Answers On/OffJS required
Group A
- Q.तलका प्रश्नहरूको अति छोटो उत्तर लेख्नुहोस् ।१. अन्तर्निहित पहिचान र आर्जत पहिचान बिच एक भिन्नता उल्लेख गर्नुहोस् ।२. नेपालको मानवविकासको अवस्था सुधार गर्न भईरहेको प्रयासहरू पर्याप्त छन किन छैनन् ? आफ्नो विचार एक वाक्यमा उल्लेख गर्नुहोस् ।३. मानव वेचविखन विरुद्धमा जनचेतना जगाउन नारा तयार पार्नुहोस् ।४. कानुन निर्माणले मात्र सामाजिक समस्याको उन्मुलन हुन सक्दैन । यस भनाईलाई पुष्टि गर्ने कुनै एक उदाहरण लेख्नुहोस् ।५. नेपाल कहिले धर्म निरपेक्ष राज्य घोषणा भएको थियो ? पुरा मिति लेख्नुहोस् ।६. तपाईंको विचारमा नेपालमा राजनितिक अस्थिरताका दुई कारक तत्वहरू के के हुन सक्छन् । उल्लेख गर्नुहोस् ।७. नेपालको चालु योजनाको राष्ट्रिय लक्ष्य उल्लेख गर्नुहोस् ।८. बिमा गर्नु वेकार हो भनेर धारणा राख्ने तपाईंको साथिलाई कसरि विमाको महत्व उजागर गर्नुहुन्छ ? एक वाक्यमा उल्लेख गर्नुहोस् ।९. असंलग्नता भनेको के हो ? एक वाक्यमा परिभाषित गर्नुहोस् ।१०. सामाजिक सञ्जाल आगो हो, यसलाई सदुपयोग गर्न सके मिठो खाना पाक्छ तर दुरुपयोग गरियो भने आगलागि हुन्छ। यो भनाईलाई एक वाक्यमा प्रष्टयाउनुहोस् ।११. राष्ट्रिय जनगणना २०७८ मा वार्षिक वृद्धिदर ०.९२ प्रतिशत रहेको छ । यस हिसाबले नेपालको जनसंख्या दोब्बर हुनकति समय लाग्ला ?A.Ans: अन्तर्निहित पहिचान भनेको व्यक्तिको जन्मजात गुण वा विशेषतासँग सम्बन्धित पहिचान हो, जसमा लिङ्ग, जात, भाषा आदिको समावेश हुन्छ, जबकि आर्जत पहिचान भनेको मानिसको व्यक्तिगत अनुभव र कार्यहरूको आधारमा विकसित हुने पहिचान हो, जस्तै शिक्षा, पेशा, या सामाजिक स्थान।Ans: नेपालको मानवविकासको अवस्था सुधार गर्न भईरहेको प्रयासहरू पर्याप्त छैनन् किनकि शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रका केही आधारभूत संरचनाहरू अझै सुधारिएको छैन र स्रोतहरूको असमान वितरण रहेको छ।Ans: "मानवलाई मान्छे जस्तो जीवन बिताउन दिनुहोस्, बेचविखनको अन्त्य गरौं।"Ans: जस्तो कि "धार्मिक भेदभाव विरुद्धको कानुन हुनुका बाबजुत पनि कतिपय स्थानमा अझै धर्मनिरपेक्षता र समानता स्थापित गरिएको छैन, जसका कारण सामाजिक भेदभाव कायम रहेको छ।"Ans: नेपाल धर्म निरपेक्ष राज्य २०६३ सालको माघ महिनाको १ गते (१७ जनवरी २००७) घोषणा गरिएको थियो।Ans: नेपालमा राजनीतिक अस्थिरताका मुख्य कारकहरू भनेका छन् - (१) दलहरू बीचको आपसी सहमति र सम्झौतामा कमी, (२) सामाजिक र आर्थिक असमानताका कारण उत्पन्न हुने जनचेतना र आक्रोश।Ans: नेपालको चालु योजनाको राष्ट्रिय लक्ष्य भनेको समावेशी र दिगो विकासमार्फत सबै नेपालीलाई जीवनस्तर उकास्ने र समान अवसरको सिर्जना गर्नु हो।Ans: "बिमा भनेको भविष्यका अकल्पनीय संकटहरूका लागि सुरक्षा कवच हो, जसले तपाईंलाई आर्थिक संकटमा सघाउँछ।"Ans: असंलग्नता भनेको कुनै पनि ठुलो शक्ति ब्लकसँग सैन्य वा राजनीतिक गठबन्धन नगर्ने नीति हो, जसमा देशले आफ्नो बाह्य नीतिमा स्वतन्त्रता राख्छ।Ans: "सामाजिक सञ्जाल यदि सदुपयोग गरिन्छ भने यसले मानिसहरूलाई जोड्न र सकारात्मक कार्यहरू गर्न मद्दत पुर्याउँछ, तर यसको दुरुपयोगले अफवाह र गलत सूचनाको प्रसार गर्न सक्छ।"Ans: नेपालको जनसंख्या दोब्बर हुनको लागि समय निकाल्नको लागि "70/वृद्धिदर" सूत्र प्रयोग गर्न सकिन्छ।यस हिसाबले,समय = 70 / 0.92 = 76.09 वर्षत्यसैले, नेपालको जनसंख्या दोब्बर हुन करिब ७६ वर्ष लाग्नेछ।
Group B
- Q.तलका प्रश्नहरूको छोटो उत्तर लेख्नुहोस् :१२. मानिस जैविक प्राणिबाट कसरी सामाजिक प्राणीमा रुपान्तरण हुन्छ ? उदाहरण सहित प्रष्ट पार्नुहोस् ।१३. एउटा विद्यार्थीको नाताले तपाईं कसरि दिगो विकासको लागि योगदान गर्न सक्नुहुन्छ ? कुनै चार सम्भावित योगदान उल्लेख गर्नुहोस् ।१४. लोकगीत हाम्रो मौलिक पहिचान हो भन्ने शिर्षकमा छोटो संवाद तयार पार्नुहोस् ।१५. विश्वमा शान्ति कायम गर्न विश्वबन्धुत्व अपरिहार्य छ । यस भनाईलाई चार बुँदामा पुष्टि गर्नुहोस् ।अथवामलाला युसुफजाई को जीवनीबाट सिक्न सकिने कुरालाई उल्लेख गर्दै आफ्नो साथिलाई पत्र लेख्नुहोस्१६. सामाजिक एक रोग भ्रष्टाचारलाई कसरी नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ? कुनै चार उपायहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।१७. राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगका मुख्य चार कार्यहरूको चर्चा गर्नुहोस् ।१८. दक्षिण अमेरिकालाई उत्कृष्टताको भुमि भन्नुको कारणहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।१९. विश्व व्यापिकरण र स्थानियकरण कसरी फरक धारणा हन तालिकामा प्रस्तुत गर्नुहोस् ।२०. सन्तानको भरणपोषण र शिक्षादिक्षाले गुणस्तरीय जीवनमा सुधार ल्यनउन मद्धत गर्छ । यस भनाईलाई स्पष्ट पार्नुहोस् ।A.Ans:मानिस जैविक प्राणीको रूपमा जन्मिन्छ र शरीरका आधारभूत कार्यहरू जस्तै खाने, निदाउने, प्रजनन गर्ने आदि जैविक आवश्यकता पूरा गर्नका लागि क्रियाशील हुन्छ। तर, मानिसको सामाजिक प्राणीमा रुपान्तरण विभिन्न सामाजिक र सांस्कृतिक प्रक्रियाहरूबाट हुन्छ। उदाहरणका लागि, बाल्यकालदेखि नै मानिसले आफ्नो परिवेशमा सामाजिक सीप र मूल्यहरू सिक्छ, जसमा भाषा, परम्परा, सामाजिक आचरण र सहयोगका गतिविधिहरूको समावेश छ। यस्ता सीप र व्यवहारहरू व्यक्तिका परवरिशका क्रममा विकसित हुन्छन् र यी सबैले मानिसलाई एक सामाजिक प्राणीमा रुपान्तरण गर्न मद्दत पुर्याउँछन्।जस्तै, जब बच्चा आफ्ना परिवारका सदस्यहरूसँग कुराकानी गर्न थाल्छ र समूहमा सँगै काम गर्न सिक्छ, त्यसले समाजसँग जडान निर्माण गर्न मद्दत गर्दछ। त्यसैगरी, स्कूल, साथीहरू र समुदायका सदस्यहरूसँगको अन्तरक्रियाले सामाजिक सम्बन्ध र जिम्मेवारीको भावना विकसित गर्दछ, जसबाट मानिसलाई केवल जैविक प्राणीको रूपमा मात्र नभइ सामाजिक प्राणीको रूपमा पनि चिनिन्छ।यसरी, जैविक अस्तित्व भन्दा पर, मानिसका व्यवहार र सम्बन्धहरू समाजमा पूर्णता पाउँछन्, जसले यसलाई सामाजिक प्राणी बनाउँछ।Ans:१. शिक्षा र चेतना फैलाउने: विद्यार्थीको रूपमा, दिगो विकासको महत्त्व बारेमा आफैं अध्ययन गरेर र अरूलाई सिकाएर समाजमा सचेतना फैलाउन सकिन्छ। यसका लागि विद्यालयमा र सामुदायिक कार्यक्रमहरूमा सहभागी भएर वा डिजिटल प्लेटफर्म प्रयोग गरेर वातावरणीय, सामाजिक र आर्थिक दिगो विकासका विषयमा जानकारी दिन सकिन्छ।२. सस्तो र वातावरणमैत्री विकल्पहरूको प्रयोग: विद्यार्थीले दिगो विकासका लागि वातावरणमैत्री उत्पादन र सेवा प्रयोग गरेर योगदान दिन सक्छ। जस्तै, प्लास्टिकको प्रयोग कम गर्नु, पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने सामग्री प्रयोग गर्नु, सवारी साधनको सट्टा पैदल हिँड्न वा साइकल चलाउन।३. सामाजिक सेवामा सक्रिय सहभागीता: विद्यार्थीले सामुदायिक सेवामा संलग्न भएर समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्दछ। यसमा गरीब, असहाय व्यक्तिहरूको सहयोग गर्ने, वृक्षारोपण कार्यक्रमहरूमा सहभागी हुने, वा अन्य सामाजिक कल्याणका कामहरूमा सक्रिय भूमिका खेल्न समावेश छ।४. ऊर्जा र संसाधनको बचत गर्नु: विद्यार्थीको रूपमा, ऊर्जा र प्राकृतिक संसाधनहरूको संरक्षणमा ध्यान दिन सकिन्छ। जस्तै, अनावश्यक प्रकाश र उपकरणहरू बन्द गर्नु, पानीको बचत गर्ने, र ऊर्जा बचत गर्ने उपायहरूको अभ्यास गर्दै दिगो विकासमा योगदान पुर्याउन सकिन्छ।यसरी, विद्यार्थीहरू आफ्नो दैनिक जीवनमा साना साना कदम उठाएर पनि दिगो विकासका लागि ठूलो योगदान पुर्याउन सक्छन्।Ans:पात्रहरू:राजु (विद्यार्थी)सिता (बुढी आमा)स्थान: गाउँको चिया घरराजु:आमा, तपाईंलाई थाहा छ कि हामी अहिले कहिले काँही परदेशी गीत र संगीत मन पराउँछौं? तर मैले सोचें कि हाम्रो आफ्नै लोकगीत कति गहिरो अर्थ राख्छ।सिता:हो, राजु। हाम्रो लोकगीत केवल संगीत होइन, यो हाम्रो इतिहास, संस्कृति र पहिचानको हिस्सा हो। यसले हाम्रो परम्परा र संस्कृतिका बारेमा धेरै कुरा बताउँछ। हामी जस्तै नेपालीहरूको दुःख, सुख र भावनाहरू लोकगीतमा उतारिएको हुन्छ।राजु:पक्कै पनि, आमा। मैले अहिले महसुस गरें कि लोकगीतहरूले हाम्रो जरा र परम्परामा जडान बनाइराख्न मद्दत पुर्याउँछ। त्यो बेलाको जीवनशैली, संघर्ष र सपनाहरू यिनमा सिमित छन्।सिता:ठीक हो, राजु। लोकगीतहरू हाम्रो मुलुकको विविधता र सांस्कृतिक धरोहरलाई संरक्षित गर्ने महत्वपूर्ण माध्यम हुन्। तिनीहरूले मात्र हाम्रो पहिचानलाई उजागर गर्दैनन्, बरु हाम्रो भावनात्मक र सामाजिक सम्बन्धलाई पनि सुदृढ बनाउँछन्।राजु:साच्चै, आमा। म पनि यसलाई फैलाउन र नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउन चाहन्छु। लोकगीत हाम्रो मौलिक पहिचान हो, र यसलाई जोगाउनु हाम्रो कर्तव्य हो।सिता:तिमी सही छौ, राजु। हामी सबैले हाम्रो लोकगीत र संस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्धन गर्नुपर्ने छ। यही हाम्रो असल पहिचान हो।यस संवादमा, राजु र सिता बीचको कुराकानीले लोकगीतलाई हाम्रो मौलिक पहिचानको रूपमा महत्त्वपूर्ण रहेको कुरा दर्शाउँछ। लोकगीत हाम्रो संस्कृति, इतिहास र भावनात्मक मूल्यहरूको संग्रह हो।Ans:१. समान अधिकार र सम्मान: विश्वबन्धुत्वले सबै राष्ट्र र मानिसलाई समान अधिकार र सम्मानको आधारमा एकताको भावना उत्पन्न गर्छ। यसले भेदभाव र विभाजनलाई हटाउँछ र सबैलाई समान अवसर दिन्छ, जसले शान्ति स्थापना गर्न मद्दत पुर्याउँछ।२. सहकार्य र समझदारी: जब विभिन्न देशहरू एक अर्कासँग सहयोग र समझदारीका साथ काम गर्छन्, तब उनीहरू आपसी समस्याहरूलाई शान्तिपूर्वक समाधान गर्न सक्षम हुन्छन्। विश्वबन्धुत्वले मुलुकहरूको बीचमा सामूहिक प्रयास र सहयोगलाई बढावा दिन्छ, जसले शान्तिपूर्ण वातावरण सिर्जना गर्दछ।३. संस्कृति र परम्पराको आदान-प्रदान: विश्वबन्धुत्वले राष्ट्रहरूको बीचमा संस्कृतिको आदान-प्रदानलाई प्रोत्साहन दिन्छ। यसले एक अर्काको संस्कृति र परम्पराको सम्मान गर्न र बुझ्न मद्दत पुर्याउँछ, जसबाट सांस्कृतिक संघर्ष र टकराव कम हुन्छ र शान्ति कायम गर्न मद्दत मिल्छ।४. अंतर्राष्ट्रिय सुरक्षा: विश्वबन्धुत्वको भावना केवल राष्ट्रहरूको मित्रता र सहयोगमा मात्र सीमित छैन, यसले अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा र शान्ति कायम गर्न पनि ठूलो भूमिका खेल्छ। जब राष्ट्रहरू एक अर्काको सुरक्षा र कल्याणका लागि प्रतिबद्ध हुन्छन्, तब विश्वमा शान्ति र स्थिरता कायम रहन्छ।यसरी, विश्वबन्धुत्वले शान्ति कायम राख्नका लागि आधारभूत तत्त्वहरूलाई बलियो बनाउँछ, जसले दीर्घकालीन शान्तिको निर्माणमा योगदान पुर्याउँछ।Ans:प्रिय साथी,मलाई आशा छ कि तिमी स्वस्थ र खुशहाल हुनेछौ। म आज तिमीलाई मलाला युसुफजाईको जीवनी बारे लेख्न चाहन्छु र त्यसबाट मैले के सिकें भनेर पनि साझा गर्न चाहन्छु।मलाला युसुफजाई पाकिस्तानकी एक साहसी युवती हुन् जसले शिक्षा र महिलाको हकका लागि संघर्ष गरेको छ। उनले शिक्षा प्राप्ति र बालिका अधिकारको प्रवर्धन गर्नको लागि धेरै काम गरेको छ र विश्वभरि सम्मान प्राप्त गरेकी छिन्। मलालाले आफ्नो जीवनमा धेरै कठिनाइहरूको सामना गरिन्, विशेषत: तालिबानले शिक्षा प्राप्त गर्नमा अवरोध पुर्याउँदा उनी माथि आक्रमण गरियो। यद्यपि, उनले आफ्नो संघर्षलाई जारी राखिन् र आफ्नो उद्देश्यमा दृढ रहिन्।मलालाको जीवनबाट मैले धेरै कुरा सिकेको छु:
- शिक्षाको महत्व: मलालाले शिक्षा नपाएको धेरै बालिकाको लागि संघर्ष गरिन् र सबैको लागि समान शिक्षा अधिकारको पक्षमा उभिइन्। हामीले सिक्न सक्छौं कि शिक्षा एक शक्तिशाली औजार हो र यसले जीवनलाई परिवर्तन गर्न सक्दछ।
- दृढ इच्छाशक्ति: जीवनका चुनौतीहरूको सामना गर्दा मलालाले कहिल्यै हार मानीनन्। उनले आफ्नो आवाज उठाएर संसारलाई थाहा गराइन् कि महिलाहरू र बालबालिकाहरूको अधिकारलाई बलात्कार गरिनु हुँदैन।
- साहस र हिम्मत: जीवनमा कुनै पनि कष्टको सामना गर्दा मलालाले साहस र हिम्मतको उदाहरण प्रस्तुत गरिन्। उहाँको संघर्षले मलाई सिकाएको छ कि कुनै पनि ठुलो उद्देश्य प्राप्त गर्नको लागि साहस र संघर्ष आवश्यक छ।
- समाजसेवा र योगदान: मलालाले समाजको हकमा काम गर्नको लागि आफ्नो समय र ऊर्जा खर्च गरिन्। हामी पनि आफ्नो समाज र समुदायको लागि केही योगदान पुर्याउन सक्छौं।
अन्त्यमा, मलालाको जीवनले हामीलाई सिकाउँछ कि कुनै पनि ठूलो कार्यको लागि आत्मविश्वास, साहस र दृढ निश्चय आवश्यक हुन्छ। हामीले उहाँको जीवनबाट हिम्मत लिई आफ्नो लक्ष्यको पछाडि लाग्नुपर्छ र समाजका लागि केही राम्रो गर्नुपर्छ।तिमीलाई यो पत्र कस्तो लाग्यो? म आशा गर्छु कि तिमीले पनि मलालाको जीवनबाट केही महत्त्वपूर्ण कुरा सिक्न सक्यौ।ध्यान राख्नु र खुशी रहनु।तिमीको मित्र,ABCAns:भ्रष्टाचार एक सामाजिक रोग हो जुन राष्ट्रको प्रगति र विकासमा ठूलो अडचन पुर्याउँछ। यसलाई नियन्त्रण गर्नका लागि केही प्रभावकारी उपायहरू यसप्रकार हुन सक्छन्:- कानूनी कडाइ र दण्ड: भ्रष्टाचारको आरोपमा पक्राउ परेकालाई कडा कारबाही र उचित दण्ड दिनु आवश्यक छ। कानूनी प्रक्रिया सुसंगत र छिटो हुनुपर्छ ताकि भ्रष्टाचारीलाई सजाय मिलोस् र अरूलाई यसबाट शिक्षा मिलोस्।
- पारदर्शिता र जवाफदेही: सरकारी निकाय र संस्थाहरूमा पारदर्शिता बढाउनुहोस्। सबै सार्वजनिक खर्च र निर्णय प्रक्रिया खुला र सार्वजनिक गर्नाले भ्रष्टाचारको सम्भावना घट्छ। जवाफदेही प्रणालीको अभावलाई सुधार्न, जनताले सजिलैसँग सरकारी कार्यहरूको अनुगमन गर्न सक्नुपर्छ।
- शिक्षा र जनचेतना: जनतालाई भ्रष्टाचारको नकारात्मक प्रभाव र यसको कानूनी परिणामहरूको बारेमा सचेत बनाउनु महत्त्वपूर्ण छ। विद्यालय र सार्वजनिक स्थानमा यसको बारेमा जानकारी दिने कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नुले जनचेतना बढाउँछ र भ्रष्टाचारको स्तर घटाउन मद्दत गर्छ।
- निगरानी र अनुसन्धान निकायहरूको सुदृढीकरण: भ्रष्टाचारको नियन्त्रणको लागि प्रभावकारी निगरानी निकायहरू जस्तै भ्रष्टाचार निवारण आयोग (CIAA) जस्ता संस्थाहरूलाई सशक्त बनाउन जरुरी छ। यी निकायहरूलाई पर्याप्त अधिकार र स्रोतहरू प्रदान गर्नाले उनीहरूले प्रभावकारी रूपमा अनुसन्धान र कारबाही गर्न सक्नेछन्।
यी उपायहरूको सशक्त कार्यान्वयनले भ्रष्टाचारलाई कम गर्न मद्दत पुर्याउँछ र यसलाई दीर्घकालीन रूपमा नियन्त्रण गर्नमा सफलता प्राप्त गर्न सक्छ।Ans:राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोग (NHRC) नेपालको एक प्रमुख संवैधानिक निकाय हो जसले मानवअधिकारको उल्लङ्घन र संरक्षणका लागि काम गर्दछ। यसका मुख्य चार कार्यहरू निम्नलिखित छन्:- मानवअधिकारको उल्लङ्घनको अन्वेषण: आयोगले मानवअधिकार उल्लङ्घनका घटनाहरूको अन्वेषण र अनुसन्धान गर्दछ। यसले पीडित व्यक्तिहरूसँग संवाद गरेर वा घटना स्थलमा पुगेर सत्यतथ्य सङ्ग्रह गर्ने काम गर्छ।
- मानवअधिकारको प्रवर्धन र संरक्षण: आयोगले जनचेतना अभियान चलाएर मानवअधिकारको महत्त्व र यसको प्रवर्धन गर्ने काम गर्छ। यसका लागि, यसले शिक्षा, प्रशिक्षण र जनचेतनाका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्छ।
- सरकारी निकायको निगरानी र सिफारिस: आयोगले सरकारी निकायहरूको कामकाजी प्रक्रियाको निगरानी गर्छ र मानवअधिकारको संरक्षणको सन्दर्भमा आवश्यक सुधारका लागि सिफारिस गर्दछ। यसले मानवअधिकार उल्लङ्घन रोक्नका लागि नीति तथा कानूनी सुधारका लागि सिफारिस गर्न सक्छ।
- अधिकारविहीन व्यक्तिहरूसँग सहकार्य: आयोगले अधिकारविहीन र वञ्चित वर्गसँग सहकार्य गरेर तिनीहरूको अधिकार सुनिश्चित गर्न काम गर्छ। यसले विशेष गरी अपांगता भएका, महिला, बालबालिका, र दलित समुदायसँग विशेष ध्यान पुर्याउँछ।
यी कार्यहरूले नेपालको मानवअधिकारको स्थिति सुधार गर्न र नागरिकहरूको अधिकारहरूको रक्षा गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछन्।Ans:यी सबै कारणहरूले दक्षिण अमेरिकालाई विश्वमा उत्कृष्टता प्राप्त गर्नमा मद्दत पुर्याएका छन् र यसलाई एक प्रमुख र प्रभावशाली क्षेत्र बनाएको छ। दक्षिण अमेरिकालाई उत्कृष्टताको भूमी भन्नुको कारणहरू निम्नलिखित छन्:- साँस्कृतिक विविधता: दक्षिण अमेरिका विभिन्न जाति, धर्म, र संस्कृतिका मिश्रणबाट बनेको छ। यहाँका परम्पराहरू, लोककला, र भाषाहरूको विविधता यस क्षेत्रको सांस्कृतिक उत्कृष्टता देखाउँछ। विभिन्न देशका संस्कृतिहरूले विश्वभरिमा आफ्नो पहिचान बनाउन सफल भएका छन्।
- प्राकृतिक संसाधनहरू: दक्षिण अमेरिका विश्वका सबैभन्दा धनी प्राकृतिक संसाधनहरूको क्षेत्र हो। यहाँको अमेजन वर्षावन, खानी, तेल, र खनिज संसाधनहरूले यसलाई आर्थिक दृष्टिले महत्वपूर्ण बनाउँछन्। यो क्षेत्र कृषि उत्पादन र खनिज स्रोतहरूको लागि प्रमुख आपूर्तिकर्ता हो।
- खगोलशास्त्र र विज्ञानमा योगदान: दक्षिण अमेरिकामा रहेका प्रमुख अनुसन्धान केन्द्रहरू जस्तै चिलीमा रहेको परेगेलो वेधशाला विश्व प्रसिद्ध छन्। यस क्षेत्रले खगोलशास्त्र र विज्ञानका क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको छ।
- खेलकुदका क्षेत्रमा उत्कृष्टता: दक्षिण अमेरिकामा फुटबल र अन्य खेलहरूको एक लम्बो इतिहास छ। अर्जेन्टिना, ब्राजिल जस्ता देशहरूले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फुटबलमा असाधारण प्रदर्शन गरेका छन् र यसले क्षेत्रलाई उच्च स्तरको खेलकुद उत्कृष्टता दिने काम गरेको छ।
- सामाजिक र राजनीतिक प्रगति: दक्षिण अमेरिकामा धेरै देशहरूले सामाजिक र राजनीतिक सुधारका लागि महत्त्वपूर्ण कदम चालेका छन्। यहाँका राष्ट्रहरू लोकतान्त्रिक शासन र मानवअधिकारको क्षेत्रमा महत्वपूर्ण प्रगति गर्दैछन्।
Ans:यहाँ विश्वव्यापिकरण र स्थानियकरणको फरक धारणा तालिकामा प्रस्तुत गरिएको छ:पहचान विश्वव्यापिकरण स्थानियकरण परिभाषा विश्वभरि साझा बनाइने विचार, सांस्कृतिक, आर्थिक र सामाजिक गतिविधि। स्थानीय समाज र संस्कृतिको विशिष्टता र पहिचानमा केन्द्रित प्रक्रिया। मुख्य उद्देश्य वैश्विक सम्पर्क र एकता बढाउनु। स्थानीय संसाधन र संस्कृति जोगाउनु। प्रभाव विश्वव्यापी बजारको विस्तार, सांस्कृतिक एकरूपता। स्थानिय सांस्कृतिक विविधता र आत्मनिर्भरता। उदाहरण अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूको प्रसार, विश्वव्यापी मिडिया, सामाजिक सञ्जाल। स्थानिय भाषाहरूको संरक्षण, स्थानीय उत्पादहरूको प्रवर्धन। सकारात्मक पक्ष आर्थिक समृद्धि, सूचना प्रवाह र संस्कृतिको साझा अनुभव। सांस्कृतिक धरोहरको रक्षा, स्थानीय परम्पराको सम्मान। नकारात्मक पक्ष सांस्कृतिक अधिग्रहण, असमान आर्थिक विकास। वैश्विक स्तरमा प्रतिस्पर्धामा पछि पर्नु, सीमित संसाधनहरूको प्रयोग। यस तालिकामा विश्वव्यापिकरण र स्थानियकरणको प्रमुख भिन्नताहरूलाई स्पष्ट रूपमा देखाइएको छ, जसले यी दुई धारणालाई राम्रोसँग छुट्याउँछ।Ans:सन्तानको भरणपोषण र शिक्षादिक्षाले गुणस्तरीय जीवनमा सुधार ल्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछन्।भरणपोषण भनेको शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यको आधार हो। एक राम्रो र सन्तुलित आहारले शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा र पोषण प्रदान गर्दछ, जसले शरीरको विकास र दीर्घकालीन स्वास्थ्यको सुनिश्चितता गर्दछ। सन्तानलाई पर्याप्त पोषण दिनाले उनीहरूको मानसिक विकासमा पनि मद्दत पुग्छ, जसले तिनीहरूको भविष्यमा सक्षम र स्वस्थ जीवन यापन गर्न सघाउँछ।शिक्षा भनेको व्यक्तिको बौद्धिक विकास र सामाजिक सुधारको मुख्य आधार हो। शिक्षाले व्यक्तिलाई राम्रो सोच, समस्या समाधान गर्ने क्षमता र भविष्यमा व्यावसायिक सफलता हासिल गर्ने अवसरहरू दिन्छ। शिक्षा प्राप्त गर्नाले सन्तानलाई सही मार्गदर्शन प्राप्त हुन्छ, जसले उनीहरूलाई समाजमा सकारात्मक र सशक्त सदस्य बन्न प्रेरित गर्दछ।यसरी, सन्तानको भरणपोषण र शिक्षादिक्षाले एक स्वस्थ र समृद्ध भविष्यको आधार तयार पार्छ र त्यसको परिणाम स्वरूप तिनीहरूको जीवनस्तरमा सुधार आउँछ। यसले गुणस्तरीय जीवनको परिभाषा पूरा गर्न मद्दत गर्दछ, जसमा शारीरिक, मानसिक र सामाजिक समृद्धि समावेश हुन्छ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.
Group C
- Q.तलका प्रश्नहरूको विस्तृत उत्तर लेख्नुहोस् :२१. शक्ति पृथकिकरण र सन्तुलनका कुनै तिनओटा महत्व उल्लेख गर्दै नेपालको संविधानमा व्यवस्था भए अनुरूप व्यवस्थापिका र कार्यपालिका विचको शक्ति सन्तुलन उल्लेख गर्नुहोस् ।२२. पृष्ठ भरिने गरि नेपालको नक्सा बनाई निम्न तथ्यहरूलाई सङ्केतमा देखाउनुहोस् । दामोदर कुण्ड, इन्द्रावति नदि, व्यास हिमाल, भिमदन्त राजमार्ग२३. राजनितीक विचारधारा, वदलाको भावना तथथा राष्ट्रसङ्घको असफलता दोस्रो विश्वयुद्धका प्रमुख कारणहरू थिए, कसरी ? छोटकरीमा वर्णन गर्नुहोस् ।२४. पर्यटन उधोग भनेको के हो ? नेपालमा पर्यटन उद्योगको विकासमा देखा परेका कुनै चारओटा समस्याहरू उल्लेख गर्दै पर्यटन उद्योगको समस्या समाधान गर्नका लागि कुनै तिन ओटा सुझाव दिनुहोस् ।A.Ans:शक्ति पृथकिकरण र सन्तुलनका महत्व:
- दुरुपयोगको रोकथाम: शक्ति पृथकिकरणको मुख्य उद्देश्य शक्ति केन्द्रित हुनबाट बचाउनु हो। यसले प्रत्येक शाखालाई आ-आफ्नो कार्यक्षेत्रमा सीमित राख्न मद्दत पुर्याउँछ र शक्ति दुरुपयोगको जोखिम कम गर्छ।
- समानता र निष्पक्षता: पृथकिकरणले एकल शक्ति संरचनाको सट्टा विभिन्न अंगहरूको सहकार्यमा निर्णय लिन मद्दत पुर्याउँछ। यसले लोकतान्त्रिक प्रक्रियामा समानता र निष्पक्षता कायम राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
- जनताको विश्वास र पारदर्शिता: शक्ति पृथकिकरणले लोकतान्त्रिक संरचनामा पारदर्शिता ल्याउँछ र सरकारका विभिन्न अंगहरूबीच सन्तुलन राखेर जनताका अधिकार र इच्छाहरूको सम्मान गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
नेपालको संविधानमा व्यवस्थापिका र कार्यपालिका बीचको शक्ति सन्तुलन:नेपालको संविधानले व्यवस्थापिका (संसद) र कार्यपालिका (प्रधानमन्त्री र मन्त्रिपरिषद) बीच स्पष्ट शक्ति पृथकिकरण गरेको छ।- व्यवस्थापिका (संसद): व्यवस्थापिका शाखा नेपालमा द्व chambers (सङ्घीय संसद) मा विभाजन गरिएको छ—प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा। यसले कानून निर्माण गर्ने कार्य गर्छ र कार्यपालिकालाई नियन्त्रित गर्ने, नीति निर्धारण गर्ने, र राजनैतिक निर्णय प्रक्रियामा सहमति जुटाउने कार्य गर्दछ।
- कार्यपालिका (प्रधानमन्त्री र मन्त्रिपरिषद): कार्यपालिका शाखाले सरकारको नीति कार्यान्वयन, प्रशासनिक कार्य र सार्वजनिक सेवाहरूको संचालन गर्दछ। प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा मन्त्रिपरिषद् सरकारको कार्य कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी राख्छ।
शक्ति सन्तुलन:- संविधानले कार्यपालिका र व्यवस्थापिका बीच सन्तुलन कायम राख्ने उपायहरूको व्यवस्था गरेको छ। उदाहरणका लागि, प्रधानमन्त्रीले मन्त्रिपरिषद् गठन गर्दा व्यवस्थापिकाबाट विश्वास मत लिने आवश्यक पर्दछ। यसले कार्यपालिकालाई व्यवस्थापिकाबाट अनुमोदन प्राप्त गर्न बाध्य बनाउँछ र यो शक्ति सन्तुलनको संकेत हो।
- संसदले सरकारको काममा निगरानी राख्ने अधिकार प्रयोग गर्दछ र आवश्यक पर्दा सरकारलाई प्रश्न गर्ने, अविश्वास प्रस्ताव प्रस्तुत गर्ने अधिकार राख्छ। यसले कार्यपालिका र व्यवस्थापिकाबीचको सन्तुलनलाई सुदृढ बनाउँछ।
Ans:अथवाअफ्रिकाको नक्सा बनाई निम्न दिइएका तथ्यहरू भर्नुहोस् ।एटलस हिमाल शृङखला, लाल सागर, नाईल नदि, नामिवमरुभूमिAns:Ans:दोस्रो विश्वयुद्धका प्रमुख कारणहरूमा राजनितीक विचारधारा, वदलाको भावना र राष्ट्रसङ्घको असफलता महत्वपूर्ण थिए।१. राजनितीक विचारधारा: दोस्रो विश्वयुद्धको कारण मध्ये एक थियो हिटलरको नाजी विचारधारा र मुसोलिनीको फासिस्ट विचारधाराले युरोपमा आक्रामक नीति अपनाउनु। यी विचारधाराले अन्य राष्ट्रहरूको स्वतन्त्रता र अधिकारको उल्लङ्घन गर्दा युद्धको स्थिति सिर्जना भयो।२. वदलाको भावना: पहिलो विश्वयुद्ध पछि, जर्मनी र अन्य देशहरूले अत्यधिक क्षति भोगेका थिए। जर्मनीको नागरिकमा पराजयको भावना र असन्तोष थियो। यसले हिटलरलाई शक्ति प्राप्त गर्न मद्दत पुर्यायो, जसले जर्मनीलाई पुन: साम्राज्यवादी बनाउने योजना अघि बढायो। यसले अन्य देशहरूलाई युद्धको लागि उकसायो।३. राष्ट्रसङ्घको असफलता: राष्ट्रसङ्घले युरोपमा शान्ति कायम राख्नको लागि प्रभावकारी कदम चालेन। यद्यपि यसमा ठूला राष्ट्रहरूको प्रभाव थियो, तर जर्मनी, इटली र जापानका आक्रामक कदमहरूलाई रोक्न यो असफल रहयो। यसले तिनीहरूलाई युद्धको तयारी गर्न उत्प्रेरित गर्यो।यी सबै कारणहरूले दोस्रो विश्वयुद्धको आरम्भमा योगदान पुर्याए।Ans:पर्यटन उद्योग भनेको के हो?पर्यटन उद्योग भनेको यात्रुहरूलाई आकर्षित गर्न र उनीहरूलाई सेवाहरू उपलब्ध गराउनमा आधारित व्यवसायको एउटा क्षेत्र हो। यसमा होटल, यातायात, गाइड सेवा, पर्यटकीय स्थलहरूको प्रवर्द्धन, र अन्य सेवाहरू समावेश छन्। यस उद्योगले देशको अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याउँछ र रोजगारीको अवसर पनि सिर्जना गर्छ।नेपालमा पर्यटन उद्योगको विकासमा देखा परेका चार ओटा समस्याहरू:१. पूर्वाधारको कमी: नेपालमा पर्यटनका लागि आवश्यक पूर्वाधार जस्तै कि यातायात, आवास र स्वास्थ्य सेवा पर्याप्त छैन। यसले पर्यटकहरूको अनुभवलाई असर पुर्याउँछ।२. सुरक्षा समस्याहरू: प्राकृतिक प्रकोप, पहिरो र अरू सुरक्षाका जोखिमहरूले पर्यटकहरूको सुरक्षा संकटमा पार्छ। यसले नेपालको पर्यटनलाई नकरात्मक असर पुर्याउँछ।३. प्रचार र बजारको अभाव: नेपालको पर्यटनको अन्तर्राष्ट्रिय प्रचार कमजोर छ। पर्यटकहरूले नेपालको बारेमा राम्रो जानकारी पाउँदैनन् जसले पर्यटनको प्रवर्द्धनमा बाधा पुर्याउँछ।४. संस्कृतिको रक्षित नगर्नु: केही ठाउँहरूमा पर्यटकहरूको बढ्दो उपस्थितिका कारण स्थानीय संस्कृतिमा परिवर्तन आउन सक्छ। यसले नेपालको सांस्कृतिक धरोहर र परंपरालाई असर पुर्याउन सक्छ।पर्यटन उद्योगको समस्या समाधानका लागि तीन ओटा सुझावहरू:१. पूर्वाधारको सुधार: सरकार र निजी क्षेत्रले पर्यटनको लागि आवश्यक सडक, होटल, र स्वास्थ्य सेवामा लगानी बढाउनुपर्छ। यसले पर्यटकहरूको अनुभवलाई राम्रो बनाउनेछ।२. सुरक्षा प्रणालीको सुदृढीकरण: पहिरो, भूकम्प र अन्य प्रकोपहरूको जोखिमलाई नियन्त्रण गर्नका लागि पूर्वतयारी र आपतकालिन सेवाहरूको व्यवस्था गर्नुपर्छ। यसले पर्यटकहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नेछ।३. प्रचार र मार्केटिङमा लगानी: नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा राम्रोसँग प्रचार गर्नका लागि विज्ञापन र प्रमोशनमा लगानी गर्नु पर्छ। यसले पर्यटकहरूलाई नेपाल आकर्षित गर्न मद्दत गर्नेछ।