Answers On/OffJS required
Group A
- Q.तलका सबै प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुहोस् । १. दिइएका अर्थसँग मिल्ने शब्द खाली ठाँउमा लेख्नुहोस् : [शीघ्रातिशीघ्र, स्वनिर्मित, अर्थतन्त्र, शास्वत, निर्भय](क) डर नभएको______________(ख)छिटोभन्दा पनि छिटो_________(ग) सरकारको आर्थिक प्रणाली___________(घ)कहिल्यै पनि नाश नहुने __________A.निर्भयशीघ्रातिशीघ्रअर्थतन्त्रशास्वत
- Q.२.खाली ठाँउमा मिल्ने शब्द राखी वाक्य पूरा गर्नुहोस्(क) 'हावा' को उस्तै अर्थ दिने शब्द ___________ हो। (रश्मी, किरण, पवन)(ख) सबल' को विपरीतार्थी शब्द __________ हो। (दुर्बल, सबल, मुढेबल)(ग) 'आमा' शब्दको अर्थ ____________ होइन (मानव, माता, जननी)(घ) 'अन्न' को समावेश्य शब्द _____________ हो।( करेला, भटमास, काउली)A.पवनदुर्बलजननीभटमास
- Q.३. अर्थ स्पष्ट हुने गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् : नाच्न जान्दैन आँगन टेढो, पुलुक्कA.नाच्न जान्दैन आँगन टेढो: आफ्नो कमजोरीलाई लुकाउन अरूलाई दोष दिने बानी।वाक्य: उसले आफ्नो गल्ती स्वीकार नगरी "काम गर्न गाह्रो छ, साधन नै छैन" भनेर नाच्न जान्दैन आँगन टेढो भनेझैं व्यवहार गर्यो।पुलुक्क: छिटो नजर उठाएर हेर्ने क्रिया।वाक्य: उसले पुलुक्क मलाई हेरेर फेरि आफ्नो काम गर्न थालिन्।
- Q.४. शुद्ध शब्द छानेर लेख्नुहोस्(क) निति निती नीति नीती(ख) बालमैत्री बालमैत्री बालमैत्रि बालमैत्रिA.(क) नीति(ख) बालमैत्री
- Q.५. दिइएको वाक्यलाई शुद्ध पारी लेख्नुहोस् : उनले सबैलाई विजयको परतीक रातो टिका लगाइदिएशुद्ध :उनले सबैलाई विजयको प्रतीक रातो टीका लगाइदिए।
- Q.६.रेखाङ्कित शब्दको पदवर्ग छुट्याउनुहोस् : तिम्रो घरअगाडि आपको रुख छ तर त्यसमा फल लाग्दैन रे ।१. तिम्रो – सर्वनाम (विशेषण रूपमा प्रयोग भएको)२. अगाडि – क्रियाविशेषण३. तर – अव्यय (संयोजक)४. रे – अव्यय (सूचक या कथनलाई संकेत गर्ने)
- Q.७. दिइएका धातु र सकेतका आधारमा खाली ठाँउ भनुहोस् : (२)(क) अनमोल विद्यालय _______ | (जा: सामान्य भूत)(ख)म अर्को वर्ष कक्षा नौ मा ______ | (पढ् : अपूर्ण भविष्यत्)(ग) तिमीहरू घर ___________ । ( पुग् आज्ञार्थ)(घ) आज बादल _____________ | (लाग्: सम्भावनार्थ)A.गयोपढ्नेछुपुगलाग्ला
- Q.८. दिइएका सतका आधारमा वाक्य परिवर्तन गर्नुहोस् :(क) उसने खाजा खायो (कर्मवाच्य)(ख) तँ कहिले लाइस (मध्यम आदर)(ग) सविना राम्रो पढ्छे (अकरण)A.(क) खाजा उसले खाइयो। (कर्मवाच्य)(ख) तिमीले कहिले लाइस? (मध्यम आदर)(ग) सविना पढाइ राम्रो छ। (अकरण)
- Q.९. दिइएको अनुच्छेद पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् :क्षेत्रको महिना हुनाले उराठिलो घाम लागिरहेको थियो । मानिसहरू आफ्नो काममा व्यस्त थिए । बृद्ध आमाबुबा शीतल गरी आफ्नो बाटो लागे । छहारीमा बसेर बाफ्ना दुःख सुख बाँड्दै थिए। टन्टलापुर घामले गर्दा ज्यादै गर्मी भएको अनुभव मैले पनि गरेँ। धामको प्रकाश आकृतिर सोझिएक भान हुन्थ्यो । म पनि एकैछिन शीतल खोजेर बसें । बुबाआमाको कुराले मलाई रमाइलो लाग्यो । दयालु आमाबुबाको मिठो बोलीवचनले मलाई गर्मी शीतलता प्राप्त भयो। केही बेर विश्राम गरेर मैले उहाँहरूलाई बाइ बाइ गारी आफ्नो बातो ल|गे |(क) अनुच्छेदबाट एउटा द्वित्व भएर बनेको शब्द र एउटा समस्त शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।(क) अनुच्छेदबाट एउटा उपसर्ग र एउटा प्रत्यय लागेर बनेको शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।(ग) माथि रेखाङ्कन गरिएको शब्दको कारक र विभक्ति पहिचान गरी त्यसको नाम लेख्नुहोस् ।A.उत्तर:(क)
- द्वित्व भएर बनेको शब्द: टन्टलापुर
- समस्त शब्द: मिठो बोलीवचन
(ख)- उपसर्ग लागेर बनेको शब्द: अवकाश (उपसर्ग "अव" + "काश")
- प्रत्यय लागेर बनेको शब्द: शीतलता ("शीतल" + प्रत्यय "ता")
(ग)- रेखाङ्कित शब्द: उहाँहरूलाई
- कारक: सम्प्रदान
- विभक्ति: लाई
- Q.१० दिइएको गद्यांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् (४) खेलकुदले मान्छेलाई हुर्कन, बढ्न र तन्दुरुस्त राख्न मदत गर्दछ । दौड मान्छेको लागि ठुलो औषधी नै हो । बिहानको दौडले असन्तुलित ढङ्गले मोटाएका मान्छेहरू खरिता भई जीवनयापन गर्न सफल भएका उदाहरण प्रशस्त पाइन्छन् । खेलकुदले मान्छेलाई निकै ठूलो फाइदा गर्छ । व्यक्तित्वको विकास गर्ने जस्ता राम्रा राम्रा फाइदाहरू खेलकुदबाट हुन्छ । खेलकुदले शरीर तथा दिमागलाई स्वच्छ राख्नुका साथै फूर्तिलो र जाँगरिलो बनाउँछ । त्यसकारण मानिसले अनेक प्रकारका खेलहरू खेल्नुपर्छ । खेलकुद र श्रममा पनि खासै फरक छैन। त्यसैले कठोर श्रम गर्ने किसानहरू स्वस्थ हुन्छन् । यिनीहरूका लागि व्यायामको आवश्यकता पर्दैन तर केवल मानसिक श्रमको भरमा जीवनयापन गर्नेहरूका लागि भने यो अत्यन्तै आवश्यक छ । त्यसकारण विद्यालयहरूमा केवल पढाउने काम मात्र नभई खेलकुद पनि अनिवार्य रूपमा समावेश रहनुपर्छ। (क) विज्ञानको दौडने के काम गर्छ ? (ख) खेलकुदबाट हुने फाइदाहरू के के हुन् ? (ग) मजदुर किसानलाई किन व्यायाम चाहिँदैन ? (घ) विद्यालयमा खेलकुद अनिवार्य गर्नुपर्ने कारण के हो ?उत्तर:(क) बिहानको दौडले के काम गर्छ?बिहानको दौडले असन्तुलित ढङ्गले मोटाएका मानिसहरूलाई स्वास्थ्य बनाउँछ र जीवनयापनमा सुधार ल्याउँछ।(ख) खेलकुदबाट हुने फाइदाहरू के के हुन्?खेलकुदले शरीर र दिमागलाई स्वच्छ राख्छ, फूर्तिलो र जाँगरिलो बनाउँछ, व्यक्तित्वको विकासमा मदत गर्छ, र मानिसलाई तन्दुरुस्त राख्छ।(ग) मजदुर किसानलाई किन व्यायाम चाहिँदैन?मजदुर किसानले कठोर शारीरिक श्रम गर्ने भएकाले उनीहरूको शरीर स्वतः स्वस्थ र तन्दुरुस्त रहन्छ, त्यसैले व्यायामको आवश्यकता पर्दैन।(घ) विद्यालयमा खेलकुद अनिवार्य गर्नुपर्ने कारण के हो?विद्यालयमा खेलकुद अनिवार्य गर्नुपर्ने कारणले मात्र पढाइ नभई शारीरिक र मानसिक विकासका लागि पनि सहयोग पुर्याउँछ। खेलकुदले विद्यार्थीलाई स्वस्थ, फूर्तिलो, र दिमागी रूपमा सबल बनाउँछ।
- Q.११. दिइएको अनुच्छेदबाट चारओटा बुँदा टिपोट गरी सारांश लेख्नुहोस:शाहवंशीय राजा पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं उपत्यकाका राज्य एकीकरण गरेपछि पनि नेपालबाट तिब्बत तथाभारतविचको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारले निरन्तरता पाएको थियो। बहादुर शाहका शासनकालमा तिब्बतसँग युद्ध भएपछि नेपाल हिम्मतबिच खटपट भयो । यस बचत नेपाल सम्पूर्ण रूपमा एकीकरणमा केन्द्रित भएका कारण खाद्यान्न, मांडाकुंडा, हस्तकला, मूर्तिकला, कपडा जस्ता वस्तुको उत्पादन कम हुन थाल्यो । फलस्वरूप नेपालले पर्याप्त मात्रामा सामान निर्यात गर्न सकेन । राणा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर राणाको शासनकालमा पुनः नेपाल र तिब्बतबिच युद्ध भयो । राणाकालीन समयमा मुलुकमा उद्योगधन्दा निर्वाहमुखी उद्गमा सञ्चालित भए । यस समयमा ईटा उद्योग, काष्ठ उद्योग र धातु उद्योगले अन्य उद्योगका तुलनामा फस्टाउने अवसर पाए । राणाकालमा तिब्बतसँग सीमित व्यापार हुन थाल्यो । भारतमा चाहिँ कृषिजन्य वस्तु औषधीजन्य जडीबुटी, पशुजन्य उत्पादन, काठ आदिको निर्यात हुन्थ्यो ।A.बुँदाहरू:१. पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं उपत्यकाको राज्य एकीकरण गरेपछि पनि तिब्बत र भारतसँगको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार निरन्तर चलिरहेको थियो।२. बहादुर शाहका शासनकालमा तिब्बतसँगको युद्ध र नेपाल हिम्मतबिच खटपटले उत्पादन र निर्यातमा कमी आयो।३. राणाकालमा निर्वाहमुखी उद्योग फस्टायो, जसमा ईंटा, काष्ठ, र धातु उद्योगले प्रमुख भूमिका खेले।४. राणाकालमा भारतमा कृषिजन्य वस्तु, औषधिजन्य जडीबुटी, पशुजन्य उत्पादन, र काठ निर्यात गरिन्थ्यो भने तिब्बतसँग सीमित व्यापार मात्रै चल्थ्यो।सारांश:राजा पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौं उपत्यका एकीकरण गरेपछि नेपाल र तिब्बत तथा भारतबीचको व्यापार निरन्तर चलिरह्यो। बहादुर शाहका शासनकालमा तिब्बतसँग युद्ध र एकीकरणमा केन्द्रित नीतिले उत्पादन र निर्यातमा गिरावट आयो। राणाकालमा निर्वाहमुखी उद्योगहरू, विशेषतः ईंटा, काष्ठ, र धातु उद्योगले फस्टाउन थाल्यो। यस समयमा तिब्बतसँग सीमित व्यापार भयो, भने भारतमा कृषिजन्य वस्तु, जडीबुटी, पशुजन्य उत्पादन, र काठ निर्यात गरिन्थ्यो।
- Q.१२. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :(क) दिइएका बुँदाका आधारमा छोटो कथा लेखी सुहाउँदो शीर्षक दिनुहोस्कुनै एक सन्ति तपोवनमा जानु .... सन्ति तपस्यामा लीन हुनु .... कहीँ डाकाले एक जना व्यापारीलाई लुट्दै ल्याउनुव्यापारी अघि सन्तिकै आश्रममा आइपुग्नु .... व्यापारी कुटिएको लुग्न .... सन्तिको कहिल्यै झूट नबोल्ने प्रतिज्ञाहुु .... डाकाले सन्तिसँग व्यापारीका बारेमा सोध्नु .... सन्तिले साँचो कुरा बताउनु .... व्यापारीलाई डाकाले नै छोडिदिनुव्यापारी सन्तिको पाप सर्मिलाई पनि लाग्नु .... सन्ति पछतापमा पर्नु ....(ख) "पुस्तकालयको महत्त्व' शीर्षकमा दुई जना साथीवित हुने सवादको नमुना तयार पार्नुहोस् ।A.प्रश्न (क) को उत्तर:शीर्षक: सत्यको विजयकथा:एक शान्त तपोवनमा एक सन्त तपस्यामा लीन थिए। एकदिन, एक डाकाले एक व्यापारीलाई लुटेर त्यही तपोवनतिर ल्यायो। कुटिएको र लुटिएको अवस्थामा व्यापारी सन्तको आश्रममा पुग्यो। सन्तलाई देखेर व्यापारीले आफ्नो दुःख व्यक्त गरे। सन्तले व्यापारीलाई शान्त पार्दै आश्वासन दिए।सन्तले कहिल्यै झूट नबोल्ने प्रतिज्ञा गरेका थिए। केही समयपछि, डाका सन्तको आश्रममा आएर व्यापारीबारे सोध्न थाल्यो। सन्तले डाकालाई व्यापारीबारे सत्य कुरा बताए। डाकाले सन्तको सत्यता देखेर व्यापारीलाई छोडिदियो।व्यापारी सन्तको सत्यवचनबाट निकै प्रभावित भयो। उसले आफ्नो पापको पश्चाताप गर्दै सन्तको आशीर्वाद लिएर गयो। तर, सन्तलाई लाग्यो कि उसले डाकालाई सत्य कुरा बताएर गल्ती गरेको छ। उसले सोच्यो कि सायद उसले डाकालाई झूट बोलेर व्यापारीलाई बचाउन सक्थ्यो। सन्त पछुताउन थाले।कथाको सार: यो कथा सत्यको महत्तवलाई उजागर गर्दछ। सन्तले सधैँ सत्य बोल्ने प्रतिज्ञा गरेका थिए, तर जब उसले सत्य बोल्दा एक निर्दोष व्यापारीलाई दुःख भयो तब उसले पछुतायो। यसले हामीलाई सत्य बोल्नु राम्रो हो, तर कतिपय अवस्थामा सत्य बोल्दा अरुलाई दुःख हुन सक्छ भन्ने सन्देश दिन्छ।प्रश्न (ख) को उत्तर:शीर्षक: पुस्तकालयको महत्त्वपात्र: राम र श्यामस्थान: विद्यालयको पुस्तकालयसवाद:राम: श्याम, आज तँलाई पुस्तकालयमा किन यति कम देखिन्छ?श्याम: राम, मलाई त पुस्तकालयमा बस्न मन लाग्दैन। मलाई त मोबाइलमा गेम खेल्न मन लाग्छ।राम: त्यसो भन्न सक्छौ। तर, पुस्तकालयमा पढ्दा हामीले धेरै नयाँ कुरा सिक्न पाउँछौँ। मोबाइलमा खेल्दा त हामीले समय बर्बाद मात्र गर्छौँ।श्याम: होला, तर मलाई किताब पढ्न मन लाग्दैन।राम: किन? किताब पढ्दा त हामीले कल्पनाको संसारमा घुम्न पाउँछौँ। नयाँ-नयाँ कुरा सिक्न पाउँछौँ।श्याम: हो, तर मलाई त्यति मन लाग्दैन।राम: हेर, पुस्तकालय हाम्रो ज्ञानको भण्डार हो। यहाँ हामीले हरेक विषयका किताब पाउँछौँ। यहाँ पढेर हामी आफ्नो ज्ञान बढाउन सक्छौँ।श्याम: हो, त्यसो भनेपछि म पनि आजदेखि पुस्तकालयमा बढी समय बिताउँछु।राम: राम्रो गर्यौ। हामी सँगै मिलेर पुस्तकालयमा गएर पढौँ।सवादको सार: यो सवादमा पुस्तकालयको महत्तवलाई उजागर गरिएको छ। रामले श्यामलाई पुस्तकालयको महत्व बुझाएर उसलाई पुस्तकालयमा पढ्न प्रेरित गरेको छ। यसले हामीलाई पुस्तकालय पढ्नु कति आवश्यक छ भन्ने कुरा बुझाउँछ।
- Q.१३. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :(क) ललितपुर महानगरस्तरीय वक्तृत्व प्रतियोगितामा प्रथम भएको कुरा वर्णन गर्दै गाउँमा बस्ने आफ्नो काकालाई चिठी लेख्नुहोस् ।(ख) तपाईंको विद्यालयले आयोजना गर्न लागेको अभिभावक दिवसमा उपस्थित भइदिन अनुरोध गर्दै अभिभावकलाई लेखिने निमन्त्रणा पत्र तयार पार्नुहोस् ।A.प्रश्न (क) को उत्तर:विषय: ललितपुर महानगरस्तरीय वक्तृत्व प्रतियोगितामा प्रथमप्रिय काका,चिट्ठी पाएर कस्तो लागिरहेको छ होला? म राम्रै छु। काका, मलाई एउटा खुसीको खबर सुनाउन मन छ। के थाहा पाउनुहुन्छ, केही दिनअघि ललितपुर महानगरस्तरीय वक्तृत्व प्रतियोगिता भएको थियो। त्यसमा म प्रथम भएको छु।प्रतियोगितामा धेरै विद्यार्थीहरू सहभागी भएका थिए। मलाई जित्ने विश्वास त्यति थिएन, तर जब मेरो नाम प्रथम घोषणा भयो, मलाई साँच्चै खुसी लाग्यो। पुरस्कार स्वरूप मलाई एउटा किताब र मेडल पनि दिइयो।काका, तपाईंले सानैदेखि मलाई किताब पढ्न र बोल्न सिकाउनु भएको थियो। तपाईंको यही प्रेरणाका कारण म आज यहाँसम्म आइपुगेको हुँ। मलाई सधैँ आशिर्वाद दिनुहोला।तपाईंको मायालु भतिजी/भतिजो, [तपाईंको नाम]प्रश्न (ख) को उत्तर:विषय: अभिभावक दिवसमा उपस्थितिका लागि हार्दिक निमन्त्रणाप्रिय अभिभावकज्यू,नमस्कार।[विद्यालयको नाम] मा आयोजना हुने वार्षिक अभिभावक दिवसमा तपाईंलाई हार्दिक निमन्त्रणा गर्न पाउँदा हामीलाई खुसी लागेको छ।मिति: [मिति] समय: [समय] स्थान: [स्थान]यस कार्यक्रममा विद्यार्थीहरूले विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम प्रस्तुत गर्नेछन्। साथै, विद्यार्थीहरूको शैक्षिक प्रगतिबारे पनि जानकारी गराइनेछ। हामी विश्वास गर्दछौँ कि यस कार्यक्रममा तपाईंको उपस्थितिले हाम्रा विद्यार्थीहरूलाई प्रोत्साहित गर्नेछ।तपाईंको उपस्थितिले हामीलाई प्रफुल्लित तुल्याउनेछ।धन्यवाद।[विद्यालयको नाम][तपाईंको नाम][पद]
- Q.१४. कुनै एकको भाव विस्तार गर्नुहोस् :(क) फर्क युवा हो फर्कयो देशको इतिहास हामी आफैले लेख्नुपर्छ ।(ख) उपहार हृदयबाट समर्पण गरेर दिइन्छ ।A.प्रश्न (क) को भाव विस्तार:फर्क युवा हो फर्क, यो देशको इतिहास हामी आफैँले लेख्नुपर्छयो नारा केवल एउटा शब्दको संयोजन मात्र होइन, यो हाम्रो देशको भविष्यप्रतिको आशा र विश्वासको प्रतीक हो। यस नाराले हरेक युवालाई आफ्नो देशप्रति जिम्मेवार बन्न, आफ्नो क्षमतालाई सदुपयोग गरेर देशको विकासमा योगदान गर्न प्रेरित गर्दछ।किन फर्कनुपर्छ युवा?
- आफ्नो देशको सेवा: हरेक युवाको सपना हुन्छ आफ्नो देशलाई समृद्ध बनाउने। विदेशमा गएर कमाएको पैसा र सीपलाई आफ्नै देशमा लगाएर हामी देशको विकासमा महत्वपूर्ण योगदान गर्न सक्छौँ।
- परिवर्तनको नेतृत्व: युवाहरू नयाँ विचार र ऊर्जाका खानी हुन्। उनीहरूसँग नयाँ सोच र दृष्टिकोण हुन्छ। आफ्नै देशमा फर्किएर युवाहरूले परिवर्तनको नेतृत्व गर्न सक्छन्।
- सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण: हाम्रो देशमा धेरै सम्पदा र संस्कृति छन्। विदेशमा गएर हामी आफ्नो संस्कृतिलाई बिर्सन्छौँ। आफ्नै देशमा बसेर हामी आफ्नो संस्कृतिलाई जोगाउन र यसलाई विश्वसामु चिनाउन सक्छौँ।
- आत्मसन्तुष्टि: आफ्नो देशको विकासमा योगदान गरेर हामी आत्मसन्तुष्टि प्राप्त गर्न सक्छौँ। विदेशमा गएर कमाएको पैसाले भन्दा आफ्नै देशमा केही गरेर प्राप्त हुने खुशी अतुलनीय हुन्छ।
देशको इतिहास हामी आफैँले लेख्नुपर्छ भन्नुको अर्थ:- नयाँ अध्यायको सुरुवात: हाम्रो देशको इतिहासमा युवाहरूले नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्न सक्छन्। उनीहरूले आफ्नो मेहनत र लगनशीलताले देशको इतिहासलाई नयाँ दिशा दिन सक्छन्।
- सकारात्मक परिवर्तन: युवाहरूले आफ्नो देशमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छन्। उनीहरूले भ्रष्टाचार, बेरोजगारी जस्ता समस्याहरूको समाधान खोज्न सक्छन्।
- देशको पहिचान: युवाहरूले आफ्नो देशको पहिचानलाई विश्वसामु उजागर गर्न सक्छन्। उनीहरूले आफ्नो देशलाई विकासको बाटोमा अगाडि बढाउन सक्छन्।
अन्त्यमा, युवाहरू देशको भविष्य हुन्। उनीहरूको हातमा देशको भविष्य छ। त्यसैले हरेक युवाले आफ्नो देशप्रति जिम्मेवार बन्नुपर्छ र देशको विकासमा योगदान गर्नुपर्छ।प्रश्न (ख) को भाव विस्तार:उपहार हृदयबाट समर्पण गरेर दिइन्छउपहार मात्रै एउटा भौतिक वस्तु होइन, यो हाम्रो भावनाको प्रतीक हो। हामी कसैलाई उपहार दिँदा हाम्रो मनमा त्यो व्यक्तिप्रतिको माया, सम्मान र शुभकामना हुन्छ। यही भावना नै उपहारलाई विशेष बनाउँछ।हृदयबाट दिइएको उपहारको महत्व:- भावनाको अभिव्यक्ति: हृदयबाट दिइएको उपहारले हामी कसैलाई कति माया गर्छौँ भन्ने कुरा प्रकट गर्छ।
- सम्बन्धलाई बलियो बनाउँछ: उपहारले हाम्रो सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउँछ।
- खुसी साटासाट: उपहार दिँदा र लिँदा हामी दुवै खुसी हुन्छौँ।
- यादगार बन्छ: हृदयबाट दिइएको उपहार सधैँका लागि यादगार बन्छ।
उपहार कस्तो हुनुपर्छ?उपहार महँगो हुनुपर्छ भन्ने छैन। हामीले आफ्नै हातले बनाएको कुनै चीज पनि उपहार दिन सक्छौँ। महत्त्वपूर्ण कुरा त्यो उपहार हृदयबाट दिइएको हुनुपर्छ।निष्कर्ष:उपहार दिँदा हामीले केवल भौतिक वस्तु मात्रै दिँदैनौँ, हामी आफ्नो माया, सम्मान र शुभकामना पनि दिन्छौँ। त्यसैले उपहार हृदयबाट समर्पण गरेर दिइन्छ। - Q.१५. दिइएको कवितांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् युग बदल्ने जोसिला पाइलाहरू ऊर्जाशील मुट्ठीहरू गोलीले छेड्न नसक्ने छातीहरू आऊ परिवर्तनको एउटा युगान्तकारी नक्सा कोरौं अनि पो देश बाँच्न सक्छ फर्क युवा हो देश फर्क हामी हाम्रो पिँढीका लागि देश भएर बाँचौं सन्देश दिएर बाँचौं ।प्रश्नहरू :(क) ऊर्जाशील मुठी र जोसिला पाइलाहरू कस्ता हुनुपर्छ(ग) देशका खातिर युवालाई के आहवान गरिएको छ(ख) देश कसरी बाँच्न सक्छ ?(घ) प्रस्तुत कवितांशको आशय के हो ?A.(क) ऊर्जाशील मुठी र जोसिला पाइलाहरू कस्ता हुनुपर्छ?
- ऊर्जाशील मुठीहरू: कविले यहाँ युवाहरूको क्रान्तिकारी भावनालाई जनाउन खोजेका छन्। युवाहरूले परिवर्तन ल्याउनका लागि सङ्घर्ष गर्न तयार हुनुपर्छ भन्ने सङ्केत गर्दछ।
- जोसिला पाइलाहरू: यसले युवाहरूको उत्साह र देशप्रतिको लगावलाई बुझाउँछ। उनीहरूले देशको विकासको लागि अविरल प्रयास गरिरहनुपर्छ।
(ख) देश कसरी बाँच्न सक्छ?देश युवाहरूको सक्रियता र परिवर्तनको चाहनाबाट मात्र बाँच्न सक्छ। युवाहरूले नयाँ सोच र दृष्टिकोण लिएर देशको नेतृत्व गर्नुपर्छ। परिवर्तनका लागि युवाहरूले नयाँ युगान्तकारी नक्सा कोर्नुपर्छ भन्ने कविले भनेका छन्।(ग) देशका खातिर युवालाई के आह्वान गरिएको छ?कविले युवालाई देशको सेवामा लाग्न आह्वान गरेका छन्। उनीहरूलाई देश फर्केर आफ्नो देशको विकासमा योगदान गर्न प्रेरित गरिएको छ। युवाहरूले आफ्नो पिँढीका लागि देश भएर बाँच्नुपर्छ र सन्देश दिएर बाँच्नुपर्छ भन्ने सङ्केत गरिएको छ।(घ) प्रस्तुत कवितांशको आशय के हो?यो कविताले युवाहरूलाई देशप्रतिको जिम्मेवारी बोध गराउन खोजेको छ। युवाहरू देशको भविष्य हुन् भन्ने कुरामा जोड दिइएको छ। कविले युवाहरूलाई देशको विकासमा अग्रसर हुन र नयाँ युगको निर्माण गर्न प्रेरित गरेका छन्। यस कविताले देशप्रेम, युवा शक्ति र परिवर्तनको भावनालाई उजागर गरेको छ। - Q.१६. कुनै एक प्रश्नको उत्तर(क) दिइएको कथाको अंश पढी समीक्षात्मक उत्तर लेख्नुहोस्जुजुलालको मानव देह पिताको खरानी भएर नाना भए पनि सगमरमरको आकर्षक मूर्तिका रूपमा कृष्णावतार छोरो त कालान्तरसम्म रहिरहना। अब यही मूर्ति भाजुमानको अमर पुत्र हुन्छ ।प्रश्न: कयाका आधारमा मानिस मरेर गए पनि कला अमर रहन्छ भन्ने कुरालाई पुष्टि गरी समीक्षात्मक उत्तर लेख्नुहोस् ।(ख) दिइएको जीवनीको अंश पढी सोधिएको प्रश्नको उत्तर:प्रपन्नाचार्य बहुभाषी सिर्जनशील, विनम्र, सन्त एवम् प्रकाण्ड विद्वान् थिए। उनी मानवतावादी चिन्तकका आदर्श धरोहर थिए । उनमा राई, नेपाली, संस्कृत, हिन्दी, अङ्ग्रेजी आदि अनेको भाषा प्रयोग गर्न सक्ने क्षमता थियो। संस्कृत वाङ्मय भित्रका अथाह ज्ञानलाई व्यावहारिक रूपमा आत्मसात् गर्न सक्ने साधना थियो । आजीवन वेद, वेदान्त, साहित्य इतिहासलगायत विषयमा केन्द्रित भई अध्ययन अनुसन्धान गर्न सक्ने सामर्थ्य थियो ।प्रश्न: स्वामी प्रपन्नाचार्यले संस्कृत वाङ्मयका क्षेत्रमा पुयाएको योगदानको चर्चा गर्नुहोस् ।A.प्रश्न (क) को उत्तर:कला अमर रहन्छ भन्ने कथनको समीक्षात्मक विश्लेषणदिइएको कथा अंशमा जुजुलालको मृत्यु भए पनि उनको छोराको मूर्ति कालान्तरसम्म रहिरहने उल्लेख छ। यस अंशबाट हामीले कलाको अमरत्व सम्बन्धी महत्वपूर्ण निष्कर्ष निकाल्न सक्छौँ।
- मानव जीवन क्षणभङ्गुर: मानव जीवन सीमित छ। हामी सबै एक दिन मर्नै पर्छ। हाम्रो शारीरिक अस्तित्व नष्ट भए पनि हामीले गरेका काम, सिर्जना गरेका कलाकृतिहरू भने कालान्तरसम्म रहिरहन सक्छन्।
- कलाको अमरत्व: कला मानव भावनाको अभिव्यक्ति हो। यसले मानिसको मनलाई छुन्छ र भावनाहरूलाई उद्दीपित गर्दछ। कलाकृतिहरूले समय र स्थान नाघेर मानिसहरूलाई प्रभावित गरिरहन्छन्। जुजुलालको छोराको मूर्ति जस्तै, कलाकृतिहरूले पनि पुस्तान्तरण गर्दै मानव सभ्यतालाई समृद्ध बनाउँछन्।
- कलाको सार्वभौमिकता: कला भाषाको सीमा नाघेर सबैलाई जोड्ने माध्यम हो। विभिन्न भाषा, संस्कृति र समयका मानिसहरूले कलाको माध्यमबाट एकअर्कासँग सम्बन्ध गाँस्न सक्छन्।
- कलाको स्थायीत्व: कलाकृतिहरू भौतिक रूपमा परिवर्तन हुन सक्छन् तर तिनीहरूको सौन्दर्य र भावनात्मक प्रभाव सधैँ रहिरहन्छ। उदाहरणका लागि, पुराना मन्दिरहरू, मूर्तिहरू र चित्रकलाहरू अझै पनि मानिसहरूलाई आकर्षित गर्छन्।
निष्कर्ष:कला मानव जीवनको अमूल्य उपहार हो। यसले हामीलाई जोड्छ, प्रेरित गर्छ र हाम्रो संस्कृतिलाई समृद्ध बनाउँछ। जुजुलालको मूर्तिको उदाहरणबाट हामीले बुझ्न सक्छौँ कि कला मानिस मरे पनि अमर रहन्छ। कलाकृतिहरू हाम्रो इतिहास, संस्कृति र सभ्यताका साक्षी हुन्।प्रश्न (ख) को उत्तर:स्वामी प्रपन्नाचार्यले संस्कृत वाङ्मयमा पुर्याएको योगदानस्वामी प्रपन्नाचार्य एक बहुमुखी प्रतिभाका धनी व्यक्ति थिए। उनले संस्कृत वाङ्मयको क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्याएका छन्। उनको योगदानलाई निम्न बुँदामा उल्लेख गर्न सकिन्छ:- संस्कृत भाषामा प्रवीणता: प्रपन्नाचार्य संस्कृत भाषामा प्रकाण्ड विद्वान् थिए। उनले संस्कृत वाङ्मयका विभिन्न शास्त्रहरूको गहन अध्ययन गरेका थिए।
- संस्कृत वाङ्मयको व्याख्या: उनले संस्कृतका जटिल ग्रन्थहरूलाई सरल भाषामा व्याख्या गरेर आम मानिससम्म पुर्याउने काम गरेका छन्।
- संस्कृत वाङ्मयको संरक्षण: उनले संस्कृत वाङ्मयका पुराना ग्रन्थहरूको संकलन र संरक्षण गरेका छन्।
- संस्कृत वाङ्मयको प्रचार-प्रसार: उनले विभिन्न लेख, पुस्तक र व्याख्यानहरू मार्फत संस्कृत वाङ्मयको प्रचार-प्रसार गरेका छन्।
- संस्कृत वाङ्मयलाई समसामयिक बनाउने प्रयास: उनले संस्कृत वाङ्मयलाई आधुनिक समयसँग जोडेर व्याख्या गर्ने प्रयास गरेका छन्।
निष्कर्ष:स्वामी प्रपन्नाचार्यले संस्कृत वाङ्मयको क्षेत्रमा पुर्याएको योगदान अतुलनीय छ। उनले संस्कृतलाई केवल एक प्राचीन भाषाको रूपमा मात्र नहेरी यसलाई जीवनको विभिन्न पक्षसँग जोडेर व्याख्या गरेका छन्। उनको योगदानले संस्कृत वाङ्मयको अध्ययन र अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन गरेको छ।अतिरिक्त:प्रपन्नाचार्यले संस्कृत वाङ्मयका साथै अन्य विषयहरूमा पनि महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएका छन्। उनी एक सन्त, दार्शनिक र समाजसेवी पनि थिए। उनका विचारहरूले नेपाली समाजलाई प्रभावित पारेका छन्। - Q.१७.कुनै एक शीर्षकमा १२५ शब्द नघटाई निबन्ध लेख्नुहोस् (क) मेरो रमाइलो यात्रा (ख) देश विकासमा युवाको भूमिका (ग) वैदेशिक रोजगारशीर्षक: देश विकासमा युवाको भूमिकादेशको समृद्धि र विकासमा युवा वर्गको भूमिका अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ। युवाहरू देशको मेरुदण्ड हुन्। उनीहरूमा नयाँ सोच, ऊर्जा र सिर्जनशीलताको खानी हुन्छ। युवाहरूको सक्रिय सहभागिता बिना कुनै पनि देशले विकासको गति लिन सक्दैन।युवाहरू देशको विकासमा विभिन्न तरिकाले योगदान गर्न सक्छन्। जस्तै, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, उद्योग, प्रविधि आदि क्षेत्रमा आफ्नो ज्ञान र सीपको प्रयोग गरेर देशको विकासमा टेवा पुर्याउन सक्छन्। युवाहरूले नयाँ–नयाँ विचार र नवीनतम प्रविधिलाई आत्मसाथ गरेर देशको आर्थिक विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन्।युवाहरूले सामाजिक सरोकारका विषयमा पनि आवाज उठाउन सक्छन्। भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, गरिबी जस्ता सामाजिक समस्याहरूको समाधानका लागि युवाहरूले पहलकदमी लिन सक्छन्। युवाहरूले स्वयंसेवा, सामाजिक कार्य र राजनीतिक सक्रियता जस्ता माध्यमबाट समाज परिवर्तनमा योगदान गर्न सक्छन्।देशको विकासमा युवाहरूको भूमिका बढाउनका लागि सरकारले युवामैत्री नीतिहरू बनाउनुपर्छ। युवाहरूलाई शिक्षा, रोजगारी र स्वरोजगारका अवसरहरू प्रदान गर्नुपर्छ। युवाहरूलाई आफ्नो क्षमता विकास गर्नका लागि विभिन्न तालिम तथा कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुपर्छ।अन्त्यमा, युवाहरू देशको भविष्य हुन्। उनीहरूको सक्रिय सहभागिता बिना देशको विकास सम्भव छैन। त्यसैले, हरेक युवाले आफ्नो देशको विकासमा योगदान गर्नुपर्छ। युवाहरूले आफ्नो ऊर्जा, ज्ञान र सीपलाई देश सेवामा लगाउनुपर्छ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.