Answers On/OffJS required
Group A
- Q.तलका प्रश्नहरूको अति छोटो उत्तर लेख्नुहोस् ।१. प्रेम र स्नेहले कसरी सामाजिकीकरण गर्न मद्दत गर्दछ ? एक वाक्यमा लेख्नुहोस् ।२. काठमाडौं तराई / मधेस द्रुतमार्ग सम्पन्न भएपछि हुने कुनै एक फाइदा उल्लेख गर्नुहोस् ।३. नेपालमा भ्रष्टाचार रोकथामका लागि कार्यरत दुई संस्थाहरूको नाम लेख्नुहोस् ।४. घरेलु हिंसा विरुद्ध जनचेतना जगाउने एक आकर्षक नारा तयार गर्नुहोस् ।५. वोल्सेभिक क्रान्ति भनेको के हो ?६. नेपालको इतिहासमा वि.सं. २००७-२०१७ सम्मको अवधिलाई किन अस्थिरताको दशक मानिएको हो ?७. नेपालमा पर्यटन विकासको प्रचुर सम्भावना भए तापनि त्यति फस्टाउन सकेको छैन, किन ? कुनै एक कारणलेख्नुहोस् ।८. विद्युतीय बैङ्किङ (E-Banking) को कुनै एक नकारात्मक पक्ष उल्लेख गर्नुहोस् ।९. संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा निशेषाधिकार प्रयोग गर्न पाउने एसियाली राष्ट्रहरूको नाम लेख्नुहोस् ।१०. नेपालले स्थानीयकरणबाट अधिकतम फाइदा दिन के गर्नुपर्छ ? कुनै एक तर्क पेस गर्नुहोस् ।११. आफ्नो जीवनशैलीलाई स्वस्थ बनाउन तपाईंले अपनाउनुभएका उपायहरू लेख्नुहोस् ।A.Ans: प्रेम र स्नेहले व्यक्तिहरूलाई आपसमा नजिक बनाउने भएकाले यो सामाजिकीकरणमा ठूलो भूमिका खेल्छ। यसले मानिसहरूलाई सामाजिक सम्बन्ध विस्तार गर्न र समाजमा घुलमिल हुन मद्दत गर्दछ।Ans: काठमाडौं तराई/मधेस द्रुतमार्ग सम्पन्न भएपछि यात्राको समय घट्नेछ, व्यापारिक सामानहरू छिटो ओसारपसार गर्न सकिनेछ, र आर्थिक विकासलाई टेवा पुग्नेछ।Ans: नेपालमा भ्रष्टाचार रोक्न "अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग" र "नेपाल प्रहरी" जस्ता संस्थाहरू क्रियाशील छन्।Ans: "समाज परिवर्तनको पहिलो खुड्किलो: घरेलु हिंसा अन्त्य गरौं!"Ans: वोल्सेभिक क्रान्ति सन् १९१७ मा रुसमा भएको समाजवादी क्रान्ति हो, जसले जार निकोलस द्वितीयको निरंकुश शासन अन्त्य गरी लेनिनको नेतृत्वमा श्रमिक र किसानहरूको सरकार स्थापना गर्यो।Ans: वि.सं. २००७-२०१७ सम्मको समयलाई अस्थिरताको दशक मानिएको कारण यो अवधिमा बारम्बार सरकार परिवर्तन, राजनीतिक अस्थिरता, र सत्ता संघर्षको घटनाहरू भएका थिए।Ans: नेपालमा पर्यटन विकासको प्रचुर सम्भावना भए तापनि उचित पूर्वाधारको अभाव, यातायातको असुविधा, र प्रबर्द्धनमा कमजोरीका कारण यो क्षेत्रमा अपेक्षाकृत सफलता प्राप्त भएको छैन।Ans: विद्युतीय बैङ्किङमा साइबर सुरक्षाको खतरा रहन्छ, जसका कारण बैंक खाताबाट अनधिकृत पहुँच वा चोरी हुन सक्छ।Ans: संयुक्त राष्ट्र सङ्घको सुरक्षा परिषदमा निशेषाधिकार प्रयोग गर्न पाउने एसियाली राष्ट्र चीन हो।Ans: नेपालले स्थानीय स्रोत, सीप, र संस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्न आवश्यक कदम चाल्नुपर्छ, जसले स्थानीय उत्पादनलाई विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धात्मक बनाउन सक्छ।Ans: मेरो जीवनशैलीलाई स्वस्थ बनाउन म नियमित व्यायाम गर्छु, सन्तुलित आहार लिन्छु, पर्याप्त पानी पिउँछु, र दैनिक आठ घण्टा निद्रामा ध्यान दिन्छु।
Group B
- Q.तलका प्रश्नहरूको छोटो उत्तर लेख्नुहोस् :१२. नेपालमा विविधतामा एकता कायम गर्ने कुनै चार उपायहरू लेख्नुहोस् ।१३. राष्ट्रिय गौरवका आयोजना भन्नाले के बुझिन्छ ? यी आयोजनाहरू सम्पन्न भएपछि समाजलाई पुग्ने फाइदाहरू तीन बुँदामा उल्लेख गर्नुहोस् ।१४. नेपाली लोक तथा शास्त्रीय नृत्यलाई जोगाइ राख्न के कस्ता कदम चाल्नुपर्छ ? कुनै चार कदमहरूको सूची बनाउनुहोस् ।१५. वर्तमान विश्व नै भौतिकवादतर्फ उन्मुख भइरहेको परिप्रेक्षमा विश्वबन्धुत्वको आवश्यकता चर्चा गर्नुहोस् ।वाज्येष्ठ नागरिक दिवसको दिन मात्रै उनीहरूको अधिकारको बारेमा बोल्दैमा उनीहरूको जीवनयापन सफल र सम्मानजनक बन्न सक्दैन । उनीहरूको जीवनयापन सार्थक र सम्मानजनक रुपले व्यतित गर्न के गर्नुपर्दछ ? चार बुँदामा लेख्नुहोस् ।१६. समाजमा यौनजन्य घटनाहरू फैलिरहेको परिप्रेक्ष्यमा यौन विसङ्गति रोक्नको लागि के गर्न सकिन्छ ? चार बुँदामा उल्लेख गर्नुहोस् ।१७. न्यायपालिकालाई किन जनताको अभिभावक भनिएको हो ? न्यायलयले सम्पादन गर्ने तीन कार्यहरूको चर्चा गर्नुहोस् ।१८. नेपाल भूकम्पीय दृष्टिकोणबाट जोखिममा रहेको मुलुक भए तापनि खासै पूर्वतयारी अवस्थामा रहेको पाउँदैनौं । पूर्वतयारीका लागि चाल्नुपर्ने चार कदमहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।१९. सामाजिक सञ्जालको अत्यधिक प्रयोगले शैक्षिक स्तर खस्कँदै गइरहेको साथीलाई यसको उचित प्रयोग गर्न सके शैक्षिक स्तर सुधार्न सकिन्छ भन्ने उपायहरू बताउँदै चिठी लेख्नुहोस् ।२०. नेपालको प्रादेशिक जनसङ्ख्याको वितरण समान हुन नसक्नुका कुनै चार कारणहरूको छोटो व्याख्या गर्नुहोस् ।A.Ans: नेपालमा विविधतामा एकता कायम गर्न निम्नलिखित उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
- सबै जातजाति, धर्म, र संस्कृतिको समान सम्मान र स्वीकृति गर्नुपर्छ।
- विविध सांस्कृतिक गतिविधिहरूलाई प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुपर्छ।
- समावेशी शिक्षा प्रणालीलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।
- सबै समुदायको अधिकार सुनिश्चित गर्न कानुनी संरचनालाई बलियो बनाउनु पर्छ।
Ans: राष्ट्रिय गौरवका आयोजना भन्नाले नेपालको आर्थिक, सामाजिक र भौतिक विकासमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने महत्वाकांक्षी परियोजनाहरूलाई बुझिन्छ।फाइदाहरू:- आर्थिक विकासलाई तीव्र बनाउने।
- रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्ने।
- भौतिक पूर्वाधार निर्माण गरी नागरिकलाई सेवा प्रदान गर्ने।
Ans: नेपाली लोक तथा शास्त्रीय नृत्यलाई जोगाइ राख्न के कस्ता कदमहरू:- नेपाली लोक तथा शास्त्रीय नृत्य सम्बन्धी तालिम केन्द्र स्थापना गर्नुपर्छ।
- विद्यालय र क्याम्पसमा नृत्यसम्बन्धी पाठ्यक्रम समावेश गर्नुपर्छ।
- नृत्यको महत्त्व बुझाउने कार्यक्रम सञ्चार माध्यममा प्रशारण गर्नुपर्छ।
- नृत्य कलाकारलाई प्रोत्साहन र आर्थिक सहयोग प्रदान गर्नुपर्छ।
Ans:वर्तमान समयमा विश्व भौतिकवादतर्फ उन्मुख हुँदै जाँदा मानवीय मूल्य र नैतिकता ओझेलमा पर्न थालेका छन्। मानिसहरू भौतिक सम्पत्तिमा मात्र केन्द्रित भइरहेका छन्, जसले समाजमा आत्मीयता र सद्भावको कमी गराएको छ। यसरी बढ्दो भौतिकवादले व्यक्तिगत स्वार्थलाई प्राथमिकता दिँदा अन्याय, असमानता, र द्वन्द्व झन् बढिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा, विश्वबन्धुत्वको भावना अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ।विश्वबन्धुत्वको भावना विकासले समाजमा सबैलाई समान दृष्टिकोणले हेर्न, सहयोगी व्यवहारको प्रवर्द्धन गर्न, र दयाको भावना जागृत गर्न सहयोग गर्दछ। यसले जातीय, धार्मिक, र भौगोलिक विभाजनलाई अन्त्य गर्दै शान्ति स्थापना गर्न योगदान पुर्याउँछ। साथै, युद्ध, सामाजिक अन्याय, र असमानताका समस्याहरू समाधान गर्न विश्वबन्धुत्व एक सशक्त उपाय बन्न सक्छ। त्यसैले, भौतिकवादको प्रभावलाई सन्तुलित राख्न विश्वबन्धुत्वको अभ्यासमा जोड दिनुपर्छ।Ans:- ज्येष्ठ नागरिकहरूको स्वास्थ्य उपचारमा प्राथमिकता दिनु पर्छ।
- उनीहरूको लागि सामाजिक सुरक्षाको व्यवस्था गर्नुपर्छ।
- अनुभव र ज्ञानको कदर गर्दै परामर्शदाताको रूपमा संलग्न गराउनुपर्छ।
- वृद्धाश्रममा बस्नुपर्ने अवस्थालाई न्यून गर्न परिवारमा सहिष्णुता र सम्मानको वातावरण सिर्जना गर्नुपर्छ।
Ans:- यौन शिक्षा सम्बन्धी पाठ्यक्रम विद्यालय स्तरबाटै लागू गर्नुपर्छ।
- समाजमा जनचेतना फैलाउन विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।
- यौनजन्य घटनामा संलग्न दोषीलाई कडा कानुनी कारबाही गर्नुपर्छ।
- परिवारमा खुलेर कुराकानी गर्ने संस्कारको विकास गर्नुपर्छ।
Ans: न्यायपालिकाले न्याय प्रदान गर्ने, कानुनको पालना सुनिश्चित गर्ने, र नागरिकका अधिकारको रक्षा गर्ने भएकाले यसलाई जनताको अभिभावक भनिएको हो।न्यायालयका कार्यहरू:- विवाद समाधान गरी न्याय प्रदान गर्ने।
- संविधान र कानुनको पालनामा निगरानी गर्ने।
- नागरिकका मौलिक अधिकारको संरक्षण गर्ने।
Ans:- भूकम्पीय क्षेत्रको पहिचान गरी सुरक्षित संरचना निर्माण गर्नुपर्छ।
- विपद् व्यवस्थापन सम्बन्धी तालिम र जनचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।
- आपतकालीन उद्दार सामग्री र स्रोतसाधनको व्यवस्थापन गर्नुपर्छ।
- भूकम्पीय जोखिम न्यूनीकरणका लागि प्रभावकारी कानुनी संरचना बनाउनुपर्छ।
Ans:प्रिय साथी,नमस्ते! तिमीलाई यो पत्र लेखिरहँदा म तिमीप्रति मेरो चिन्ता व्यक्त गर्न चाहन्छु। सामाजिक सञ्जालको अत्यधिक प्रयोगले तिम्रो पढाइ र शैक्षिक स्तरमा नकारात्मक प्रभाव परेको मैले महसुस गरेको छु। अहिलेको समयमा सामाजिक सञ्जालले मानिसहरूलाई जानकारी प्राप्त गर्न र विश्वसँग जोडिन सजिलो बनाएको छ, तर यसको अत्यधिक प्रयोगले पढाइमा ध्यान दिन कठिन हुने मात्र होइन, समयको दुरुपयोग पनि हुन्छ।तिमीले सामाजिक सञ्जालको प्रयोगलाई सीमित गर्न र समय व्यवस्थापनको महत्त्वलाई बुझ्नुपर्छ। तिमी अध्ययनका लागि निश्चित समय छुट्याएर त्यसलाई प्राथमिकता दिऊ। सामाजिक सञ्जाललाई उपयोगी सामग्री र ज्ञानवर्द्धक विषयवस्तु खोज्न प्रयोग गर। अध्ययनका लागि अनलाइन स्रोतहरू, शैक्षिक भिडियोहरू, र पाठ सामग्रीहरूको उपयोग गर्न सक्छौं। यसका साथै, नियमित समय तालिका बनाएर पढाइ र विश्रामलाई सन्तुलनमा राख्नुपर्छ। तिमीले ध्यान पुर्याएमा तिम्रो शैक्षिक स्तर सुधार हुनेछ।तिम्रो सफलताका लागि शुभकामना।सधैं तिम्रो भलाइ चाहने,तिम्रो साथी।Ans: नेपालको प्रादेशिक जनसङ्ख्याको वितरण समान हुन नसक्नुका विभिन्न कारणहरू छन्, जसले देशको आर्थिक, सामाजिक, र भौगोलिक सन्तुलनलाई प्रभावित पारेका छन्। यीमध्ये प्रमुख चार कारणहरूको व्याख्या यसप्रकार छः- भौगोलिक कठिनाइ: नेपालको भूभाग मुख्यतः पहाड, हिमाल, र तराईमा विभाजित छ। पहाडी र हिमाली क्षेत्रहरूमा कठोर भौगोलिक संरचना, चट्टानी जमिन, र प्रतिकूल मौसमका कारण यहाँ बसोबास गर्न कठिन हुन्छ। यसले गर्दा धेरै मानिसहरू सरल र समतल भूभाग भएको तराईमा बसाइँ सर्ने गरेका छन्।
- पूर्वाधारको कमी: नेपालमा यातायात, शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा, र अन्य आधारभूत पूर्वाधारको समान विकास नभएकोले जनसङ्ख्या असमान रूपमा वितरण भएको छ। ग्रामीण र दुर्गम क्षेत्रमा सुविधाहरूको अभावले मानिसलाई सुविधासम्पन्न क्षेत्रतर्फ आकर्षित गरेको छ।
- रोजगारीका अवसर: नेपालका आर्थिक गतिविधि मुख्य रूपमा तराई क्षेत्रमा केन्द्रित छन्। औद्योगिक विकास, व्यापार, र कृषि क्षेत्रहरू तराईमै बढी छन्, जसका कारण रोजगारीका अवसर खोज्दै मानिसहरू तराईतर्फ सर्ने गरेका छन्।
- प्राकृतिक स्रोतको असमान वितरण: प्राकृतिक स्रोतहरू जस्तै पानी, जमिन, र खनिजको असमान उपलब्धताले पनि जनसङ्ख्याको समान वितरणमा अवरोध पुर्याएको छ। स्रोतहरू प्रचुर मात्रामा उपलब्ध भएका क्षेत्रहरूमा जनघनत्व बढी हुने गरेको छ, जबकि अभाव भएका क्षेत्रहरू जनसङ्ख्याले खालीजस्तै देखिन्छन्।
यी कारणहरूले नेपालमा प्रादेशिक जनसङ्ख्याको असमान वितरणलाई प्रस्ट्याउँछन्। समान विकासका लागि दुर्गम क्षेत्रहरूको पूर्वाधार विकास, रोजगारी सिर्जना, र स्रोतहरूको न्यायोचित उपयोगमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता छ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.
Group C
- Q.तलका प्रश्नहरूको विस्तृत उत्तर लेख्नुहोस् :२१. लोकतन्त्र संस्थागत गर्न राजनीतिक दलहरूको अहम् भूमिका रहने भए तापनि नेपालमा हाल जनताले दलहरूमाथि भरोसा अभिवृद्धि गर्न नसक्नुका कुनै चार कारणहरू लेखी जनताको भरोसा अभिवृद्धि गर्न राजनीतिक दलले गर्नुपर्ने कार्यहरू तीन बुँदामा उल्लेख गर्नुहोस् ।यी उपायहरू लागू गर्न सकेमा राजनीतिक दलहरूप्रति जनताको भरोसा अभिवृद्धि हुन सक्छ र लोकतन्त्र अझ सुदृढ र प्रभावकारी बन्दै जान्छ।२२. नेपालको नक्सा कोरी उपयुक्त सङ्केतको प्रयोग गरी निम्न तथ्य भर्नुहोस् ।क. लिखु नदीख. सुस्ताग. बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज घ. मेची राजमार्गAns:२३. भर्सिलिज सन्धि र संयुक्त राष्ट्र सङ्घको असफलता नै दोस्रो विश्व युद्धका कारणहरू हुन् । तर्कसहित पुष्टि गर्नुहोस् ।२४. राज्यको अर्थतन्त्र निर्माणमा सहकारी क्षेत्रको महत्त्वपूर्ण योगदान हुँदाहुँदै पनि दिनानुदिन समस्या र विकृतिहरू सिर्जना भइरहेका छन् । हाल यो क्षेत्रमा देखा परेका कुनै चार समस्याहरूको पहिचान गरी यसको समाधान गर्ने कुनै तीन प्रभावकारी उपयाहरू पनि लेख्नुहोस् ।A.Ans:लोकतन्त्रलाई संस्थागत गर्न राजनीतिक दलहरूको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ। तर, नेपालमा हाल जनताले राजनीतिक दलहरूप्रति पूर्ण भरोसा राख्न नसकेको स्थिति रहेको छ। यसका मुख्य कारणहरू तल प्रस्तुत छन्:जनताले दलहरूमाथि भरोसा अभिवृद्धि गर्न नसक्नुका कारण:
- आन्तरिक विवाद र अस्थिरता: राजनीतिक दलहरूबीच आपसी विवाद, गुटबन्दी, र नेतृत्वको अस्थिरताले जनतामा नकारात्मक प्रभाव पारेको छ। यसले लोकतान्त्रिक मूल्य र सिद्धान्तमाथि प्रश्न उठाउँछ।
- प्रतिबद्धताको कमी: दलहरूले चुनावी घोषणापत्रमा गरेका वाचा पूरा गर्न नसक्दा जनतामा निराशा पैदा भएको छ। दीर्घकालीन योजना र नीतिहरूलाई अमलमा नल्याउँदा भरोसा घटेको छ।
- भ्रष्टाचार र गैरजिम्मेवारीपन: राजनीतिक दलका नेताहरू र कार्यकर्ताहरूले भ्रष्टाचारमा संलग्न हुने, व्यक्तिगत स्वार्थलाई प्राथमिकता दिने, र जनताप्रति गैरजिम्मेवार देखिने प्रवृत्तिले विश्वास कम भएको छ।
- विकासमा ढिलासुस्ती: जनताको आवश्यकता र प्राथमिकता अनुरूप विकास निर्माणका काम प्रभावकारी रूपमा गर्न नसक्दा जनतामा असन्तोष बढेको छ।
जनताको भरोसा अभिवृद्धि गर्न राजनीतिक दलहरूले गर्नुपर्ने कार्यहरू:- पारदर्शिता र जवाफदेहिता: राजनीतिक दलहरूले आफ्ना कार्यहरू पारदर्शी बनाउनुपर्छ र जनतालाई जवाफदेही बन्नुपर्छ। भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्छ।
- लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई सुदृढीकरण: पार्टीभित्र आन्तरिक लोकतन्त्रको अभ्यास गर्दै योग्य र सक्षम नेतृत्वको विकास गर्नुपर्छ। गुटबन्दी र आन्तरिक विवादलाई हटाउन ध्यान दिनुपर्छ।
- विकास र सेवामुखी कार्यक्रम: जनताको आवश्यकता र अपेक्षा अनुसार विकासका कार्यलाई प्राथमिकता दिँदै सेवा र सुविधा उपलब्ध गराउन केन्द्रित हुनुपर्छ। दीर्घकालीन योजना बनाएर दिगो विकासमा जोड दिनुपर्छ।
Ans:भर्सिलिज सन्धि र संयुक्त राष्ट्र सङ्घको असफलता नै दोस्रो विश्व युद्धका कारणहरू हुन् भन्ने कथनलाई तर्कसहित यसप्रकार पुष्टि गर्न सकिन्छ:१. भर्सिलिज सन्धि:भर्सिलिज सन्धि पहिलो विश्व युद्धपछि सन् १९१९ मा जर्मनी र मित्रराष्ट्रहरूबीच गरिएको थियो। यस सन्धिले दोस्रो विश्व युद्धको प्रमुख कारणहरूको जग हाल्यो, जुन तल उल्लेख गरिएको छ:- जर्मनीमाथिको कठोर सर्तहरू: सन्धिमा जर्मनीलाई अत्यन्त कठोर दण्डात्मक सर्तहरू लगाइएको थियो। जर्मनीले विशाल धनराशि क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने, आफ्ना उपनिवेश र भूभाग गुमाउनुपर्ने, र सैन्य शक्तिमा कटौती गर्नुपर्ने भएको थियो। यसले जर्मनीको आर्थिक स्थिति धराशायी पार्यो र जनतामा तीव्र असन्तोष पैदा गर्यो।
- अभिमान र प्रतिशोधको भावना: कठोर सर्तहरूले जर्मनीका जनतामा राष्ट्रवादी भावना जागृत गर्यो। एडोल्फ हिटलरले यस असन्तोषलाई आफ्नो राजनीतिक शक्तिको आधार बनाएर दोस्रो विश्व युद्धको सुरुआत गरे।
- युरोपको अस्थिरता: सन्धिले युरोपमा शक्ति सन्तुलन बिगारेको थियो। जर्मनीको अस्थिरताले युरोपमा युद्धको वातावरण सिर्जना गर्यो।
२. संयुक्त राष्ट्र सङ्घको असफलता:पहिलो विश्व युद्धपछि विश्वशान्ति कायम गर्न सन् १९२० मा लीग अफ नेशन्स (संयुक्त राष्ट्र सङ्घ) स्थापना गरिएको थियो। तर, यसको असफलता पनि दोस्रो विश्व युद्धको प्रमुख कारण बन्यो।- सदस्य राष्ट्रहरूको असहयोग: शक्तिशाली राष्ट्रहरूले लीग अफ नेशन्सको निर्णयलाई सम्मान गरेनन्। जर्मनी, इटाली, र जापानजस्ता राष्ट्रहरूले आक्रमण र विस्तारवादी नीतिहरू अपनाउँदा लीगले प्रभावकारी कदम चाल्न सकेन।
- सामूहिक सुरक्षा प्रदान गर्न असफल: जब इटालीले इथियोपियामाथि आक्रमण गर्यो र जापानले मञ्चुरियामाथि कब्जा गर्यो, लीगले सैन्य हस्तक्षेप गर्न नसक्दा यसको प्रभावकारिता समाप्त भयो।
- संयुक्त राज्य अमेरिकाको अनुपस्थिति: शक्तिशाली राष्ट्र अमेरिका लीग अफ नेशन्सको सदस्य बन्न असफल हुँदा यसले आफ्नो प्रभाव गुमायो।
- नेतृत्वको अभाव: लीगले विश्वका ठूला राष्ट्रहरूबीच विवाद समाधान गर्न नेतृत्व गर्न सकेन, जसले द्वन्द्वलाई अझ उग्र बनायो।
निष्कर्ष:भर्सिलिज सन्धिले जर्मनीमा असन्तोष र प्रतिशोधको भावना बढायो, जबकि लीग अफ नेशन्सको असफलताले आक्रमणकारी राष्ट्रहरूलाई प्रोत्साहित गर्यो। यी दुई कारणले दोस्रो विश्व युद्धको जग बसाल्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले। यसले देखाउँछ कि कठोर सन्धि र कमजोर अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले विश्व शान्तिमा गम्भीर चुनौती पुर्याउन सक्छन्।Ans:सहकारी क्षेत्रको समस्याहरू र समाधानहरूसहकारी क्षेत्रले राज्यको अर्थतन्त्र निर्माणमा महत्त्वपूर्ण योगदान गर्दै आएको भए पनि, यस क्षेत्रमा केही गम्भीर समस्या र विकृतिहरू देखिएका छन्। यी समस्याहरूले सहकारीको मूल उद्देश्यलाई नै प्रभावित बनाएको छ।हाल देखिएका समस्याहरू:- व्यवस्थापनमा कमजोर पारदर्शिता:सहकारी संस्थाहरूले वित्तीय क्रियाकलापमा पारदर्शिता राख्न नसक्दा विश्वासमा कमी आएको छ। वित्तीय विवरण लुकाउने र नक्कली हिसाबकिताब गर्ने प्रवृत्ति बढिरहेको छ।
- भ्रष्टाचार र अनियमितता:सहकारी संस्थामा भएका कर्मचारी र पदाधिकारीले आफ्नो स्वार्थअनुसार भ्रष्टाचार र अनियमितता गर्दै आएका छन्, जसले संस्थाको दीर्घकालीन अस्तित्वलाई चुनौती दिएको छ।
- क्षमता अभाव:सहकारी संस्थाहरूका सञ्चालक र सदस्यहरूमा आवश्यक क्षमता, ज्ञान, र तालिमको अभाव हुँदा प्रभावकारी सञ्चालन हुन सकेको छैन।
- उधारो ऋण असुली समस्या:सहकारीहरूले वितरण गरेका ऋण समयमा असुल गर्न नसक्दा वित्तीय संकट उत्पन्न भएको छ। यसले संस्थाको कार्यक्षमता कमजोर बनाएको छ।
समस्याहरू समाधान गर्ने प्रभावकारी उपायहरू:- पारदर्शिता र जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्ने:सहकारी संस्थाहरूमा लेखापरीक्षण प्रणालीलाई सुदृढ बनाउनु आवश्यक छ। प्रत्येक आर्थिक गतिविधि पारदर्शी राख्ने र अनियमिततामा संलग्नलाई कारबाही गर्ने व्यवस्थालाई लागू गर्नुपर्छ।
- सदस्यहरूको क्षमता विकास:सहकारी सञ्चालक र सदस्यहरूको क्षमता अभिवृद्धिका लागि तालिम, कार्यशाला, र सीप विकास कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ। सहकारीको उद्देश्य र व्यवस्थापनको ज्ञान बढाउन जोड दिनुपर्छ।
- उधारो ऋण व्यवस्थापनमा सुधार:ऋण वितरण प्रक्रियालाई कडाइका साथ लागू गर्नुका साथै समयमै ऋण असुल गर्ने प्रभावकारी नीति ल्याउनु पर्छ। यसका लागि ऋण लगानीको उद्देश्यको अनुगमन र सहकारी सदस्यहरूको आर्थिक अवस्था विश्लेषण गर्न आवश्यक छ।
निष्कर्ष:सहकारी क्षेत्रको समस्याहरू समाधान गर्न सही नीति, पारदर्शिता, र दक्षता आवश्यक छ। यी उपायहरू लागू गर्न सकेमा सहकारी क्षेत्रले राज्यको अर्थतन्त्रमा थप सकारात्मक योगदान दिन सक्छ।