Answers On/OffJS required
Group A
- Q.तलका सबै प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुहोस् । 1. दिइएका अर्थसँग मिल्ने शब्द खाली ठाउमाअ लेख्नुहोस : [बात्सल्य, फांसी, तपसिल, शारवत , बेसक्याम्प](क) डरले परथर कापेको(ख) पानी नै नपर्नु(ग) फलामको काम गर्ने मानिस(घ) बादशाहA.भयभीतअनावृष्टिलोहकारसम्राट
- Q.२.खाली ठाउँमा मिल्दो शब्द मर्नुहोस्(क) 'नयन' को पर्यायवाची शब्द _____ हो। (आँखा, मुख, कान)(च) 'सङ्कीर्ण' को विपरितार्थी शब्द ______ हो (आधार, सुधार, उदार)(ग) 'फल' को समावेश्य शब्द ________ हो। (नासपाती, चपाटी, रोटी)(घ) _______ अनेकार्थी शब्द होइन। (तर तरल, तार)A.आँखाउदारनासपातीतरल
- Q.३.अर्थ खुल्ने गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस्: इन्द्रको अगाडि स्वर्गको बयान, प्रविधिइन्द्रको अगाडि स्वर्गको बयान:प्रविधि:A.राजा विष्णु, इन्द्रको अगाडि स्वर्गको बयान गर्दै भने, "यहाँ सबै सुख र समृद्धि छ, जसले प्रत्येक प्राणीलाई आनन्दित बनाउँछ।"नयाँ प्रविधिले शिक्षामा ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ, जसले विद्यार्थीलाई इन्टरनेटका माध्यमबाट छिटो र सजिलो ज्ञान प्राप्त गर्न सक्षम बनाएको छ।
- Q.४. शुद्ध शब्द लेख्नुहोस्बहुवचन बहुवचन बहुवचनशयपत्री सयपत्री सयपत्रिA.बहुवचनसयपत्री
- Q.५.दिइएका वाक्यलाई शुद्ध पारी लेख्नुहोस् : म यो जुत्ता लगाउन सक्दिन, अली ठूलो भयो म लाई, दृष्टि भुलाउँदै बोलिन् उनी ।A.शुद्ध वाक्य:"म यो जुत्ता लगाउन सक्दिनँ, अलि ठूलो भयो मलाई," दृष्टि भुलाउँदै उनी भनिन्।
- Q.६.रेखाङ्क्ति शब्यहरूको पदवर्ग छुट्याउनुहोस् : घरमा पुगेपछि ती दुई भाइले पोथी सिंहका अगाडि घटनाको सबै वृतान्त बताए ॥A.दुई - विशेषणभाइले - संज्ञाबताए - क्रियापछि - क्रिया विशेषण
- Q.७.दिइएका धातु र सङ्केतका आधारमा खाली ठाउँमा भर्नुहोस् :क) घिमिरेले देशभक्ति गीत ________ (लेख पूर्ण वर्तमान)ख)म बोल्दा _________ । (लजाउ सामान्य वर्तमान(ग) म रोएको अभिनय ________ । (गर् अपूर्ण भूत)(घ) तिमी घरमा नै _________ | (बस् : आज्ञार्थ)A.लेख्छन्लजाउँछुगर्दथेँबस
- Q.८.दिइएका सङ्केतका आधारमा वाक्य परिवर्तन गर्नुहोस् :(क) साथीको मामा आयो। उच्च आदर)(ख) सानो भाइ कविता पढ्छ। (स्वीलिङ्ग)(ग) काफल पाकेको ठाउँमा चरी नाच्छ (अकरण)उत्तर:A.क) साथीका मामा आउनुभयो। (उच्च आदर)ख) सानी बहिनी कविता पढ्छे। (स्वीलिङ्ग)ग) काफल पाकेको ठाउँमा चरी नाच्दैन। (अकरण)
- Q.९.दिइएको अनुच्छेन पढी उत्तर लेख्नुहोस्सकिन्छ नि । त्यसका लागि पदमार्ग क्षेत्रमा होमस्टे सञ्चालन गर्नुपर्छ । होमस्टे सञ्चालनका लागि स्थानीय व्यक्तिलाई तालिम दिनुपर्छ । पर्यटकका लागि स्थानीय जातजातिका रीतिरिवाजअनुसार आतिथ्य सत्कारको बातावरण तयार पार्नुपर्छ । यसो गर्दा एकातिर बाजारुना कला, सभ्यता, चालचलन, भेषभूषा परम्परागत पेसा आदिको संरक्षण हुन्छ । अर्कातिर व्यवसायको संवर्द्धन पनि हुन्छ। विदेशी मुद्रा आर्जन हुन्छ। त्यति मात्र हो र पर्यटन व्यवसायमा रोजगारीको सम्भावना पनि व्यापक हुन्छ ।(क) अनुच्छेदबाट उपसर्ग र प्रत्यय लागेर बनेका एकएक शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।(ख) माथिको अनुच्छेदबाट एउटा द्वित्व र एउटा समस्त शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।(ग) अनुच्छेदबाट रेखाङ्कित शब्दको कारक तथा विभक्ति पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।उत्तर:ग) अनुच्छेदबाट रेखाङ्कित शब्दको कारक तथा विभक्ति पहिचान:A.क) अनुच्छेदबाट उपसर्ग र प्रत्यय लागेर बनेका शब्दहरू:
- उपसर्ग लागेर बनेका शब्दहरू: संकट, संरक्षण, संवर्द्धन, आर्जन
- प्रत्यय लागेर बनेका शब्दहरू: पर्यटक, चालचलन, व्यवसाय, आतिथ्य
ख) द्वित्व र समस्त शब्द पहिचान:- द्वित्व शब्द: चालचलन
- समस्त शब्द: भेषभूषा
व्यक्ति- कारक: अधिकरण कारक
- विभक्ति: ले
पर्यटक- कारक: अधिकरण कारक
- विभक्ति: का लागि
आतिथ्य सत्कार- कारक: कर्म कारक
- विभक्ति: को
व्यवसाय- कारक: अधिकरण कारक
- विभक्ति: को
रोजगारी- कारक: अधिकरण कारक
- विभक्ति: को
- Q.१०.दिइएको अनुच्छेन पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :मानिसलाई मुग्ध बनाउने कुनै पनि आकृतिलाई कला भनिन्छ। यो प्राकृतिक तथा मानव निर्मित दुवै हुन्छ । फूलबारीमा फुलेको फूल प्राकृतिक कला हो । फुलेको फूल हे हेरू लाग्ने चित्र चाहिँ मानव सिर्जित कला हो । खोटाङको हलेसी गुफा प्राकृतिक कला हो भने त्यहाँको गुम्बा मानव सिर्जित कला हो । मानव सिर्जित चित्र अगीत साहित्य, मूर्ति, भवन, देवालय, धरहरा आदि जस्ता मानव सिर्जित कला हुन्। कलाका धेरै भेद छन् ती मध्ये वास्तुकला पनि एक हो, घर, दरबार, धरहरा जस्तै देवालयहरु पनि वास्तुकलाका उदाहरण हुन्। नेपालमा सत्तन वा प्यागोडा, शिखर र गुम्बज शैलीका हिन्दु तथा बौद्ध देवालय छन्। त्यस्तै कलात्मक शैलीमा इस्लाम र इसाई देवालय पनि रहेका छन् । हिन्दु धार्मिक वास्तुकलामा मन्दिर नै धेरै छन् । बौद्धगिजाधर रहेका छन्। वास्तुकलामा स्तुप, चैत्य गुम्बा, बिहार आदि छन् । त्यसैगरी इस्लाम धार्मिक वास्तुकला अर्न्तगत मस्जिद र इसाई धर्मअन्तर्गत(क) कला भनेको के हो ?(ख) मानव सिर्जित कला भनेको कस्तो कला हो ?(घ) कुन धार्मिक वास्तुकलामा धेरै मन्दिर छन्(ग) वास्तुकलाका कुनै दुई उदाहरण के के हुन् ?उत्तर:A.(क) कला भनेको के हो?कला भनेको मानिसलाई मुग्ध बनाउने कुनै पनि आकृति हो, जसले प्राकृतिक र मानव निर्मित दुवै रूप लिन्छ।(ख) मानव सिर्जित कला भनेको कस्तो कला हो?मानव सिर्जित कला भनेको त्यो कला हो जुन मानिसले सिर्जना गरेको हो, जस्तै चित्र, साहित्य, मूर्ति, भवन, देवालय, धरहरा आदि।(घ) कुन धार्मिक वास्तुकलामा धेरै मन्दिर छन्?हिन्दू धार्मिक वास्तुकलामा धेरै मन्दिर छन्।(ग) वास्तुकलाका कुनै दुई उदाहरण के के हुन्?वास्तुकलाका दुई उदाहरणहरू:१.मन्दिर२.गुम्बा
- Q.११. दिइएको अनुच्छेद पट्टी चारओटा बुँदा टिपोट गर्नुहोस् :मल्लकालीन नेपाललाई अर्थतन्त्रको स्वर्णकाल मानिन्छ। यस बचतमा उद्योगधन्दा तथा व्यापारिक समृद्धिले नै सबल अर्थतन्त्रको आधारशीला निर्माण भएको पाइन्छ। मल्लकालमा काष्ठकला, वास्तुकला, मूर्तिकला तथा धातुकलाको अत्याधिक विकास भएको थियो। घर घरमा तान राखेर कपडा बुनिन्थ्यो । तामा, पित्तल र फलामका भाँडाकुँडा उल्लेख्य मात्रामा उत्पादन गरिन्थ्यो । तेल पेल्ने उद्योग पनि फस्टाएका थिए। सुनचाँदी गहना पनि विदेशी बजारसम्म पुग्थे । मल्लकालीन समयमा आन्तरिक तथा व्यापारिक केन्द्रमा नेपाली व्यापारिक कोठी बोलिएका थिए। दुवै किसिमका व्यापार सञ्चालित थिए । तिब्बतको राजधानी ल्हासामा नेपाली वाणिज्य दूतावास स्थापना गरिएकोथियो। नेपालले तिब्बतमा के भारतमा पनि निर्वाध रूपमा व्यापार गर्ने गर्थ्यो। सुनौली, पटना, बनारस जस्ता भारतका प्रमुख सहर मा बापरगर थिए |A.दिइएको अनुच्छेदबाट चारओटा बुँदाहरू:
- मल्लकालीन नेपाललाई अर्थतन्त्रको स्वर्णकाल मानिन्छ र यस समयमा उद्योगधन्दा तथा व्यापारिक समृद्धि भएको थियो।
- मल्लकालमा काष्ठकला, वास्तुकला, मूर्तिकला र धातुकलाको अत्यधिक विकास भएको थियो।
- मल्लकालमा तिब्बतको राजधानी ल्हासामा नेपाली वाणिज्य दूतावास स्थापना गरिएको थियो।
- नेपालले तिब्बत र भारतसँग निर्वाध रूपमा व्यापार गर्ने गर्थ्यो।
- Q.१२.कुनै एक प्रश्नको उत्तर(क) दिइएका बुँदाका आधारमा जीवनी लेख्नुहोस्नाम:भानुभक्त आचार्यजन्म :१८ असार २९ तनहुँ रम्घापिता, माता :धनन्जय, धर्मावती आचार्यशिक्षा :पाँच वर्षमा घरमै शिक्षा बारम्भ, परम्परागत शिक्षा पाएका संस्कृत भाषाकोज्ञान, घाँसीबाट प्रेरणा पाएर कविता लेख्न थालेका हुन् भन्ने भनाईविशेषता: सरल नेपाली भाषामा कविता लेख्ने कवि, धार्मिक, आध्यात्मिक, नैतिक चेतनाभएका कवि रामायण लेखेर विभिन्न जाति र संस्कृतिमा विभाजित नेपालीलाईएकताको सूत्रमा बाँधका नेपाली साहित्यका आदिकविरामायण, प्रश्नोत्तर, मुक्तमाला शिक्षा अनिवार्य नेपालीनिधन: वि.सं. १९२५ असोज(ख) विद्यार्थी जीवनमा अनुशासनको महत्व शीर्षकमा दुई जना साथीवित हुने संवादको नमुना तयार पार्नुहोस् ।A.उत्तर:(क) जीवनी लेख:नाम: भानुभक्त आचार्यजन्म: १८ असार २९, तनहुँ, रम्घापिता, माता: धनन्जय आचार्य, धर्मावती आचार्यशिक्षा:भानुभक्त आचार्यले पाँच वर्षको उमेरमा घरमै शिक्षा आरम्भ गरेका थिए। उनले परम्परागत शिक्षा प्राप्त गरेका थिए र संस्कृत भाषामा पनि गहिरो ज्ञान हासिल गरेका थिए। घाँसीबाट प्रेरणा पाएका भानुभक्त आचार्य कविताले लेख्न थालेका हुन् भन्ने भनाइ छ।विशेषता:भानुभक्त आचार्य सरल नेपाली भाषामा कविता लेख्ने कवि थिए। उनका कविता धार्मिक, आध्यात्मिक र नैतिक चेतनाले भरिपूर्ण थिए। उनले रामायण लेखेर नेपाली साहित्यको नयाँ मार्ग खोलिदिए। रामायण लेखेर उनले नेपाली समाजका विभिन्न जाति र संस्कृतिमा विभाजित जनतालाई एकताको सूत्रमा बाँधेको मानिन्छ। भानुभक्त आचार्यलाई नेपाली साहित्यका आदिकवि मानिन्छ। उनका प्रमुख कृतिहरूमा रामायण, प्रश्नोत्तर, मुक्तमाला, र शिक्षा अनिवार्य नेपाली रहेका छन्।निधन:वि.सं. १९२५ असोज(ख) संवाद नमुना: विद्यार्थी जीवनमा अनुशासनको महत्वशिव:तिमीलाई थाहा छ कि, अनुशासन विद्यार्थी जीवनको महत्वपूर्ण अंश हो भने?राम:हो, शिव। अनुशासन बिना हाम्रो जीवनलाई व्यवस्थित बनाउनु कठिन हुन्छ। अध्ययन र समयको सही सदुपयोग गर्न अनुशासन जरूरी छ।शिव:साँचै हो। हाम्रो दैनिक दिनचर्यामा अनुशासन नहुँदा पढाइमा ध्यान दिन कठिन हुन्छ। र, हरेक काममा सफलता प्राप्त गर्न पनि यसले मद्दत पुर्याउँछ।राम:त्यसैले, हामीलाई समयतालिका बनाइ अध्ययन गर्नु पर्छ र अनावश्यक गतिविधिहरुबाट जोगिनु पर्छ। यसरी मात्रै हामी जीवनमा प्रगति गर्न सक्छौं।शिव:सही कुरा हो राम, अनुशासनले नै हामीलाई जीवनका लक्ष्यतर्फ अघि बढ्न प्रेरित गर्दछ।
- Q.१३. कुनै एक प्रश्नको उत्तर हो(क) तपाईंको विद्यालयमा मनाउन लागिएको अभिभावक दिवसका लागि अभिभावकलाई लेखिने निमन्त्रणा पत्रको नमुना तयार पार्नुहोस् ।(ख) पुस्तकालयमा नियमित पत्रपत्रिकाको व्यवस्था गर्न अनुरोध गर्दै प्रधानाध्यापकलाई निवेदन लेख्नुहोस् ।A.उत्तर:(क) अभिभावक दिवसको निमन्त्रणा पत्रको नमुना:विद्यालयको नामठेगानाफोन नम्बर / इमेलमिति: [मिति]प्रिय अभिभावकज्यू,नमस्कार!हाम्रो विद्यालयले आगामी [मिति] मा अभिभावक दिवस मनाउन लागेको छ। यस अवसरमा तपाईंलाई हाम्रो विद्यालयका विद्यार्थीहरूको शैक्षिक प्रगति र गतिविधिहरूको बारेमा जानकारी गराउनका लागि निमन्त्रणा गर्न चाहन्छौं। हामी यस कार्यक्रममार्फत अभिभावक र विद्यालय बीचको समन्वय र सहकार्यलाई अझ प्रगाढ बनाउन चाहन्छौं।कार्यक्रमको विवरण यसप्रकार हुनेछ:मिति: [कार्यक्रम मिति]समय: [समय]स्थान: [विद्यालयको नाम र स्थान]हामी आशा छ कि तपाईंले यस कार्यक्रममा सहभागी भएर हामीलाई आफ्नो अमूल्य उपस्थितिको आशीर्वाद दिनुहुनेछ। यस अवसरमा विद्यार्थीहरूको शैक्षिक र सामाजिक जीवनका महत्वपूर्ण पक्षहरूको समीक्षा गरिनेछ र अभिभावकहरूको सुझाव पनि लिनेछ।कृपया हामीलाई आफ्नो सहभागिता सुनिश्चित गर्नका लागि [RSVP मिति] सम्म जानकारी दिनुहुन अनुरोध गर्दछौं।हामीलाई तपाईंको उपस्थितिको प्रतिक्षा रहनेछ।धन्यवाद।सादर,[तपाईंको नाम][पदनाम][विद्यालयको नाम]उत्तर:(ख) प्रधानाध्यापकलाई पुस्तकालयमा नियमित पत्रपत्रिकाको व्यवस्था गर्न निवेदन लेख्नुहोस्:विद्यालयको नामठेगानाफोन नम्बर / इमेलमिति: [मिति]श्रीमान्/श्रीमती प्रधानाध्यापकज्यू,नमस्कार।मैले यो पत्र तपाईंको ध्यानाकर्षण गराउनका लागि लेख्दैछु कि हाम्रो विद्यालयको पुस्तकालयमा नियमित रूपमा पत्रपत्रिकाहरूको व्यवस्था गरिनु अत्यन्तै आवश्यक छ। पत्रपत्रिका र अन्य मासिक पत्रिकाहरूले विद्यार्थीहरूको ज्ञानवृद्धि र समाचारको अपडेट गर्न मद्दत पुर्याउँछ। यसले विद्यार्थीलाई समाजिक, सांस्कृतिक र राष्ट्रिय विषयमा अवगत गराउँछ र तिनीहरूको विचारधारा फराकिलो बनाउँछ।तसर्थ, विद्यालयको पुस्तकालयमा नियमित रूपमा विभिन्न पत्रपत्रिकाहरूको संग्रहको व्यवस्था गरिदिनुहुनेछ भन्ने आशा गर्दछु। यस कदमले विद्यार्थीहरूको शैक्षिक र बौद्धिक विकासमा थप मद्दत पुर्याउनेछ।तपाईंको सहयोगको लागि अग्रिम धन्यवाद।सादर,[तपाईंको नाम][पदनाम][विद्यालयको नाम]
- Q.१४. कुनै एकको भाव विस्तार गर्नुहोस्(क) हुदैन बिहान मिर्मिरमा तारा झरेर नगए बन्दैन मुलुक दुईचार सपूत मरेर नगए(ख) मानवका आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, नागरिक र राजनीतिक अधिकार हुन्छन्।A.(ख) मानवका आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, नागरिक र राजनीतिक अधिकार हुन्छन्।मानव अधिकार भनेको कुनै पनि व्यक्तिलाई जन्मजात प्राप्त अधिकार हो, जसलाई कुनै पनि सरकार वा व्यक्तिले दमन गर्न वा सीमित गर्न सक्दैन। यी अधिकारहरू मानिसको व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र विकासको सुनिश्चितता दिन्छन्। मानव अधिकारले समाजका प्रत्येक सदस्यलाई समान अधिकार र अवसर प्रदान गर्दछ, जसले गर्दा सबैलाई समान व्यवहार र अवसरको ग्यारेन्टी प्राप्त हुन्छ।आर्थिक अधिकारका माध्यमबाट प्रत्येक व्यक्तिले आफ्नो जीवनयापनका लागि आवश्यक संसाधनहरू र सुविधा प्राप्त गर्ने अधिकार पाउँछ। यस अन्तर्गत कामको अधिकार, जीवनयापनको लागि उचित पारिश्रमिक, सुरक्षित कार्यस्थल, र समृद्धिको लागि अवसर प्राप्त गर्नको अधिकार समावेश छ।सामाजिक अधिकार भनेको मानिसलाई शिक्षाको, स्वास्थ्य सेवाको र अन्य सामाजिक सुरक्षाको अधिकार प्रदान गर्ने कुरा हो। यसले समाजका सबै सदस्यलाई समान अवसर र सुविधा प्राप्त गर्न मद्दत पुर्याउँछ।सांस्कृतिक अधिकारले प्रत्येक व्यक्तिलाई आफ्ना सांस्कृतिक पहिचान र परम्परालाई सम्मान गर्ने अधिकार दिन्छ। यसले सांस्कृतिक विविधता र समझदारीको निर्माण गर्दछ।नागरिक अधिकार भनेको व्यक्तिको मौलिक अधिकारको संरक्षण हो, जसले गर्दा कुनै पनि व्यक्तिले आफूलाई नागरिकको रूपमा सम्मानित गर्न र सबै कानूनी प्रक्रियामा भाग लिन सक्दछन्। यस अन्तर्गत संविधानमा दिएको मूल अधिकार, जस्तै अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, धार्मिक स्वतन्त्रता र अन्य धेरै अधिकारहरू समावेश छन्।राजनीतिक अधिकार भनेको प्रत्येक व्यक्तिलाई आफ्ना राजनीतिक विचार व्यक्त गर्ने र समाजमा सशक्त भाग लिने अधिकार दिन्छ। यसले लोकतन्त्र र नागरिक अधिकारको संरक्षण गर्दछ। यसमा मतदानको अधिकार, उम्मेदवार बन्ने अधिकार र सरकारको निर्णय प्रक्रियामा भाग लिने अधिकार पर्छ।यि सबै अधिकारहरूको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्दा मानिसको व्यक्तित्वको विकास र समाजको समृद्धि सुनिश्चित गर्न सकिन्छ।
- Q.१५. को कमांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :उन्ले खोलामाथि एकदुईओटा काठ राखेको देखियो । आउने जानेले विश्वासको लामो सास फेरेर अब भने पुल बन्ने भयो । वर्षामास पनि सदरमुकाम पुग्न सकिने भयो अब भने वाँचिने भयो । ती काठमाहेक अरु त्यहाँ केही गरिएको देखिएन । अनि अर्को वर्षाको भेलले ती काठ पनि त्यहाँबाट बगाइसकेको थियो । डल्ले खोला उस्तै भए जस्तो थियो । रनबहादुरका आवश्यकतालाई पूरा गरिदियो र आफ्नै सुरले ऊ बगिरह्यो। उसको सपनाको पुलको लागत भयो र त्यो कहीं कृतै खर्च भयो र डल्ले खोलालाई लाग्यो, उसको फेरि एक पटक खिल्ली उडाइएको छ र क व्यग्य विच नागी उभिएको छ ।(क) डल्ले खोलामाथि आउने जानेले किन विश्वासको साम फेरें (ख) डल्ले खोला किन उस्तै भयो ?(ग) रनबहादुरको कुन आवश्यकतालाई डल्ले खोलाले कसरी पूरा गर्यो ।(घ) डल्ले खोलाले किन सबैलाई खिस्सी उडाएको छउत्तर:A.(क) डल्ले खोलामाथि आउने जानेले विश्वासको लामो सास फेरेर त्यसलाई पुल बन्ने भएको सोचेर त्यो काठ राखिएको देखेर मनमा आशा पलाएको थियो। त्यस समयका लागि यो पुल एक सुरुङ जस्तो अनुकूल स्थिति प्रस्तुत गर्दै थियो, जसले उनलाई सदरमुकाम जानको लागि सजिलो हुने विश्वास दिएको थियो।ख)डल्ले खोलाले उस्तै भए भन्ने कारण यो हो कि वर्षाको भेलले त्यहाँ राखिएका काठहरूलाई बगाएर फालिदियो। यसले गर्दा पुलको निर्माण असफल भयो र खोलाको अवस्था पहिले जस्तै उस्तै रह्यो। काठ राखेर पुल बनाउने योजना पूरा नभएर खोला फेरि पहिलेको अवस्थामा फर्क्यो।(ग) रनबहादुरको आवश्यकतालाई डल्ले खोलाले काठ राखेर पूरा गर्यो। त्यो काठले उसलाई पुल बन्ने आशा दिलाएको थियो, जसको माध्यमबाट उसका आवश्यक यात्रा सजिलो हुने थियो। यसरी डल्ले खोलाले रनबहादुरको यात्रा आवश्यकतालाई अस्थायी रुपमा पूरा गरेको थियो।(घ) डल्ले खोलाले सबैलाई खिस्सी उडाएको कारण यो हो कि काठ राखेर पुल बनाउनको प्रयास असफल भयो। अर्को वर्षाको भेलले ती काठलाई बगाएर पुर्न डल्ले खोलाको पुरानो अवस्था फर्कायो। यसकारण रनबहादुर र अन्यलाई असफलता र खिल्लीको सामना गर्न पर्यो।
- Q.१६. कुनै एक प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्(क) 'सहिदहरूको सम्झनामा कविताको तलको अंश पढी सोधिएको प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् ।ओठमा हाँसो गालामा लाली तब आउछ जगत्कोदेशको पिरले भेटी जब वीरने चढाउँछ रगतकोघाँटीमा फाँसीको माला गाँसी वीरले हाँस्तामातृभूमिको चरण होगी भाग्दछ दासता -प्रश्न: सहिदहरूको बलिदानको कारणले नै दासता अन्त्य भएको हो ? 'सहिदहरूको सम्झनामा कविताको माथिकोअंशलाई समेत आधार बनाएर समीक्षात्मक उत्तर लेख्नुहोस् ।उत्तर:(ख) 'स्वामी प्रपन्ननाचार्य' जीवनीको तलको अंश पढी सोधिएको प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् ।प्रपन्ननाचार्य बहुभाषी, सिर्जनशील, विनम्र, सन्त एवम् प्रकाण्ड विद्वान् थिए। उनी मानवतावादी चिन्तनका आदर्श धरोहर थिए । उनमा नेपाली, राई, संस्कृत, हिन्दी र अङ्ग्रेजी आदि अनेको भाषा प्रयोग गर्ने क्षमता थियो। संस्कृत वाङ्मयभित्र अथाह ज्ञानलाई व्यावहारिक रूपमा आत्मसात गर्न सक्ने साधना थियो। आजीवन वेद, वेदान्त, साहित्य, इतिहासलगायत विषयम केन्द्रित भई अध्ययन अनुसन्धान गर्न सक्ने सामर्थ्य थियो। उनी सङ्गीतमा समेत रुची राख्थे । यस्ता विविध विषयमा भएको अटुट लगावका कारण उनले पाएको सिद्धि असाधारण मानिन्छ ।प्रश्न: तीस वर्षको उमेरमा कखरा सिकेका प्रपन्नाचार्य हिन्दु दर्शनका प्रकाण्ड विद्वान् हुन् । स्वामी प्रपन्नचार्यकोमाथिको जीवनीको अंशलाई समेत आधार बनाएर समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् ।उत्तर:A.सहिदहरूको बलिदानको कारणले नै दासता अन्त्य भएको हो भन्ने प्रश्नको उत्तर कविताको माथिको अंशलाई आधार बनाएर यसरी व्याख्या गर्न सकिन्छ:कवितामा सहिदहरूको बलिदान र मातृभूमिप्रतिको उनीहरूको आत्मबलिदानलाई अत्यन्तै सम्मानजनक र प्रेरणादायक रूपमा चित्रण गरिएको छ। कविमा "घाँटीमा फाँसीको माला गाँसी वीरले हाँस्ता" भन्ने पंक्तिले सहिदहरूको बलिदानलाई उजागर गरेको छ, जहाँ उनीहरूले आफ्नो जीवनको उच्चतम मूल्य, अर्थात् आफ्नो रगत र प्राण, मातृभूमिको स्वतन्त्रता र समृद्धिका लागि अर्पण गरेका छन्। यी वीरहरूले हाँस्दै फाँसीको माला धारण गरेका छन्, जसले दर्शाउँछ कि उनीहरूको बलिदान मात्र शारीरिक नभइ मानसिक र आत्मिक पनि थियो।कविता "मातृभूमिको चरण होगी भाग्दछ दासता" भन्ने पंक्तिमा दासताको अन्त्यको कुरा गरेको छ, जसले स्पष्ट पार्दछ कि सहिदहरूको बलिदान र संघर्षले नै मुलुकलाई दासता वा उपनिवेशी शासनबाट मुक्त गरेको हो। यहाँ "भाग्दछ दासता" भन्नाले यसको अर्थ यो हो कि सहिदहरूको संघर्ष र बलिदानले नै देशलाई स्वतन्त्रता दिलाएको छ, जसले देशलाई दासता र अन्यायबाट उन्मुक्ति दिलाउँछ।समीक्षात्मक रूपमा हेर्दा, कविताले सहिदहरूको बलिदानको महत्त्वलाई उचाइमा उठाएको छ र उनीहरूको योगदानलाई यस संसार र समाजका लागि अमूल्य र अनमोल मान्छ। कवि भन्छन् कि बलिदान र संघर्षको माध्यमबाट मात्र दासता अन्त्य गर्न सकिन्छ। यस अर्थमा, सहिदहरूको बलिदानले दासता अन्त्य गरेको छ भन्ने निष्कर्षमा पुग्न सकिन्छ।स्वामी प्रपन्ननाचार्यको जीवनीको माथिको अंशको आधारमा समीक्षात्मक उत्तर यसप्रकार लेख्न सकिन्छ:स्वामी प्रपन्ननाचार्य एक बहुभाषी, सिर्जनशील, विनम्र, सन्त र प्रकाण्ड विद्वान् थिए। उनी मानवतावादी चिन्तनका आदर्श धरोहर थिए र एक अद्भुत अध्ययनशीलता र ज्ञानको गहिराइका साथ जीवन बाँच्न सके। उनको जीवन र योगदानले एउटा उच्चतम स्तरको अध्ययन र साधनाका सिद्धान्तलाई प्रस्तुत गर्दछ। प्रपन्ननाचार्यको बहुभाषिक क्षमता अद्वितीय थियो; उनले नेपाली, राई, संस्कृत, हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषामा सहजता संग संवाद गर्न सक्थे, जसले उनलाई एक बहुक्षेत्रीय विद्वान बनायो।तीस वर्षको उमेरमा कखरा (वेद) सिक्न थालेको कुरा बताउँछ कि उनी अध्ययन र अनुसन्धानको प्रति एक अपूर्व प्रतिबद्धता राख्थे। यो अवस्था प्रपन्ननाचार्यको जीवनमा एक महत्वपूर्ण मोडको रूपमा देखिन्छ, जहाँ उनले यस उमेरमा एक गहिरो र व्यापक ज्ञानको खोजी गर्न थाल्नुभयो, जुन समयको सन्दर्भमा असाधारण मानिन्थ्यो। उनलाई वेद, वेदान्त, साहित्य, इतिहास जस्ता विविध विषयहरूमा अध्ययन गर्ने सामर्थ्य थियो र यसका साथै सङ्गीतमा रुचि राख्ने गुण पनि थियो, जसले उनको व्यक्तित्वलाई अझै समृद्ध बनायो।समीक्षात्मक रूपमा भन्नु पर्दा, प्रपन्ननाचार्यका जीवन र कार्यले एक विद्वानको आदर्शलाई प्रस्तुत गर्छ, जसले विभिन्न शास्त्रहरूको अध्ययन गरेर, व्यावहारिक जीवनमा यसका सिद्धान्तहरूलाई आत्मसात गर्न सके। उनका अध्ययन र अनुसन्धानको अटुट लगाव र बहुपक्षीय दृष्टिकोणले उनलाई एक असाधारण व्यक्तित्वको रूपमा प्रस्तुत गर्दछ। उनका सिद्धान्त र जीवनदृष्टिको पालन गरेर, हामी सबैले मानवता, शिक्षा र अनुसन्धानको महत्त्वलाई गहिरो रुपमा बुझ्न सक्छौं।
- Q.१७.एक शीर्षकमा १२५ शब्द नघटाई निबन्ध लेख्नुहोस् ।(क) सूचना र प्रविधिको महत्त्व(ख) म नेता भएँ भने(ग) नेपालमा कृषिको अवस्थाA.(क) सूचना र प्रविधिको महत्त्वसूचना र प्रविधि हाम्रो जीवनको अभिन्न हिस्सा बनेका छन्। आधुनिक समयमा सूचना प्रविधिको विकासले संसारको प्रत्येक क्षेत्रमा क्रान्ति ल्याएको छ। विज्ञान र प्रविधिको प्रगतिले शिक्षा, स्वास्थ्य, व्यापार, सञ्चार, र अरू धेरै क्षेत्रमा ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ। इंटरनेट र मोबाइल फोन जस्ता प्रविधिहरूले संसारलाई सानो गाउँमा परिणत गरेका छन्। सूचना प्रविधिले ज्ञानको पहुँचलाई सजिलो र छिटो बनाएको छ। यसले विभिन्न क्षेत्रमा कार्य效率 बढाएको छ र सामाजिक जीवनमा पनि महत्वपूर्ण भूमिका निभाएको छ। उदाहरणको रूपमा, शिक्षामा इन्टरनेट र अनलाइन अध्ययनको प्रयोगले विद्यार्थीलाई संसारभरका स्रोत र सामग्रीहरूमा पहुँच प्रदान गरेको छ। यसले व्यक्तिगत र सामाजिक जीवनमा विकास र समृद्धि ल्याएको छ। प्रविधिको साँचो उपयोगले मात्र समृद्ध भविष्यको निर्माण गर्न सक्छ।(ख) म नेता भएँ भनेयदि म नेता भएँ भने, मेरो पहिलो प्राथमिकता जनताको भलाइ र समृद्धि हुनेछ। म प्रजातान्त्रिक मूल्य र मानव अधिकारहरूको संरक्षण गर्नेछु। शिक्षा, स्वास्थ्य, र रोजगारीका अवसरहरू सबैलाई समान रूपमा उपलब्ध गराउने मेरो लक्ष्य हुनेछ। भ्रष्टाचार र अन्यायलाई अन्त्य गर्न कडा कदम चाल्नेछु। म किसान, श्रमिक, र गरिब वर्गका लागि विशेष कार्यक्रम ल्याउनेछु, जसले तिनीहरूको जीवनस्तर सुधार्नेछ। साथै, सबै क्षेत्रका मानिसहरूको आवाज सुन्ने र उनीहरूको विचारलाई निर्णय प्रक्रियामा समावेश गर्नेछु। नेपालको समृद्धि र खुशीयालीका लागि विभिन्न पक्षसँग सहकार्य र सहमतिमा काम गर्नेछु। म राजनीतिक अस्थिरता र दलीय विवादहरूलाई छोडेर देशको विकासमा ध्यान केन्द्रित गर्नेछु।(ग) नेपालमा कृषिको अवस्थानेपालमा कृषिले मुलुकको अर्थतन्त्रमा महत्वपूर्ण स्थान ओगटेको छ। लगभग ६५% नेपाली जनसंख्या कृषि क्षेत्रमा संलग्न छ र कृषिपदार्थबाट जीविका चलाउँछ। तर, यद्यपि कृषिको अवस्था उन्नतिको दिशामा छैन। उत्पादनमा कमी, प्रविधिको अभाव, बजारको असुविधा, र कृषकहरूको कम आम्दानी जस्ता समस्या प्रमुख चुनौतीहरू हुन्। नेपालमा कृषिमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोग नगरेको कारण उत्पादनमा गिरावट आएको छ। त्यसैगरी, जलवायु परिवर्तन र अनियमित वर्षाका कारण खेतीलाई थप कठिनाइहरू सामना गर्नु परेको छ। तर, यदि कृषिमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोग र सघन कृषिकरणको प्रवृत्ति ल्याइन्छ भने नेपाल कृषि क्षेत्रमा ठूलो प्रगति हासिल गर्न सक्छ। सरकार र निजी क्षेत्रको साझेदारीले कृषि क्षेत्रको अवस्थालाई सुधार्न सकिन्छ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.