभयो ।A.उपसर्ग व्युत्पन्न शब्दहरू:
- अवलोकन (उपसर्ग: 'अ' + मूल शब्द: 'वलोकन')
- पर्यटकीय (उपसर्ग: 'पर' + मूल शब्द: 'यात्रा' + प्रत्यय: 'कीय')
प्रत्यय व्युत्पन्न शब्दहरू:- दृश्य (प्रत्यय: 'य' + मूल शब्द: 'दृस')
- गन्तव्य (प्रत्यय: 'व्य' + मूल शब्द: 'गन्त')
समस्त शब्द:- आलोपालो (विग्रह: आलो + पालो)
विग्रह पदावली:- कक्षा + कोठा = कक्षाकोठा
द्वित्व भएर बनेका शब्दहरू:- गुरुआमा (निर्माण प्रक्रिया: गुरु + आमा)
- छात्रा (निर्माण प्रक्रिया: छात्र + आ)
- Q.दिइएको अनुच्छेदलाई भूतकालको अज्ञात पक्षमा परिवर्तन गर्नुहोस्बुधेश्वर परीक्षा दिएर गाउं जान्छ । ऊ त्यहां साथीभाइलाई भेट्छ । ऊ घरको काममा आमाबुबालाई सघाउँछ । बुधेश्वरसंग आमाबुवा खुसी हुनुहुन्छ ।A.भूतकालको अज्ञात पक्षमा परिवर्तन:बुधेश्वरले परीक्षा दिएर गाउँ जानु भयो । वहाँ साथीभाइलाई भेट्नु भयो । वहाँ घरको काममा आमाबुबालाई सघाउनु भयो । बुधेश्वरसँग आमाबुवा खुसी हुनु भएको थियो ।
- Q.कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् ।(क) आज्ञार्थक भावका फरक फरक क्रियापद प्रयोग गरी चार वाक्यमा आफ्नो भाइलाई मेहनतका साथ पढ्न निर्देशन दिनुहोस् । (२)(ख) दिइएका तृतीय पुरुषका वाक्यलाई प्रथम पुरुषमा परिवर्तन गरी पुनर्लेखन परीक्षा नजिक आएपछि मात्र उनी पढ्न थाल्छन् । अगिपछि उनी घुमेर समय बिताउँछन् । उनी नव आगन्तुक साथीलाई स्वागत गर्छन् । उनको यो बानीलाई सबैले राम्रो मान्छन् ।A.आज्ञार्थक भावका फरक फरक क्रियापद प्रयोग गरी चार वाक्यमा निर्देशन:
- पढ आजैदेखि मेहनतका साथ पढ्न थाल।
- सम्भाल आफ्नो पढाइलाई राम्रोसँग सम्भाल, ताकि राम्रो नतिजा आउन सकोस्।
- कस्स्य समय मापदण्डमा कस्स्य, अरूको भन्दा बढी मेहनत गर।
- माने पढाइको महत्त्वलाई राम्ररी माने र त्यस अनुसार काम गर।
परीक्षा नजिक आएपछि मात्र म पढ्न थाल्छु। अगिपछि म घुमेर समय बिताउँछु। म नव आगन्तुक साथीलाई स्वागत गर्छु। मेरो यो बानीलाई सबैले राम्रो मान्छन्। - Q.कोष्ठकमा दिइएको सङ्केतका आधारमा वाक्य परिवर्तन गर्नुहोस्:(क) तिमी शैक्षिक भ्रमण गएर धेरै कुरा सिक्यौ । (वाक्य विश्लेषण)(ख) मत छमछमी नाचें (भाववाच्य)(ग) फुवा भरतताल घुम्छन् । प्रेरणार्थक)(घ) भोलि मौसम बदलिएर असिनापानी आउने कुरा ज्योतिषीले बताए। प्रत्यक्ष कथन)A.ज्योतिषीले भने, "भोलि मौसम बदलिएर असिनापानी आउने छ।"ज्योतिषीले भने, "भोलि मौसम बदलिएर असिनापानी आउने छ।"
- Q.दिइएको गद्यांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् ।एक हप्तापछि शन्तमायाले काम गर्न थालिन् । उनले काम गर्ने घर सेवा निवृत्त डाक्टर दम्पतीको थियो । घरमा दम्पती मात्रै थिए।दुई भाइ छोरा देशबाहिर गएका थिए । फराकिलो कम्पाउन्ड र बगैँचा । साढे दुई तले घर दम्पतीलाई घर व्यवस्थापनमा सकस थियो । बगैंचामा चल्ने मिहिनेती हातको खाँचो थियो । भान्सामा बाथरुममा, कौसीमा जताततै चल्ने छरिता पैतालाको आवश्यकता थियो । समग्रमा इमानदारिका साथ काम गरिदिने कामदारको आवश्यकता थियो । हाम्रो अफिसमा दम्पती नै आएका थिए। उनीहरूले महिला कामदारलाई प्राथमिकता दिएका थिए। शन्तमायाको व्यक्तिगत विवरण हेरे अनि उनीहरू खुसी भएका थिए । सन्तमायाले बिहान सात बजेदेखि साँझ पांच बजेसम्म त्यही घरमा काम गर्न थालेकी थिइन् । उनी पनि डाक्टर दम्पतीले उपलब्ध गराएको पारिश्रमिकमा खुसी थिइन् । त्यसमाथि पनि चाडवाडमा थप रकम र कपडा पाउन थालिन् शन्तमायाले ।प्रश्नहरू(क) 'उनी पनि डाक्टर दम्पतीले उपलब्ध गराएको पारिश्रमिकमा खुसी थिइनन् ।' यस वाक्यलाई करण बनाउनुहोस् ।(ख) अनुच्छेदमा रेखाङ्कित 'शन्तमायाले' शब्दको कारक र विभक्तिचिनेर लेख्नुहोस् ।(ग) माथिको अनुच्छेदको "त्यसमाथि पनि चाडबाडमा थप रकम र कपडा पाउन थालिन् शन्तमायाले ।" वाक्यलाई व्याकरणिक पदक्रममा मिलाउनुहोस् ।(घ) माथिको अनुच्छेदको 'शन्तमायाको व्यक्तिगत विवरण हेरे अनि उनीहरू खुसी भएका थिए।' वाक्यलाई सरल वाक्यमा बदल्नुहोस् ।A.
- कारक: कर्ता (शन्तमाया)
- विभक्ति: कर्तरी विभक्ति (शान्तमायाले)
शान्तमायाले चाडबाडमा थप रकम र कपडा पाउन थालिन्, त्यसमा पनि।सरल वाक्यमा बदल्नुहोस्:शान्तमायाको व्यक्तिगत विवरण हेरेपछि उनीहरू खुसी भए। - Q.दिइएको गद्यांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् ।व्यक्तिमा उत्पन्न हुने मानसिक दबावको अवस्था तनाव हो । जीवनका पीडा, सङ्घर्ष, चिन्ता, वातावरणीय दबाव, कामको चाप आदिले तनाव सिर्जना गरिरहेका हुन्छन् । सामाजिक वातावरणका साथै व्यक्तिमा आएका शारीरिक तथा मानसिक परिवर्तनका कारण पनि तनाव उत्पन्न हुन्छ । तनावले व्यक्तिको दैनिक काममा समेत असर पर्न सक्छ । तनाव व्यवस्थापनका लागि समर्पण, सङ्घर्ष, सम्झौता जस्ता रणनीति अपनाउन सकिन्छ । सामाजिक राजनीतिका व्यवहारजन्य गतिविधिबाट उत्पन्न चुनौती स्वीकार गर्नु समर्पण हो । जीवनमा आइपरेका चुनौतीको सामना गर्दै अगि बढ्नु सङ्घर्ष हो । त्यस्तै व्यक्तिका आचरण र व्यवहारजन्य गतिविधिसंग सहकार्य गर्दै अगि बढ्नु सम्झौता हो । योगध्यान, मनोरञ्जन, सङ्गीत, खेलकुद, शारीरिक व्यायाम, सन्तुलित खानपान आदिका साथै सिर्जनात्मक, सामाजिक तथा रचनात्मक कार्यमा सक्रिय भएर पनि तनाव कम गर्न सकिन्छ ।प्रश्न:(अ) तनाव उत्पन्न हुनाका कारण के के हुन्?(आ) व्यवस्थापनमा कस्ता रणनीति अपनाउन सकिन्छ ?(इ) इलाई कस्तो अवस्थामा पुयाउछ ?(ई) तनाव कम लिने व्यक्तिको जीवन किन सफल हुन्छ ?A.तनाव उत्पन्न हुनाका मुख्य कारणहरू जीवनका पीडा, सङ्घर्ष, चिन्ता, वातावरणीय दबाव, कामको चाप, शारीरिक र मानसिक परिवर्तन, र सामाजिक वातावरणका प्रभावहरू हुन्।तनाव व्यवस्थापनका लागि समर्पण, सङ्घर्ष, सम्झौता जस्ता रणनीतिहरू अपनाउन सकिन्छ। यी रणनीतिहरूले व्यक्तिलाई चुनौतीको सामना गर्न र मानसिक शान्ति प्राप्त गर्न मद्दत पुर्याउँछन्।तनावलाई उपयुक्त रूपमा व्यवस्थापन नगरेमा यसले व्यक्तिको दैनिक काममा असर पुर्याउन सक्छ र जीवनमा असहजता, चिन्ता, र अस्वस्थता निम्त्याउन सक्छ।तनाव कम लिने व्यक्तिको जीवन सफल हुन्छ किनभने उनीहरूले मानसिक शान्ति र सकारात्मक सोचलाई प्राथमिकता दिन्छन्, जसले गर्दा उनीहरू जीवनका चुनौतीहरूको सामना प्रभावकारी ढंगले गर्न सक्छन्। यसले उनीहरूलाई व्यक्तिगत र व्यावसायिक क्षेत्रमा सफलता प्राप्त गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
- Q.कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :(क) दिइएका बुँदामा आधारित रही कथा तयार पार्नुहोस् र उपयुक्त शीर्षक पनि दिनुहोस् ।सोनापुर नाम गरेको एउटा गाउँ हुनु……राधेश्याम नाम गरेको एउटा केटा…..वस्तु अन्डा दिने एउटा कुखुरी पाल्नु….अन्डा बेच्न बजार हिंड्नु…….हिंड्दा हिंड्दै कल्पनामा डुब्नु…….पाठापाठी बेचेर भैसी किन्नेअन्डा बेचेर आएको पैसाले बाख्री किन्ने……पाडापाडी र दुध बेचेर घडेरी किनी……घर बनाउने सपना देख्नु एउटा ढुगामा ठेस लाग्नु………बोकेका अन्डा भुइमा खस्नु सबै अन्डा फुट्न…निराश बन्नु..…अनावश्यक कल्पना गर्ने बानी अनुचित हुन्छ भन्ने सन्देश ।(ख) माध्यमिक शिक्षा उत्तीर्ण परीक्षा को नतिजा प्रकाशन हुने अगिल्लो दिन बाफ्ना मनमा उब्जेका भाव समेटी मनोवाद तयार पार्नुहोस् ।A."कल्पनाका आघात"सोनापुर नाम गरेको एउटा सानो गाउँमा राधेश्याम नामको एक केटा बस्दथ्यो। राधेश्यामको जीवन सरल थियो, तर उसलाई सपना देख्न मन पर्थ्यो। उनले आफ्नो घरको अन्डा दिने कुखुरी पाल्यो। हरेक दिन बजार जाने र अन्डा बेच्न र घरको लागि केही पैसा कमाउने उसका मुख्य काम थिए।एक दिन जब राधेश्याम बजारतर्फ हिंड्दै थियो, उसले कल्पनामा डुब्न थाल्यो। उसले सोच्न थाल्यो कि अन्डा बेचेर आएका पैसाले ऊ एउटा भैसी किन्नेछ, त्यसपछि बाख्री किन्नेछ, र त्यसपछि पैसाले पाडापाडी र दूध बेचेर ठूलो घर बनाउनेछ। यस्ता रंगीन कल्पनामा डुबेर उथलपुथल भइरह्यो।तर, राधेश्यामको यसै सपना र कल्पनामा केही न केही गडबड थियो। जब ऊ बजारबाट फर्केर घरतर्फ हिँडिरहेको थियो, उसको बोकेका अन्डा एक ढुङ्गामा ठोकिएर भुइँमा खसे र सबै अन्डा फुटेर नष्ट भए।उसको मन निकै निराश भयो। उसले सोचे, "मैले न सोचेका कुरा मात्र सोच्न थालें, परिणाम त नकारात्मक भयो।" यसले उसलाई सिकायो कि अनावश्यक कल्पनाले कुनै पनि काममा फाइदा पुर्याउँदैन। सही समयमा सही काम गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।सन्देश: अनावश्यक कल्पना गर्दा वास्तविकता छोड्न सकिन्छ, र यसले निराशा ल्याउन सक्छ।म माध्यमिक शिक्षा उत्तीर्ण परीक्षा पास गरेको नतिजा प्राप्त गर्न जाने दिनको बारेमा सोच्दै थिएँ। मनमा विभिन्न प्रकारका विचारहरू आएका थिए। पहिले त, मनमा उत्साह थियो, सोच्थें कि यत्रा महनत पछि अब मैले केहि राम्रो नतिजा पाउनेछु। त्यसपछिका घण्टाहरू निकै तनावपूर्ण थिए।"पक्का मैले राम्रो नतिजा ल्याउनेछु," यो विचार मेरो मनमा बारम्बार घुमिरहेको थियो। तर, मसँग केही शंका पनि थियो। "के होलान्, के मैले पर्याप्त तयारी गरे?" यस्ता विचारहरूले मलाई मनका भित्तामा उतार चढाव ल्याए।नतिजा प्रकाशित भएको बेला मनले निकै चनचनी थियो। अचम्मको कुरा, नतिजा आएको क्षणमा मेरो शरीर शान्त थियो तर मनको उथलपुथल बढ्दै थियो। अन्ततः, नतिजा राम्रो आएपछि त्यो खुशीको महसुस भयो र मेरो थकान र निराशा सब थाहा भएको थियो। यसले मलाई सिकायो कि सही तयारी र धैर्य नै सफलता दिलाउँछ।4o mini
- Q.कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्(क) कक्षा दशको अनिवार्य विषयका पाठ्पुस्तकहरू माग गर्दै सपना पुस्तक पसल, त्रिशूली, नुवाकोटले जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र, सानोठिमी, भक्तपुरलाई लेख्ने पत्रको नमुना तयार पार्नुहोस् ।सपना पुस्तक पसलत्रिशूली, नुवाकोट[मिति]जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रसानोठिमी, भक्तपुरविषय: कक्षा दशको पाठ्यपुस्तकहरूको माग।महोदय/महोदया,सादर नमस्कार,मैले कक्षा दशको लागि अनिवार्य विषयका पाठ्यपुस्तकहरूको बारेमा तपाईंको पुस्तक पसलमा उपलब्धता जान्न चाहन्छु। हाम्रो विद्यालयमा आगामी शैक्षिक वर्षको तयारीका लागि पाठ्यपुस्तकहरू आवश्यक छन्।कृपया कक्षा दशको लागि आवश्यक पाठ्यपुस्तकहरूको सूची र तिनीहरूको मूल्यको जानकारी उपलब्ध गराउनका लागि कृपया मसँग सहकार्य गर्नुहोस्।हामीलाई यथासम्भव शीघ्र जानकारी प्राप्त भएमा हामीलाई पुस्तकहरूको खरीद गर्न सजिलो हुनेछ।तपाईंको उत्तरको पर्खाइमा,धन्यवाद।तपाईंको विश्वासपात्र,[तपाईंको नाम][विद्यालयको नाम][पद]ख) तपाईको विद्यालयको वार्षिकोत्सव समारोहमा अभिभावकलाई आमन्त्रण गर्नका लागि तयार गरिने निमन्त्रणा पत्रको नमुना तयार गर्नुहोस्A.[विद्यालयको नाम][विद्यालयको ठेगाना][मिति]प्रिय अभिभावक,सादर निमन्त्रणा,हाम्रो विद्यालयको वार्षिकोत्सव समारोह आगामी [तपाईंको समारोहको मिति] मा आयोजित हुन गईरहेको छ। यस विशेष अवसरमा विद्यार्थीहरूको शैक्षिक र सांस्कृतिक प्रदर्शन, पुरस्कार वितरण, र अन्य उत्सवात्मक कार्यक्रमहरू प्रस्तुत गरिने छन्।हामीलाई खुशी हुनेछ यदि तपाईं यो महत्त्वपूर्ण अवसरमा हामीसँग सामेल हुनुहुन्छ। तपाईंको उपस्थिति र प्रोत्साहन हाम्रो लागि प्रेरणादायक हुनेछ।समारोहको मिति र स्थानको बारेमा थप जानकारी यस निमन्त्रणा पत्रमा उपलब्ध गरिएको छ। कृपया हामीलाई आफ्नो उपस्थिति पुष्टि गर्नका लागि [सम्पर्क नम्बर] मा सम्पर्क गर्नुहोस्।हामी तपाईंलाई सामेल गर्नका लागि पर्खिरहेका छौं।धन्यवाद।शुभकामना सहित,[तपाईंको नाम][पद][विद्यालयको नाम]
- Q.बिनुच्छेदबाट चारओटा बुँदा टिपोट.बहादुर शाह बेतिया पुगेको खबर राजेन्द्रलक्ष्मीको कानमा कन्सुत्लो पसे जस्तै भयो । एकछिन अत्तालिएर उनले विचार गरिन् । अब तेल हालेर बस्ने बेला छैन। बरु कसरी कुन चाहिँ ओखतीको प्रयोग गर्ने हो । कुन जाल रच्नलाई उनी गएका हुन्, त्यो पनि त पत्तो छैन । यदि हुरी बनेर आए भने धेरै भारदार पतिइगर बनेर उनलाई पछ्याउने छन् । यदि आएनन् भने पनि आफ्नो हातको ढाल तरवार मैले गुमाएं। कदरका साथ राख्नुपर्ने हिरालाई हुत्याउनेको चहक बढ्न सक्दैन । सदुपयोग गर्न नजान्नु ठुलो भुल हो। अहिले ठिक ठाउँमा राखेर तेल बेसार धसिएका वचनले लडाइमा खटाइदिएको भए धेरै बेस हुन्थ्यो उनी बाहिर सभा समाल्ये, म भित्र मिलाउँथे । वास्तवमा देवर खराब होइनन् । यदि यिनले मानवताको साँध नाघेको भए उहिले नै सती जानुपर्ने भसमा फसाइदिन्थे । त्यो बेला यिनले सहायता नदिएको भए मेरो के दया चल्थ्यो ? अर्क पासामा पार्न पनि सक्थे, सधैं गुन लाउन कसले सक्छ र ?A.यो गद्यांशको उद्देश्य राजेन्द्रलक्ष्मीको मानसिक स्थिति र उनीसँगको परिस्थितिको विश्लेषण गर्न हो। यसमा उनी बहादुर शाहको आगमनको बारेमा चिन्ता व्यक्त गर्दैछन् र यथास्थितिमा निर्णय लिन कठिनाइको सामना गर्दैछन्।विवरण:राजेन्द्रलक्ष्मी बहादुर शाहको आगमनको समाचारबाट घबराइरहेकी छिन्। उनलाई थाहा छैन कि बहादुर शाह के उद्देश्यले बेतिया आएका छन् र कसरी उनीहरूले आफ्नो रणनीति अपनाउने। यस अवस्थामा, उनले आफ्नो ख्यालमा तेल हालेर शान्त बस्न सक्दिनन्; बरु उनले आफ्नो स्थिति र विकल्पहरू विचार गर्नुपर्छ। त्यस्तो समयको लागि उनी आत्मविश्वास र चातुर्यका साथ निर्णय लिन चाहन्छिन्।मुख्य भावनात्मक र मानसिक अवस्थाहरू:
- चिन्ता र अनिश्चितता: उनले बहादुर शाहको आगमनलाई कसरी लिनुपर्ने भन्ने बारेमा असमंजस महसुस गर्दैछिन्।
- रणनीतिक सोच: उनले आफ्नो दृषटिकोनबाट के गर्न सकिन्छ भन्ने विचार गर्दै छिन्। ओखती र जालको कुरा गरेर उनले आफ्नो स्थितिलाई सुधार्न चाहन्छिन्।
- आत्मसमर्पण र योजना: उनी आफूलाई टुट्नु नपर्ने र कदरका साथ राख्नु पर्ने कुरा सोच्दैछिन्, जसले गर्दा भविष्यमा लाभ उठाउन सकिन्छ।
यो गद्यांश मानसिक अवस्थाको गहिराइ र रणनीतिक सोचको राम्रो उदाहरण हो। - Q.दिइएको अनुच्छेदबाट एक तृतीयांशमा सारांश लेख्नुहोस् ।साइबर अपराधको सिकारबाट जोगिन कम्प्युटर, ल्यापटप र मोबाइलमा चलाइन सामाजिक सञ्जाललगायत पासवर्ड कसैलाई दिनुहुँदैन । समय समयमा पासवड परिवर्तन गरिरहनुपर्छ । अपरिचित व्यक्ति वा संस्थाबाट आएका इमेल खोल्नुहुँदैन । इमेलमा काम गरिसकेपछि साइन आउट गर्नुपर्छ । इमेल वा सामाजिक सज्जालमा आउन सक्ने आकर्षक उपहार वा चिट्ठाको भ्रममा पर्नुहुँदैन । यस्ता इमेल वा म्यासेज माथि शड्का लागेमा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा सम्पर्क गर्नुपर्छ । आफू लुटिएको कुरा थाहा पाएपछि समयमै प्रहरीलाई खबर गरेको भए यसो हुने थिएन के गर्नु ? कुनै पनि मेल वा म्यासेजमा लिङ्क आएमा पहिला लिङ्क सही हो या होइन पत्ता लगाएर मात्र लिङ्कमा क्लिक गर्ने गनुपर्छ । त्यसैगरी गैरकानुनी रूपमा अरूको वाइफाइ प्रयोग नगर्ने मोबाइल हराएमा नजिकको दूरसञ्चार सेवा प्रदायकलाई जानकारी गराई आफ्नो सिम ब्लक गराउन लगाउनुपर्छ ।A.सारांश:साइबर अपराधबाट जोगिन केही सुरक्षा उपायहरूको पालना गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। कम्प्युटर, ल्यापटप र मोबाइलमा पासवर्ड अरूसँग नबाँड्नुपर्छ र समय समयमा पासवर्ड परिवर्तन गर्नु पर्छ। अपरिचित व्यक्तिका इमेल खोल्न नहुने, तथा म्यासेज वा इमेलको आकर्षक प्रस्तावमा पर्नु हुँदैन। कुनै शंका लागेमा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा सम्पर्क गर्नुपर्छ। थप रूपमा, इमेल वा म्यासेजमा पठाइएको लिङ्कको सत्यता जाँच्नुपर्छ र गैरकानुनी रूपमा अरूको वाइफाइ प्रयोग नगर्नु पर्छ। मोबाइल हराएमा, सिम ब्लक गराउन नजिकको दूरसञ्चार सेवा प्रदायकलाई जानकारी दिनुपर्छ।
- Q.दिइएका दुवै प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्(क) दिइएको कवितांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :जुटेका ज्ञानले जो छन् पार्दै धर्ती मनोहर उठेका कर्मले जो छन् गर्दै निर्माण सुन्दर समर्पित भएका छन् जो सदा न्यायखातिर संसारमा उठेका छन् तिनैका विजयी शिर ।प्रश्नहरू :(अ) संसारमा कस्ता मान्छे विजयी बन्छन् ?(आ) यस कविताशको सन्देश के हो ?(ख) दिइएको निबन्ध पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् ।चिकित्साका निरोधात्मक, प्रवर्धनात्मक र उपचारात्मक पद्धति छन् । रोग नियन्त्रणका लागि रोग लाग्नुपूर्व नै प्रदान गरिने सेवा निरोधात्मक हो । स्वास्थ्य स्थिति सुधार गर्न प्रदान गरिने पोषण कार्यक्रम, स्वास्थ्यशिक्षा, वातावरणीय सरसफाइ कार्यक्रम जस्ता सेवा प्रवर्धनात्मक स्वास्थ्य सेवा हुन् । रोग लागेपछि निको पार्नका लागि प्रदान गरिने सेवालाई उपचारात्मक स्वास्थ्य सेवा भनिन्छ । उपचारात्मक स्वास्थ्य सेवाका लागि आधुनिक चिकित्सा विज्ञान र आयुर्वेद चिकित्सा पद्धतिबाहेक होमियोप्याथी, प्राकृतिक चिकित्सा, मनोचिकित्सा, अकुप्रेसर, युनानी चिकित्सा जस्ता अनेकों उपचार पद्धति छन् । तीमध्ये युनानी एलोप्याथिक, होमियोप्याथिक र आयुर्वेदिक गरी चार चिकित्सा पद्धति प्रचलित छन् । होमियोप्याथिक शब्दको अर्थ सदृश रोग चिकित्सा भन्ने बुझिन्छ । यसअनुसार रोगका सदृश वा समान लक्षण उब्जाउने औषधीय पदार्थद्वारा नै कुनै रोगको निदान गर्नु भन्ने बुझिन्छ ।प्रश्नहरू(अ) होमियोप्याथिक कस्तो उपचार पद्धति हो ।(आ) निरोधात्मक र प्रवर्धनात्मक कस्ता स्वास्थ्य सेवा हुन् ।A.संसारमा तिनै मानिसहरू विजयी बन्छन् जसले साँचो ज्ञान प्राप्त गरेका छन्, आफ्नो कर्मबाट निर्माण र समर्पण गर्छन्, र सधैं न्यायको पक्षमा उठेका छन्। यसरी, आफ्नो कर्म र विचारले न्याय र साँचो मार्गमा लाग्ने व्यक्तिहरू विजयी मानिन्छन्।यस कविताशको सन्देश छ कि केवल ज्ञान र कर्मका साथ समर्पण गर्दै, न्यायका लागि संघर्ष गर्ने मानिसहरू नै जीवनमा असल विजयी हुन्छन्। यसको अर्थ, सफलताका लागि एकाग्रता, साँचो मार्गमा चल्ने प्रतिबद्धता, र समाजका लागि योगदान अनिवार्य छन्।संसारमा तिनै मानिसहरू विजयी बन्छन् जसले साँचो ज्ञान प्राप्त गरेका छन्, आफ्नो कर्मबाट निर्माण र समर्पण गर्छन्, र सधैं न्यायको पक्षमा उठेका छन्। यसरी, आफ्नो कर्म र विचारले न्याय र साँचो मार्गमा लाग्ने व्यक्तिहरू विजयी मानिन्छन्।यस कविताशको सन्देश छ कि केवल ज्ञान र कर्मका साथ समर्पण गर्दै, न्यायका लागि संघर्ष गर्ने मानिसहरू नै जीवनमा असल विजयी हुन्छन्। यसको अर्थ, सफलताका लागि एकाग्रता, साँचो मार्गमा चल्ने प्रतिबद्धता, र समाजका लागि योगदान अनिवार्य छन्।
- Q.यदि तपाई घरको माया' एकाङ्कीका पात्र लालवहादुरका ठाउँमा हुनुभएको भए जमानसिंह नेपाल फर्कदा के गर्नुहुन्थ्यो ? आफ्नो तर्क प्रस्तुत गर्नुहोस् ।यदि म "घरको माया" एकाङ्कीका पात्र लालवहादुरको ठाउँमा हुन्थे, भने जमानसिंह नेपाल फर्कदा म आफूलाई मात्र सोचेर होइन, देश र परिवारको भविष्यलाई ध्यानमा राखेर निर्णय लिने थिए। जमानसिंहको नेपाल फर्कने निर्णयमा म केही कुरामा सहमत र केही कुरामा असहमत हुनसक्थे।तर्क:
- देशको भावनात्मक पक्ष: जमानसिंहको नेपाल फर्कनु मात्र एक व्यक्तिगत निर्णय हो भन्नेभन्दा, यो देशको भावनात्मक र सांस्कृतिक पक्षसँग जोडिएको कुरा हो। म आफूलाई यसै निर्णयबाट नेपाल फर्केर देशलाई योगदान दिने विचार राख्ने थिएँ। जसले गर्दा मैले आफ्नो जिम्मेवारी निभाउन सक्थें।
- समाज र परिवारका लागि: परिवार र समाजका लागि म नेपाल फर्कने पक्षमा हुने थिएँ, विशेष गरी आफ्नो दायित्व र परम्परा बाँचाउनको लागि। यद्यपि, त्यहाँको आर्थिक र सामाजिक अवस्था कस्तो छ भन्ने कुरामा ध्यान दिनु अत्यन्त जरुरी थियो। यसरी म जमानसिंहलाई सम्झाएर, स्थिति अनुसार निर्णय लिन प्रोत्साहित गर्ने थिएँ।
- सम्झौतामा आधारित समाधान: म नेपालको पक्षमा एक निश्चित सम्झौता वा रणनीति अघि बढाउने थिएँ जसले समाज र परिवारका दुवै पक्षलाई न्याय दिन सकोस्। जहाँ म जमानसिंहको विचारलाई पनि बुझ्ने र आफैले समाधान प्रस्तुत गर्ने कोसिस गर्ने थिएँ।
यसरी, जमानसिंहको नेपाल फर्कने निर्णयको भव्यता र चुनौतीलाई आत्मसात गर्दै, म परिपक्व र जिम्मेवार निर्णय लिने प्रयास गर्ने थिए। - Q.कुनै एक उद्धरणको व्याख्या गर्नुहोस्(क) सयौं पखाइको पछिल्तिर मेरा सयौं सपना पर्खिरहेछन्, इच्छा र आकाङ्क्षा पर्खिरहेछन् ।ख) पूर्वले दियो विश्वकै लागि रहस्य विशाल अपूर्व शिरोमुकुट हाम्रो सर्वोच्च हिमाल ।A.यस उद्धारणको व्याख्या गर्दा, यहाँ व्यक्तिले आफ्नो जीवनका उद्देश्य, सपना र आकाङ्क्षाको बारेमा कुरा गर्दैछन्। "सयौं पखाइको पछिल्तिर" भन्नाले भविष्यको अनगिन्ती सम्भावनाहरूको प्रतीक्षा र प्रयासको कसम्सीलाई व्यक्त गर्दछ। सपना र इच्छा प्रायः समयको साथ संघर्ष गर्छन् र इच्छाशक्ति बलियो हुनु आवश्यक छ। यहाँ, जीवनका लक्ष र उद्देश्यहरूले जीवनको प्रत्येक क्षणमा चुनौतीपूर्ण यात्रा तय गर्नु आवश्यक पर्न सक्छ। यस उद्धारणमा "सपना" र "आकाङ्क्षा"लाई प्रतीकका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ, जसका पछाडि अनगिन्ती अवसर र संघर्ष रहेको छ, र उनीहरू सधैं मानिसलाई प्रगति र विकासका लागि प्रेरित गर्छन्।यस उद्धारणको अर्थ व्याख्या गर्दा, यसमा विशेष गरी हिमालय पर्वतको महानता र महत्त्वलाई रेखांकित गरिएको छ। "पूर्वले दियो" भनेको नेपाललाई दिएको अपूर्व प्राकृतिक सम्पत्ति हो, जुन विश्वका लागि एउटा रहस्य र गौरवको स्रोत हो। "विशाल अपूर्व शिरोमुकुट" भन्नाले हिमालय पर्वतको शिखरलाई तुलना गरिएको छ, जसको उचाइ र गरिमा विश्वभरि प्रसिद्ध छ। यो उद्धारणले हाम्रो सर्वोच्च हिमाललाई प्रकृतिको अपूर्व सिर्जना र विश्वको गौरवको प्रतीकको रूपमा प्रस्तुत गर्दछ। यसमा प्राचीन इतिहास र प्राकृतिक सौन्दर्यको संकेत गर्दै, हिमाललाई शिरोमुकुटको रूपमा सम्मानजनक र उच्चतम मान्यता दिइएको छ।
- Q.कुनै एक प्रश्नको समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस्(क) दिइएको जीवनीको अंश पढी पाठसमेतका आधारमा सोधिएको प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् ।लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा ३४ वर्षको उमेरमा नेपाली भाषानुवाद परिषद्मा नेपाली पुस्तक लेखकका रूपमा जागिरे भए । यो जागिरे अवधि उनको लेखन यात्राको स्वर्णकाल रह्यो । यसै समयमा उनले उत्कृष्ट खालका महाकाव्य र खण्डकाव्यका साथै थुप्रै कविता, गीत, बालकविता, कथा, निबन्ध आदिको रचना गरे ।प्रश्न :(अ) माथिको जीवनीको अंश र मूल पाठका आधारमा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले नेपाली भाषा र साहित्यिका क्षेत्रमा पुयाएका योगदानको समीक्षा गर्नुहोस् ।(ख) दिइएको कथांश पढी पाठसमेतका आधारमा सोधिएको प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : विचार गर्दागर्दै कृष्ण रायले रेलको डिब्बामा भएको झगडालाई सम्झे, हाटमा तिनीद्वारा धक्का खाई लडेको एउटा मान्छेलाई सम्झे, तिनले निकालिदिएका नोकरहरूलाई सम्झे, गरिब तर इष्यालु दाजुभाइलाई सम्झे जो तिनको उन्नति देखिसहँदैनथे । अरूको त के कुरा आफ्नै पोष्य पुत्रमाथि पनि उनलाई भरोसा थिएन।प्रश्न :(अ) आफूलाई शत्रुरहित ठान्ने कृष्ण रायले आफूमाथिको लट्ठी प्रहारपछि किन सबैलाई शत्रु देख्नथाले, माथिको कथांश र 'शत्रु' कथा पाठका आधारमा समीक्षा गर्नुहोस् ।A.लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा नेपाली भाषा र साहित्यका एक महान कवि र लेखक हुन्, जसले नेपाली साहित्यलाई नयाँ दिशा दिएका छन्। उनले आफ्नो लेखन यात्रामा नेपाली भाषा र साहित्यलाई अत्यधिक योगदान पुर्याए।लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको योगदान:१. महाकाव्य र खण्डकाव्य: उनले महाकाव्य र खण्डकाव्यका क्षेत्रमा उत्कृष्ट रचनाहरू प्रस्तुत गरेका छन्। उनका काव्यहरूले नेपाली साहित्यलाई गहिरो र समृद्ध बनायो। उनका काव्यहरूको माधुर्य र भावनात्मक गहिराइले नेपाली साहित्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्यायो।२. कविता र गीत: देवकोटाले थुप्रै कविता र गीत लेखेका छन् जसले नेपाली जनमानसमा गहिरो प्रभाव पारेको छ। उनका कविता र गीतहरूले नेपाली समाजका पीडाहरू, आशा र संघर्षलाई उजागर गरेका छन्।३. बालकविता: उनले बालकवितामा पनि योगदान पुर्याए। उनका बालकविताले बालबालिकाको मनोविज्ञान र उनीहरूको संसारलाई सरल र सन्देशमूलक तरिकामा चित्रित गरेका छन्।४. निबन्ध र कथा: देवकोटाले निबन्ध र कथा लेख्नमा पनि दक्षता देखाएका छन्। उनका निबन्धहरूले समाजका विभिन्न पक्षहरूको आलोचना र विश्लेषण प्रस्तुत गर्दै साहित्यमा सामाजिक जागरूकता ल्याए।५. जागिरे जीवन र लेखनकाल: ३४ वर्षको उमेरमा उनले नेपाली भाषा र साहित्यमा महत्त्वपूर्ण जागिर सम्हाले, जुन उनको लेखन यात्राको स्वर्णकाल साबित भयो। यस अवधिमा उनले शास्त्रीय र आधुनिक लेखनका बीच सन्तुलन कायम राख्दै साहित्यको मापदण्ड उच्च बनाए।निष्कर्ष: लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा नेपाली साहित्यका एक अमूल्य रत्न थिए। उनको लेखनले नेपाली साहित्यलाई अनगिन्ती विधामा योगदान पुर्यायो, जसले भविष्यका साहित्यकारहरूलाई प्रेरित गरेको छ।कृष्ण राय एक यस्तो पात्र हुन् जसले आफूलाई शत्रुरहित ठानिरहेका थिए, तर परिस्थितिका कारण उनले शत्रुका रूपमा सबैलाई देख्न थाल्दछन्। उनले पहिल्यै सबैको विश्वास र भरोसा गुमाइसकेका थिए। यहाँ उनले आफूलाई शत्रुहरूको बीचमा पाइएको अनुभव गरिरहेका छन्।कृष्ण रायको शत्रुताको विश्लेषण:१. व्यक्तिगत अनुभव र असुरक्षा: कृष्ण रायले आफूलाई सधैं सफल र सक्षम मान्दै आएका थिए, तर जब उनले रेलको डिब्बामा भएको झगडा, हाटमा धक्का खाएका व्यक्तिलाई सम्झे र आफ्नो नोकरहरूको व्यवहार, तब उनी असुरक्षित र शत्रुका बीचमा महसुस गरे। आफ्नो पुरानो विश्वास र सामर्थ्यमा डगमगाएको उनले महसुस गरेका छन्, जसले उनलाई सबैमा शत्रु देख्न उक्सायो।२. पारिवारिक र सामाजिक सम्बन्धमा अविश्वास: उनले आफ्नो दाजुभाइ र पोष्य पुत्रमाथि पनि भरोसा गुमाएका थिए। कृष्ण रायका लागि परिवार पनि शत्रु बन्न सक्ने हो भन्ने स्थिती आइसकेको थियो, जसले उनलाई अझ धेरै शत्रुताको मनोवृत्तिमा डुबायो।३. समाज र व्यक्तिका बीचको खाडल: कृष्ण रायले आफ्नो उन्नति र सफलताको कारण अरूको इष्यालाई देखे। समाजको असमानता र द्वारपालक भावनाले उनलाई आफूसँगै अरूसँग पनि शत्रुता देख्न बाध्य तुल्यायो। उनले अरूसँगको आफ्ना सम्बन्धमा विश्लेषण गर्दा केवल शत्रुताको विचार मात्रै गर्नु प¥यो।निष्कर्ष: कृष्ण रायको कथा एक यस्तो पात्रको चित्रण हो, जसले भित्री शंका र असुरक्षाबाट उत्पन्न शत्रुताको भावना पालेका छन्। उनी आफ्नो सफलताको यात्रामा अरूसँगको विश्वास र सम्बन्धमा असमझदारी र अविश्वासको सामना गर्दै एकान्तमा शत्रु देख्न थाल्छन्।
- Q.कुनै एक शीर्षकमा १५० शब्दसम्मको निबन्ध लेख्नुहोस् :(क) मेरो रमाइलो यात्रा(ख) शिक्षाको विकासमा प्रविधिको प्रयोग(ग) नेपालको प्राकृतिक विविधताA.मेरो रमाइलो यात्राजीवनका सबैभन्दा रोचक र अविस्मरणीय अनुभवहरू मध्ये एक भनेको हो मेरो रमाइलो यात्रा। यो यात्रा मसँग मेरा साथीहरू सँगै थिए र हामीले एक सप्ताहभरको छुट्टिमा नेपालको विभिन्न स्थानहरूको भ्रमण गर्ने योजना बनाएका थियौँ। हाम्रो यात्रा काठमाडौंको पाटन Durbar Square बाट सुरु भएको थियो। पाटनको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्पदाहरू अवलोकन गर्दा हामीलाई पुराना महल र मन्दिरहरूको अपूर्व सौन्दर्यमा हराइरह्यौं। हरेक कोणले पुराना इतिहासको गाथा सुनाउँदै थियो।त्यसपछि, हामीले पोखरा जाने निर्णय लिए। पोखराको लेकसाइडको शान्त वातावरण र फेवातालको दृश्यले हाम्रो मनलाई निकै शान्ति दिइरहेको थियो। हामी सबैले बोटिङ गरे, त्यहाँको हावा र पानीसँग रमाउँदै रमाइलो गरेका थियौं। पोखरामा माछापुच्छ्रे र अन्नपूर्णा हिमालहरूको दृश्यले हाम्रो यात्रा अझ अविस्मरणीय बनायो।संगै यात्रा गर्दा हामीले विभिन्न स्वादका परिकार पनि चाख्यौं। पोखरामा स्वादिष्ट म:म र थुक्पा खाएपछि हाम्रो अनुभव अझै विशिष्ट भएको थियो। हाम्रा साथीहरूको हाँसो र रमाइलोका क्षणहरू यत्रामा विभिन्न स्थानमा थुप्रै भएको थियो। यस यात्रा र साथीहरूको साथले मलाई जीवनका साना रमाइलो क्षणहरूको महत्वलाई बुझ्न मद्दत पुर्यायो।अन्ततः, हाम्रो यात्रा लुम्बिनीमा समाप्त भयो, जहाँ हामीले गौतम बुद्धको जन्मस्थलमा श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्यौं। यत्राको अन्त्यसँगै हामीलाई थाहा भयो कि यात्रा केवल स्थलहरूको भ्रमण मात्र होइन, वरन् विभिन्न संस्कृतिहरूसँगको भेट र नयाँ अनुभवहरूको प्राप्ति हो। यो यात्रा मेरो जीवनको एउटा अविस्मरणीय र रमाइलो अनुभवको रूपमा सदासम्म रहिरहनेछ।शिक्षाको विकासमा प्रविधिको प्रयोगआजको युग प्रविधिको युग हो, जहाँ हरेक क्षेत्रमा प्रविधिको प्रयोगले अपूर्व विकास गरेका छन्। शिक्षा क्षेत्र पनि यसबाट अछुतो छैन। प्रविधिको प्रयोगले शिक्षा पद्धतिको रूप र स्वरूपमा गहिरो परिवर्तन ल्याएको छ। आजको शिक्षामा प्रविधिको समावेशले यसलाई बढी आकर्षक, सहज र प्रभावकारी बनाएको छ।पहिलो त, इन्टरनेट र डिजिटल उपकरणहरूको प्रयोगले विद्यार्थीलाई विभिन्न शैक्षिक स्रोतहरूमा पहुँच पुर्याएको छ। विद्यार्थीले घरमै बसेर अनलाइन पाठ्यक्रम, भिडियो ट्युटोरियल, र वेबिनारहरू जस्ता शैक्षिक सामग्रीहरू प्राप्त गर्न सक्छन्। यसले विद्यार्थीलाई कुनै पनि समय र स्थानबाट अध्ययन गर्ने स्वतन्त्रता प्रदान गरेको छ। विभिन्न शैक्षिक एप्लिकेशन र वेबसाइटहरूको प्रयोगले पनि विद्यार्थीलार्ई सरल र प्रभावकारी तरिकामा जानकारी प्रदान गरेको छ।दोस्रो त, स्मार्ट क्लास र इन्टरएक्टिव बोर्डहरूको प्रयोगले कक्षामा शिक्षिका र विद्यार्थी बीचको अन्तरक्रिया बढाएको छ। यी प्रविधिहरूले विद्यार्थीलार्ई दृश्यात्मक र श्रवणात्मक माध्यमबाट सामग्री बुझ्नमा सहयोग पुर्याउँछन्, जसले उनीहरूको सिकाइ प्रक्रियालाई थप प्रभावकारी र आकर्षक बनाउँछ। शैक्षिक खेल र सिमुलेशनको प्रयोगले विद्यार्थीलाई प्रायोगिक ज्ञान र नयाँ अवधारणाहरू बुझ्नमा मद्दत पुर्याउँछ।तेस्रो त, ई-लर्निङ र अनलाइन शिक्षाको सुविधा बढेर जाने क्रममा, दूरदराजका विद्यार्थीलाई पनि गुणस्तरीय शिक्षा प्राप्त गर्न मद्दत पुगेको छ। अब गाउँका बच्चाहरूले पनि उच्चस्तरीय शिक्षामा पहुँच पाएका छन्। यसरी, प्रविधिको प्रयोगले शिक्षा सुलभ र समान बनाएको छ।अन्ततः, प्रविधिको प्रयोगले शिक्षकहरूको कार्यप्रणालीमा पनि ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ। अब शिक्षकहरूले डिजिटल सामग्री, प्रेजेन्टेशन, र अन्य शैक्षिक उपकरणहरूको प्रयोग गर्दै कक्षामा शिक्षा दिने गर्छन्, जसले शैक्षिक प्रक्रिया थप प्रभावकारी बनाउँछ। यसले शिक्षणमा नयाँ दृष्टिकोण र प्रविधिहरूसँगको समन्वयलाई प्रोत्साहन दिएको छ।समग्रमा, प्रविधिको सही र सक्षम प्रयोगले शिक्षाको विकासमा नयाँ दिशाको उद्घाटन गरेको छ। यसले न केवल शिक्षाको गुणस्तर बढाएको छ, बरु सबैलाई शिक्षामा समान अवसर प्राप्त गर्न मद्दत गरेको छ। भविष्यमा प्रविधिको प्रयोग अझै तीव्र रुपमा बढ्नेछ र यसले शिक्षा पद्धतिमा अझ ठूलो परिवर्तन ल्याउने छ।नेपालको प्राकृतिक विविधतानेपाल, प्राकृतिक सौन्दर्य र विविधताको धनी देश हो। यसको भौगोलिक संरचनामा रहेका विभिन्न परिप्रेक्ष्यहरूले यसलाई पृथ्वीको एक अनमोल र बहुमूल्य रत्न बनाएको छ। नेपालको प्राकृतिक विविधता यसका पहाड, नदी, जंगल, हिमाल, र जलवायु प्रणालीमा अद्वितीय छ, जुन साँचो अर्थमा यसको जीवन र संस्कृति सँग जोडिएको छ। यहाँको भूगोलले यसलाई अन्य देशहरूबाट विशिष्ट बनाउँछ, र विश्वभरका पर्यटकहरूका लागि यो आकर्षणको केन्द्र बनिरहेको छ।नेपालको उत्तरी सीमा, हिमालय पर्वतशृंखलाले बनाएको छ। यस पर्वतको काखमा संसारका सबैभन्दा अग्ला हिमालहरू, जस्तै सगरमाथा (एभरेस्ट), ल्होत्से, मकालु, अन्नपूर्णा, र धौलागिरी, स्थित छन्। यी हिमालहरू न केवल वैज्ञानिक र भूगोलिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण छन्, बरु यी प्राकृतिक आकर्षणको रूपमा पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्र बनेका छन्। यहाँका हिमालहरूको जडिबुटी र वन्यजन्तुहरू पनि अत्यन्त विशेष छन्। यस्ता हिमाली क्षेत्रहरूको परिधिमा जंगली जनावरहरूको बसोबास, विशेष गरी स्नोलेपर्ड, याक, हिमाली मुर्गा, र चन्द्रा भालु जस्ता दुर्लभ प्राणीहरू पाइन्छ।नेपालको मध्यभागमा पहाडी क्षेत्र छ, जहाँको भूभाग गहिरा घाटी र कडा चढाइका साथ फैलिएको छ। यो क्षेत्र जनसंख्याको घनत्व उच्च रहेको र कृषिमा आधारित जीवन यापन गर्ने क्षेत्र हो। यहाँका विभिन्न परम्परा र संस्कृतिहरूले नेपालका सांस्कृतिक धरोहरलाई बलियो बनाएका छन्। नेपालका पहाडी क्षेत्रका नदीहरू, जस्तै कालीगण्डकी, बागमती र त्रिशुली नदी, विश्वको सबभन्दा गहिरा घाटीहरू बनाउने प्रमुख नदिहरू मध्ये एक हुन्। यस्ता क्षेत्रहरूमा जैविक विविधता प्रचुर मात्रामा पाइन्छ।तराई, नेपालको दक्षिणी समथर क्षेत्र हो, जहाँका न्यानो र उपजाऊ माटोले कृषिमा उच्च उत्पादनलाई प्रोत्साहन दिएको छ। यो क्षेत्र नेपालका सबैभन्दा समृद्ध कृषिप्रधान क्षेत्रहरूमध्ये एक हो र यहाँका वन्यजीवहरू, जस्तै वयाघ्र, हात्ती, गैंडा र अन्य लोपोन्मुख प्रजातिहरूको आश्रय स्थल हुन्। यहाँको वनस्पति र प्राणीजन्य जीवन भनेको नेपालको जैविक विविधताको महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो। विशेष गरी चितवन र बर्दिया जस्ता राष्ट्रिय निकुञ्जहरूमा जैविक संरक्षणको उच्च स्तरमा ध्यान दिइन्छ।नेपालको जलवायु पनि अत्यन्त विविध छ, जसले यसका विभिन्न भूभागमा फरक प्रकारका वनस्पति र जन्तुहरूको अस्तित्वलाई सम्भव बनाएको छ। हिमाली क्षेत्रको अत्यधिक चिसोबाट लेकर तराई क्षेत्रको उष्ण र तातो मौसमसम्म फैलिएको जलवायु नेपालमा व्यापक जैविक विविधता ल्याउँछ। यहाँका वनस्पतिहरूमा अल्पाइन घासबारीदेखि लेकर सघन वर्षा वनसम्मको एक विस्तृत क्षेत्र पाइन्छ। नेपालमा ६०० भन्दा बढी प्रजातिका वनस्पति र ८५८ प्रजातिका जनावर पाइन्छ। यी सबै तत्वहरूको संयोजनले नेपाललाई एक जैविक र पर्यावरणीय समृद्ध देश बनाएको छ।नेपालका प्राकृतिक संसाधनहरू विश्वका अन्य क्षेत्रसँग तुलना गर्दा अत्यन्त महत्वपूर्ण छन्। नेपालको प्राकृतिक सौन्दर्य र जैविक विविधता यत्रा गर्ने पर्यटकहरूको लागि पनि आकर्षक गन्तव्य बनाइएको छ। यद्यपि, नेपालको प्राकृतिक धरोहरको रक्षा गर्नु अत्यन्त महत्वपूर्ण छ, ताकि यसका बेजोड भौगोलिक र जैविक संरचनाहरूको संरक्षण सुनिश्चित गर्न सकिन्छ। यहाँको वन्यजीव र वनस्पति, जल स्रोत र वातावरणीय सन्तुलनको संरक्षण न केवल नेपालको वरपरको क्षेत्रमा तर पुरा विश्वको लागि महत्त्वपूर्ण छ।समग्रमा, नेपालका प्राकृतिक स्रोत र जैविक विविधता न केवल आन्तरिक रूपमा देशको सम्पत्ति हो, तर बाह्य रुपमा यो अन्य राष्ट्रहरूका लागि पनि महत्वपूर्ण छ। यसको संरक्षण र सदुपयोग गर्न हामी सबैलाई जिम्मेवार र सचेत हुनु आवश्यक छ। नेपालको प्राकृतिक धरोहरको संरक्षण गर्नु भनेको पृथ्वीका पारिस्थितिकी तन्त्रको सन्तुलनको रक्षा गर्नु हो, जसका परिणामस्वरूप आगामी पुस्ताले यसका फाइदाहरू प्राप्त गर्न सक्छ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.