Answers On/OffJS required
Group A
- Q.तलका सबै प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुहोस् । १. दिइएको अर्थसँग मिल्ने शब्द खाली ठाउँमा भर्नुहोस्: [पण्डित, ज्योतिषी, मुन्धुम, गृहिणी, व्यङ्ग्य](क) चाहिने भन्दा धेरै पानी पर्नु =(________________)(ख) घरकी मालिकनी = (_________________)(ग) लिम्बु जातिको धर्मशास्त्र = (__________________)(घ) एउटा कुरा भने झैं गरेर अर्को भन्नु = (_________________)A.वर्षागृहिणीमुन्धुमव्यङ्ग्य
- Q.२.दिइएको कोष्ठकबाट उपयुक्त शब्द छानी खाली ठाउँ भर्नुहोस्(क) 'विद्यार्थी र शिष्य’ _______________ शब्द हुन् (विपरीताथी, लघुतावाची पर्यायवाची)(ख) 'पूर्वार्ध' को विपरीतार्थी शब्द_______________ हो (उत्तरार्थ, पश्चिम, दक्षिण)(ग) 'उनी-ऊनी'____________ शब्द हुन् । (अनेकार्थी, पर्यायवाची, श्रुतिसमभिन्नार्थी)(घ) सुनको काम गर्ने व्यक्तिलाई _________________ भनिन्छ | (ताम्रकार, गहना, सुर्वणकार)A.पर्यायवाचीउत्तरार्थश्रुतिसमभिन्नार्थीसुवर्णकार
- Q.३.अर्थ स्पष्ट हुने गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् : हुने विरुवाको चिल्लो पात, कलकलA.वाक्य 1:होने विरुवाको चिल्लो पात अत्यन्त सफा र हरियो देखिन्छ, जसले वातावरणलाई शान्त र सुखद बनाउँछ।वाक्य 2:कलकल पानीको आवाजले बगिरहेको खोला रमाइलो र ताजगीपूर्ण महशुस हुन्छ।
- Q.४.दिइएका शब्द समूहबाट शुद्ध शब्द छानी लेख्नुहोस्:(क) आदर्निय आदरणिय आदरणीय आदरनिय(ख) संविधान सम्विधान संविधान संविधानA.(क) शुद्ध शब्द: आदरणीय(ख) शुद्ध शब्द: संविधान
- Q.५.तल दिइएका वाक्यलाई शुद्ध गरी लेख्नुहोस्:असोकले भन्यो, 'हामी जातिय एकता र राष्ट्रिय स्वाधीनताका पक्षमा छौ।"A.असोकले भन्यो, "हामी जातीय एकता र राष्ट्रिय स्वाधीनताका पक्षमा छौं।"
- Q.६.रेखाङ्कित शब्दको पदवर्ग छुट्याउनुहोस् घरमा बुढापाका भइ दिने हो भने घर नै सुन्दर हुन्छ। बुढापाकाको रेखदेखबाट घरमा सभ्यता र संस्कृतिको संरक्षण भइरहांचा हैन र ।A.बुढापाका - विशेषणघर - संज्ञार - अव्यय
- Q.७. कोष्ठकमा दिइएका धातु र सङ्केतका आधारमा खाली ठाउँ भर्नुहोस् :(क) हिजोदेखि मैले पनि गृहकार्य ____________ (थाल : सामान्य भूत)(ख) विद्यालयबाट धेरै जना विद्यार्थीले एसईई उत्तीर्ण _______________ (गर : अज्ञात भूत)(ग) तिमीहरूले सबैले तोकिएको काम समयमै पूरा ____________ (गर : इच्छार्थक)(घ) हामीले सूर्यास्तमा जून र तारा ______________ (देखे : सम्भावनार्थ)A.थालेंगरेछन्गर्नूदेख्न सक्थ्यौं
- Q.८.कोष्ठकमा दिइएको सङ्केतको आधारमा वाक्य परिवर्तन गर्नुहोस् । (क) उनीहरूले फुटबल खेलेका थिए। (एक वचन) (ख) कान्छाबाले भजन गाएका थिए। (स्त्रीलिङ्ग) (ग) देशमा शान्ति नभए विकास हुदैन । (करण) (घ) ऊ पुस्तक पढ्छ। (कर्म वाच्य)A.(क) उनीहरूले फुटबल खेलेका थिए। (एक वचन)👉 उनीले फुटबल खेलेका थिए।(ख) कान्छाबाले भजन गाएका थिए। (स्त्रीलिङ्ग)👉 कान्छीआमाले भजन गाएकी थिइन्।(ग) देशमा शान्ति नभए विकास हुदैन। (करण)👉 देशमा शान्ति बिना विकास हुदैन।(घ) ऊ पुस्तक पढ्छ। (कर्म वाच्य)👉 पुस्तक ऊद्वारा पढिन्छ।
- Q.९.तल दिएका गद्यांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् : (३) मानिसले मुद्राका प्रचलन हुनुभन्दा अगाडि अन्न, वस्तुभाउ सरसामान आदि साटासाट गरेर आवश्यकता पूरा गर्ने । यस्तो तरिकालाई वस्तु विनिमय भनिन्छ । वस्तु विनिमय प्रथामा तत्कालको खाँचो टरे पनि धेरै समस्या हुन्थे । वस्तुको स्तर मापनको अभाव, वस्तु विभाजन गर्ने कठिनाइ, भन्डारण गर्ने समस्या तथा साटिने दुई वस्तुविचको मात्र निर्धारणमा समस्या हुनु वस्तु विनिमय प्रणालीको समस्या हुन् ।प्रश्नहरूः(क) अनुच्छेदबाट एउटा द्वित्व भएर बनेको शब्द र एउटा समस्त शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।(ब) अनुच्छेदबाट एउटा उपसर्ग र प्रत्यय लागेर बनेको शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।(ग) विनिमय भनेको के हो ?A.(क)
- द्वित्व भएर बनेको शब्द: सरसामान
- समस्त शब्द: वस्तुभाउ
(ख)- उपसर्ग लागेर बनेको शब्द: आवश्यकता ("आव-" उपसर्ग)
- प्रत्यय लागेर बनेको शब्द: प्रचलन ("-न" प्रत्यय)
(ग)विनिमय भनेको अन्न, वस्तुभाउ, सरसामान आदि साटासाट गरेर आवश्यकताहरू पूरा गर्ने प्रक्रिया हो। - Q.१०. दिइएको गद्यांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् : जब सम्म महिलाहरूलाई सामाजिक, सांस्कृतिक, राजनितिक, आर्थिक, धार्मिक आदि दृष्टिले सशक्तीकृत एवम् अधिकारसम्पन्न बनाउन सकिदैन । तबसम्म लैगिक असमानताले नेपाली समाजमा जरो गाडी नै रहने देखिन्छ। यद्यापि महिला विकासको सिद्धान्तले महिलाहरू समाजका कमजोर वर्गका रूपमा रहदै आएकाले सामाजिक विकासको मूल प्रवाहमा उनीहरूको समान र अर्थपूर्ण सहभागिता हुनु आवश्यक मानेको छ । यस्तै उनीहरूका अनुभव र प्रतिभालाई महत्त्व र वैधानिकता दिने पुरुष प्रधान वार्षिक तथा समाजिक संरचना भएको समाजमा महिलाप्रतिको प्रभुत्व कम गर्ने, महिला विकासका पक्षहरूमा सर्वाधिक महत्त्व दिई महिला र पुरुषको समान सहभागिता कायम गरी दिगो समाजको आधार खडा गर्ने जस्ता पक्षहरूलाई प्रधानता दिदै आएको छ तर पनि खास ढङ्गले जबसम्म महिलाहरूको समाजिक विकासमा अर्थपूर्ण र बराबरीको सहभागिता स्विकारिदैन, विकासका क्रियाकलापहरूमा सक्षम, समर्थवान र अग्रसर बनाइदैन महिलाको कानूनी हकहितलाई सरक्षण गर्न स्रोतसाधनको न्यायोचित वितरण गर्न सकिदैन र आर्थिक रुपले स्वावलम्बि बनाउन सकिदैन तबसम्म महिलाहरू सशक्तीकृत भएको मान्न मिल्दैन ।प्रश्नहरुः(क) कुन अवस्थासम्म लैङ्गिक असमानताबाट नेपाली समाज मुक्त हुदैन ?(ख) महिला विकासको सिद्धान्तले के कराको अपेक्षा गर्दछ ?(ग) के कस्ता उपलब्धि हासिल नभई महिला सशक्तीकरण हुन सक्दैन ।(घ) महिला विकासका निम्ति के कस्ता पक्षहरूलाई महत्त्व दिइदै आएको छA.(क)
- कुन अवस्थासम्म लैङ्गिक असमानताबाट नेपाली समाज मुक्त हुदैन ?जबसम्म महिलाहरूलाई सामाजिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक, आर्थिक, धार्मिक आदि दृष्टिले सशक्त एवम् अधिकारसम्पन्न बनाउन सकिँदैन, तबसम्म लैङ्गिक असमानताबाट नेपाली समाज मुक्त हुन सक्दैन।
(ख)- महिला विकासको सिद्धान्तले के कुराको अपेक्षा गर्दछ ?महिला विकासको सिद्धान्तले महिलाहरूलाई समाजका कमजोर वर्गका रूपमा लिई सामाजिक विकासको मूल प्रवाहमा समान र अर्थपूर्ण सहभागिता गराउनु पर्ने अपेक्षा गर्दछ।
(ग)- के कस्ता उपलब्धि हासिल नभई महिला सशक्तीकरण हुन सक्दैन ?महिलाको कानूनी हकहितको संरक्षण, स्रोतसाधनको न्यायोचित वितरण, आर्थिक रूपमा स्वावलम्बन, सामाजिक विकासमा बराबरी र अर्थपूर्ण सहभागिता हासिल नभई महिला सशक्तीकरण हुन सक्दैन।
(घ)- महिला विकासका निम्ति के कस्ता पक्षहरूलाई महत्त्व दिइँदै आएको छ ?महिला विकासका निम्ति महिला र पुरुषको समान सहभागिता, महिलाप्रतिको प्रभुत्व कम गर्ने, महिला अनुभव र प्रतिभालाई महत्त्व दिने, र दिगो समाजको आधार खडा गर्ने जस्ता पक्षहरूलाई महत्त्व दिइँदै आएको छ।
- Q.११. दिइएको अनुच्छेद पढी चारओटा बुँदा टिपोट गर्नुहोस् मल्लकालीन नेपाललाई अर्थतन्त्रको स्वर्णकाल मानिन्छ । यस बचतमा उद्योग धन्दा तथा व्यापारिक समृद्धिले नै सवल अर्थतन्त्रको आधारशीला निर्माण भएको पाइन्छ । मल्लकालमा काष्ठकला, वास्तुकला, मूर्तिकला तथा धातुकलाको अत्यधिक विकास भएको थियो । घर घरमा तान राधेर कपडा बुनिन्थ्यो । तामा, पितल फलामका भाडाकुँडा उल्लेख्य मात्रामा उत्पादन गरिन्थ्यो । तेल पेल्ने उद्योग पनि फष्टाएका थिए। सुनचाँदीका गहना पनि विदेशी बजारसम्म पुग्थे । मल्लकालीन समयमा आन्तरिक तथा बाह्य दुवै किसिमका व्यापार सञ्चालित थिए। तिब्बतको राजधानी ल्हासामा नेपाली वाणिज्य दुतावास स्थापना गरिएको थियो । नेपालले तिब्बतमा के भारतमा पनि निर्वाध रुपमा व्यापार गर्ने गर्थ्यो। सुनौली, पटना, बनारस जस्ता भारतका प्रमुख व्यापारिक केन्द्रमा नेपाली व्यापारिक कोठी खोलिएका थिए। उति बेला नेपालले भारतमा खाद्यान औषधीजन्य जडीबुटी, धातुका सामान धूत, रङ, हाड, छाला आदि निर्यात गन्यो भने मसला, नुन, रेशमी कपडा आदि आयात गर्थ्यो ।A.बुँदा टिपोट१.मल्लकालमा नेपालमा उद्योग धन्दा र व्यापारिक समृद्धिको विकासले अर्थतन्त्रको आधारशीला निर्माण भएको थियो।२.काष्ठकला, वास्तुकला, मूर्तिकला र धातुकलामा अत्यधिक प्रगति भएको थियो।३.मल्लकालमा आन्तरिक र बाह्य व्यापार दुवै सञ्चालित थिए, जसमा नेपालले तिब्बत र भारतसँग व्यापार गथ्यो।४.नेपाली व्यापारिक कोठी भारतका प्रमुख व्यापारिक केन्द्रमा खोलिएका थिए र नेपालले खाद्यान्न, औषधीजन्य जडीबुटी, रङ, र धातुका सामान निर्यात गर्थ्यो।
- Q.१२. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् ।(क) दिइएका बुँदाका आधारमा जीवनी तयार पारी शीर्षक समेत दिनुहोस् ।नाम : मार्क जुकरवर्गजन्मस्थान : न्यूयोर्क, अमेरिकाआमाबुवा : करेन कम्पेनर, एडवार्ड जुकरवर्गजन्मा : सन् १९८४ मे १४शिक्षा तथा तालिमवाल्यकालदेखि नै जिज्ञासु स्वभावकासर्वप्रथम जुकनेट नामको सफ्टवेयर बनाएकाजुकनेट सफ्टवेयरलाई घर र कलेजको कम्प्यूटरसँग जोडेकासुरुमा आफू अध्ययनरत हार्वर्ड विश्वविद्यालयका ४० हजार विद्यार्थीले आपसमा सम्पर्क गर्न सक्ने सामाजिकसन्जाल निर्माण गरेकासन् २००४ फेब्रुअरी ४ मा सामाजिक सञ्जाल सुरुवात गरेकासन् २००५ मा उक्त सामाजिक सञ्जालका रुपमा स्थापित भएकोकलिलो उमेरमा अरबपति बन्न सफलफेसबुकका संस्थापक अध्यक्ष(ख) कक्षा ८ को अन्तिम परीक्षाको नतिजा प्रकाशित हुने अघिल्लो रात आफ्नो मनमा उठ्न सक्ने भावनाहरू समेटी एउटा मनोवाद तयार पार्नुहोस् ।A.(क) जीवनी: मार्क जुकरवर्गशीर्षक: फेसबुकका संस्थापक - मार्क जुकरवर्गमार्क जुकरवर्ग, जो न्यूयोर्क, अमेरिका सन् १९८४ मे १४ मा जन्मिएका थिए, एक प्रख्यात नाम भएको फेसबुकका संस्थापक हुन्। उनका आमाबुवा, करेन कम्पेनर र एडवार्ड जुकरवर्ग, दुवै उच्च शिक्षा प्राप्त व्यक्ति थिए। वाल्यकालदेखि नै जिज्ञासु स्वभावका जुकरवर्गले प्रविधिका क्षेत्रमा गहिरो चासो राखेका थिए।उनी सर्वप्रथम जुकनेट नामको सफ्टवेयर बनाएका थिए र त्यसलाई घर र कलेजको कम्प्युटरसँग जोडेका थिए। हार्वर्ड विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्दै उनले आफ्ना साथीहरूलाई एक आपसमा सम्पर्क गर्न सक्ने सामाजिक सञ्जालको विचारलाई कार्यान्वयन गरे। सन् २००४ फेब्रुअरी ४ मा उनले फेसबुकको सुरुवात गरे र यसले छिट्टै एक वैश्विक सामाजिक सञ्जालको रूपमा लोकप्रियता प्राप्त गर्यो।मार्क जुकरवर्गको अथक परिश्रम र सिर्जनात्मक सोचले उनलाई कलिलो उमेरमै अरबपति बन्न सक्षम बनायो। आजको दिनमा, उनले फेसबुकलाई संसारको सबैभन्दा प्रमुख सामाजिक सञ्जालको रूपमा स्थापित गरेका छन्। उनका योगदानले सामाजिक सञ्जालको परिभाषा नै बदलिदिएको छ र उनले सूचना प्रविधि क्षेत्रमा नयाँ युगको शुरुआत गरेका छन्।(ख) मनोवादकक्षा ८ को अन्तिम परीक्षाको नतिजा प्रकाशित हुने अघिल्लो रात मेरो मनमा निकै मिश्रित भावनाहरू उथलपुथल गरिरहेका छन्। मन एकातिर ढुक्क भएको छ, किनकि मैले मेहनत गरेको छु, पढाइमा राम्रो ध्यान दिएको छु र हिम्मत गरेर कठिन विषयमा पनि प्रयास गरेको छु। अर्कोतिर, मनमा एक किसिमको चिन्ता पनि छ—के नतिजा मेरो आशामा मिल्ने हो? के मैले अपेक्षित अंक ल्याउँछु?यसो सोच्दा, केही डर र केही आशा दुवै एकसाथ मिलेर मनमा चपल्ली खेलिरहेका छन्। डर त यो छ कि के मेरो पुरा प्रयास फलदायी हुनेछ? कि मैले पर्याप्त मेहनत गरेन? तर, आशा यो छ कि मेरो मेहनत र प्रयत्नले राम्रो नतिजा दिनु पर्छ। एकाएक टेन्सन र हर्षका मिश्रित भावनाले मन चञ्चल बनेको छ। नतिजा के होस्, यो क्षण रमाइलो र तनावपूर्ण दुवै बनेको छ।
- Q.१३.कुनै एक प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् : (क) आफ्नो शैक्षिक भ्रमणबाट प्राप्त अनुभवहरुको वर्णन गर्दै आफ्ना साथीलाई चिठी लेकनुहोस् । (ख) होली पर्वको अवसरमा विद्यालयले आयोजना गरेको कार्यक्रममा अभिभावकलाई बोलाउने निमन्त्रणापत्रको नमुना तयार पार्नुहोस् ।A.(क) शैक्षिक भ्रमणको अनुभवको बारेमा साथीलाई चिठीप्रिय मित्र,नमस्कार! आशा छ कि तिमी स्वस्थ र खुशी हौ। म यहाँ शैक्षिक भ्रमणको अनुभवसँग सम्बन्धित केही कुरा लेख्न चाहन्छु, जुन हामीले हालै विद्यालयबाट गर्यौं। यो भ्रमण साँच्चै अविस्मरणीय र ज्ञानवर्धक थियो।हामी सबै एक दिनको भ्रमणमा जान थाल्यौं। पहिलो गन्तव्य थियो एक ऐतिहासिक स्थल, जहाँ पुराना किल्ला र महलहरूको अवलोकन गर्यौं। त्यहाँको वास्तुकला र इतिहासले हामीलाई निकै प्रभावित पार्यो। त्यसपछि, हामीले प्राकृतिक सङ्ग्रहालयको भ्रमण गर्यौं, जहाँ विभिन्न प्रजातिका जनावर र वनस्पतिहरूको बारेमा जानकारी प्राप्त गर्यौं। हामीलाई प्रत्येक प्रदर्शनीमा गहिरो ध्यान र रुचि देखाउन प्रेरित गरिएको थियो।अन्ततः, शैक्षिक भ्रमणको सबैभन्दा रमाइलो भाग भनेको ती स्थलहरूमा रहेका स्थानीय बासिन्दासँग कुराकानी र उनीहरूको संस्कृति बुझ्नु थियो। हामीले उनीहरूको जीवनशैली र परम्पराहरू बारेमा अनमोल जानकारी पाएका थियौं। यस भ्रमणले मेरो ज्ञानमा थप गहिराई ल्यायो र सँगै नयाँ अनुभव पनि प्रदान गर्यो।आशा छ कि तिमीलाई पनि यस्तो रमाइलो भ्रमणको अवसर मिल्नेछ। यहाँसम्मको समय निकै रोमाञ्चक र शिक्षाप्रद थियो।तिमीको मित्र, [तिम्रो नाम](ख) होली पर्वको निमन्त्रणापत्रविद्यालयको नाम ठेगाना: [विद्यालयको ठेगाना]तारीख: [तारीख]प्रिय अभिभावक,सादर नमस्कार।हामी खुशीका साथ सूचित गर्न चाहन्छौं कि हाम्रो विद्यालयमा यस वर्षको होली पर्वको अवसरमा एक विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिनेछ। विद्यालयका विद्यार्थीहरूको सक्रिय सहभागिता र आपसी सद्भावलाई प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्यले यो कार्यक्रम आयोजना गर्न लागेको हो।कार्यक्रमको विवरण यसप्रकार छ: तारीख: [तारीख] समय: [समय] स्थान: [विद्यालयको स्थान]हामी तपाईंलाई यस कार्यक्रममा सहभागी भएर हामीलाई आशीर्वाद र प्रोत्साहन दिने विनम्र निमन्त्रणापत्र पठाउँदै छौं। तपाईंको उपस्थितिले हामीलाई यो उत्सवलाई अझ विशेष बनाउनेछ।कृपया हाम्रो निमन्त्रणालाई स्वीकार गर्न र कार्यक्रममा सहभागी हुन हाम्रो आग्रह छ।धन्यवाद।शुभकामनासहित,[विद्यालयको नाम]प्रधानाध्यापक[प्रधानाध्यापकको नाम]
- Q.१४. कुनै एकको भावविस्तार गर्नुहोस् : (क) प्राण लिन्छ, हराभरा प्रकृतिको आनन्द आवादन मान्छे गर्छ, बुनेर कर्मठ बनी आह्लादको दोहन (ख) हिमाल आरोहणका लागि जति अनुभव, साहस र कला चाहिन्थ्यो त्यति नै खर्चको व्यवस्थापन पनि आवश्यक थियो ।(ख) हिमाल आरोहणका लागि जति अनुभव, साहस र कला चाहिन्थ्यो त्यति नै खर्चको व्यवस्थापन पनि आवश्यक थियो।हिमाल आरोहण, जसलाई संसारका सबैभन्दा ठूलो र चुनौतीपूर्ण कार्यहरूको रूपमा मानिन्छ, केवल शारीरिक र मानसिक तयारी मात्र होइन, यसका लागि वित्तीय व्यवस्थापन पनि अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ। हिमालको शिखरमा पुग्नको लागि केबल शारीरिक बल, साहस र विभिन्न साहसिक अनुभवहरूको आवश्यकता पर्दैन, त्यसैगरी यसमा सफलता प्राप्त गर्न खर्चको व्यवस्थापन पनि अत्यन्तै आवश्यक हुन्छ। हिमाल आरोहणको तयारीमा विशेषगरी उपकरणहरूको खरिद, आरोहणका लागि प्रशिक्षण, गाइड र सहायकहरूको तलब, खानेपानी र अन्य आवश्यक सामग्रीहरूको खर्च सबै समावेश हुन्छ।यसका अतिरिक्त, मौसम र भूगोलको जटिलता पनि यो यात्रा कठिन बनाउँछ। अझ जब हिमालको शिखरमा पुग्न कठिनाइको सामना गर्दा, ति सबै कठिनाइलाई पार गर्दै आफ्नो लक्ष्यतर्फ अगाडि बढ्नको लागि मानसिक रूपले पनि सक्षम हुनु पर्छ। यी सबै कार्यहरूलाई व्यवस्थित गर्नका लागि खर्चको व्यवस्थापन अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण बनिन्छ। जब हामी हिमाल आरोहणका लागि योजना बनाउँछौं, ति सबै खर्चहरूलाई ध्यानमा राखेर एक ठोस बजेट तयार गर्नु पर्छ ताकि कुनै पनि समस्या नआओस्।त्यसैले, हिमाल आरोहण मात्र एक साहसिक कार्य होइन, यसको सफलता भनेको समग्र तयारीमा मात्र निर्भर गर्दछ, जसमा शारीरिक, मानसिक र वित्तीय तयारी सबै समावेश छन्। खर्चको प्रबंधन नगरेसम्म यो सपना अधुरो रहन्छ।
- Q.१५. दिइएको कयांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् ।एक दिन गुलाफी खाना पकाउने समय भइसक्दा पनि आइनन् । साँझ छिप्पिएर गाढा भइसकेको थियो । अचानक मैले गुलाफीको बाबामाको चर्को स्वर सुनें । उनीहरूको स्वरबाट प्रतीत हुन्थ्यो, तिनीहरूबिच कुनै गम्भीर विषयमा मतमतान्तर भइरहे सामुन्नेको झ्यालबाट मधुरो प्रकाश बाहिर खरिहरहेको थियो। मैले आफ्ना पाइला विस्तारै भ्यालतिर बढाएं र भित्र चियाएर हेरे। परिवारका सबै सदस्य भुइँमा बिछ्याइएको सुन्द्रीमा बसेका थिए र बिचमा मैले बजारबाट गुलाफीलाई ल्याइदिएको जुत्ताको पोको थियो । हर्कबहादुर दायाँ हातको चोरबीला उचालेर आफ्नी श्रीमती तिर लक्षित गर्दै भन्दै थिए, 'यो मान्छेले केही सोच्दै नसोची गुलाफीलाई जुत्ता ल्याएकै होइन। यसको मनमा पक्का केही बोट छ हेर्दै जाऊं, एक दिन भाँडो फुट्स!"(क) म पारले चर्को स्वर सुन्नुका कारण के रहेछ?(ख) कपांशमा कसले कसलाई के दिएको रहेछ(ग)कथाशमा भनिएका गम्भीर विषय के होला ?(घ)यस कोशको मुख्य भाव के हो ?A.(क) म पारले चर्को स्वर सुन्नुका कारण गुलाफीका बाबामाको बीचमा कुनै गम्भीर विषयमा मतमतान्तर भइरहेको थियो। उनका स्वरले यस कुराको सङ्केत गर्दै थिए कि उनीहरूबीच केही विचारमा असहमतिहरू थिए।(ख) कपांशमा गुलाफीलाई बजारबाट ल्याइदिएको जुत्ताको पोको हर्कबहादुरले आफ्नी श्रीमतीलाई दिएको उल्लेख गरिएको छ।(ग) कथाशमा भनिएका गम्भीर विषय गुलाफीसँग जुत्ता ल्याउने निर्णयको बारेमा रहेनछन्। हर्कबहादुर आफ्नी श्रीमतीलाई तर्क गर्दै थिए कि गुलाफीले बिना सोचविचार जुत्ता ल्याएको हो र यसका पछाडि कुनै गम्भीर अर्थ हुनसक्छ।(घ) यस कोशको मुख्य भाव परिवारमा भएका असहमति र विचारहरूको टकरावलाई चित्रित गर्ने हो। यसले परिवारको आन्तरिक द्वन्द्व र हर्कबहादुरको चिन्ता व्यक्त गरेको छ।
- Q.१६. कुनै एक प्रश्नको लामो उत्तर लेख्नुहोस् :(क) दिइएको कवितांश पढी समीक्षात्मक उत्तर लेख्नुहोस् ।पाउने थिएनी खुसी तिनले छोडेर नगएबन्दैन मुलुक दुईचार सपूत मरेर नगए।प्रश्न : सहिदहरूको सम्झनामा कविता भित्र हाम्रा के-कस्ता खुसीको लागि श्री सहिदहरूले योगदान दिएकोबताइएको छ?(ख) दिइएको नियासको अंश पढी समीक्षात्मक उत्तर नुहोस् ।याच टिप्न जानेमध्ये धेरै जना अक्सिजन नपुगेर, भोकले, जाडो र हिउँका कारणले निकै जोखिममा पर्दा रहेजाजरकोट, हुम्लादेखिका मान्छेको ओइरो लाग्छ रे त्यतिखेर यार्चा पनि कसैले छोटो समयमा धेरै कतिले चाहिँ फार त हो नि भनेर चिन्न नसक्दा धेरै त रित्तो हात फर्किनु रहेछ।चर्चा गर्नुहोस् ।प्रश्न: नेपालीहरूका लागि गौरवको विषयका रुपमा यार्चागुम्बालाई लिइन्छ भन्ने कपनबारे उक्त गाशका आधारमाA.(क) कवितांशको समीक्षात्मक उत्तर:कवितामा सहिदहरूको योगदानलाई अत्यन्त गहिरो भावनासाथ चित्रित गरिएको छ। कवि सहिदहरूको सम्झनामा उल्लेख गर्दै भन्छन्, "पाउने थिएनी खुसी तिनले छोडेर नगए" र "बन्दैन मुलुक दुईचार सपूत मरेर नगए"। यसले सहिदहरूको बलिदानको महत्वलाई प्रस्ट पार्दछ। कविको विचारमा, यदि सहिदहरूले आफ्नो जीवनलाई आफ्नो मुलुक र त्यसका लागि एक उज्जवल भविष्यको लागि त्याग नगरेका भए भने आजको यथास्थितिमा प्राप्त गरेका धेरै खुशीहरू सम्भव नहुन सक्थे।यहाँ कवि जनाउँछन् कि सहिदहरूको मृत्युले राष्ट्रको समृद्धि र स्वतन्त्रताको लागि ठाउँ खोल्यो। उनीहरूले आफ्नो जीवनलाई त्यागेर राष्ट्रको भविष्यमा योगदान पुर्याएका छन्। यो कवितामा सहिदहरूको बलिदानलाई सम्मानित गर्दै, मुलुकको निर्माण र समृद्धिमा उनका योगदानलाई महत्त्वपूर्ण ठहराइएको छ।सहिदहरूले मुलुकका लागि जुन योगदान दिएको छ, त्यसले आजको राष्ट्रलाई विभिन्न सुख र समृद्धिको अनुभव दिन सकोस् भन्ने आशा गरिएको छ। कविको दृष्टिकोणले हामीलाई सम्झाउँछ कि व्यक्तिगत सुख र समृद्धि मात्र होइन, राष्ट्रको ठूलो लाभका लागि बलिदान गर्नु एक उच्चतम कार्य हो।(ख) गाशको समीक्षात्मक उत्तर:नेपाली समाजमा यार्चागुम्बाको ठूलो महत्व रहेको छ। गाशमा भनिएको अनुसार, यार्चागुम्बा सङ्कलन गर्न जाजरकोट र हुम्लाका मान्छे ठूलो जोखिमको सामना गर्दै गुम्बा सङ्कलनका लागि जान्थे। त्यहाँका मानिसहरू अक्सिजनको कमी, भोक, जाडो र हिउँका कारण निकै कठिन परिस्थितिमा परेका थिए। यार्चागुम्बा सङ्कलनको यात्रा जोखिमपूर्ण थियो, र धेरैजना रित्तो हात फर्किनु पर्ने अवस्था थियो।यसले नेपाली समाजको आर्थिक संरचना र यार्चागुम्बाको महत्त्वलाई उजागर गर्दछ। यार्चागुम्बा, जसलाई अत्यधिक मूल्यवान मानेर प्रयोग गर्ने परिपाटी बनेको छ, नेपालका ग्रामीण क्षेत्रका लागि एक महत्वपूर्ण स्रोतको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यार्चागुम्बा सङ्कलन गर्दा उत्पन्न हुने कठिनाइहरूले यसलाई साँचो अर्थमा एक गौरवको विषय बनाउँछ।गाशका अनुसार, यार्चागुम्बा सङ्कलन गर्ने यात्रामा जोखिम र कठिनाइका बाबजुद, यो प्रक्रिया नेपालीहरूको लागि मात्र आर्थिक स्रोतको रूपमा नभएर, संघर्ष र समर्पणको प्रतीक पनि बनेको छ। यसले हामीलाई यार्चागुम्बाको महत्त्व र यसको सङ्कलनका जोखिमपूर्ण पाटोहरूको बारेमा गहिरो सोच दिन्छ।
- Q.१७. कुनै एक शीर्षकमा १०० शब्द नघटाई निबन्ध लेख्नुहोस् । (क) समाज सेवा (ख) शिक्षाको महत्त्व (ग) मेरो रमाइलो यात्राA.(ख) शिक्षाको महत्त्वशिक्षा मानव जीवनको अभिन्न अङ्ग हो। यो न केवल ज्ञान प्राप्ति को प्रक्रिया हो, तर यो व्यक्तित्वको विकास, सामाजिक सञ्जालको निर्माण, र राष्ट्रको समृद्धिका लागि महत्वपूर्ण आधार हो। शिक्षाले मानिसलाई सोच्न, विश्लेषण गर्न र समस्या समाधान गर्नका लागि सक्षम बनाउँछ। समाजमा समानता र न्याय सुनिश्चित गर्न शिक्षा अत्यन्त आवश्यक छ। शिक्षित व्यक्तिहरूले आफूलाई र अरूसँगका समस्याहरूलाई राम्ररी बुझ्न सक्छन् र समाधान खोज्न सक्छन्। यसले समाजमा शान्ति र प्रगति ल्याउँछ। शिक्षा भनेको केवल पाठशालामा सिक्न मात्र होइन, जीवनका विभिन्न पाटोमा ज्ञान अर्जन गर्ने प्रक्रिया हो, जसले जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउँछ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.