Answers On/OffJS required
Group A
- Q.तलका प्रश्नहरूको अति छोटो उत्तर लेख्नुहोस् ।१. लैङ्गिक पहिचानलाई एक वाक्यमा परिभाषित गर्नुहोस् ।२. हुलाकी लोकमार्गलाई किन राष्ट्रिय गौरवको आयोजना भनिएको होला ?३. तल उल्लेख गरिएको सामाजिक समस्या पहिचान गरी त्यस समस्यालाई हल गर्ने कुनै एक सुझाव प्रस्तुत गर्नुहोस् ।"आत्मालाई पीडा, मानव बेचबिखन हुँदा"४. संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय जनसङ्ख्या कोषको कार्य एक बुँदामा प्रष्ट पार्नुहोस् ।५. डाक्टर के आई सिंहले दिल्ली सम्झौताको किन विरोध गरेका होलान् ? एक कारण लेख्नुहोस् ।६. जनमत सङ्ग्रह भनेको के हो ?७. वैदेशिक रोजगारी निरुत्साहित गर्ने कुनै एक आकर्षक नारा तयार पार्नुहोस् ।८. अन्तःशुल्क कर केलाई भनिन्छ ? परिचय दिनुहोस् ।९. विश्व हुकाल सङ्घको उपयोगिता वर्तमान समयमा कति सान्दर्भिक जस्तो लाग्छ ? आफ्नो विचार एक वाक्यमा लेख्नुहोस् ।१०. भिटो भनेको के हो ? यसको प्रयोग कसले गर्छ ?११. जनगणना २०७८ अनुसार नेपालको जनसङ्ख्या वृद्धिदर कति प्रतिशत रहेको छ ?A.Ans: लैङ्गिक पहिचान भनेको व्यक्तिले आफूलाई पुरुष, महिला, अन्य लैङ्गिक पहिचानको रूपमा कसरी बुझ्छ र प्रस्तुत गर्छ भन्ने कुरा हो।Ans: हुलाकी लोकमार्गलाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना भनिएको हो, किनभने यसले सम्पूर्ण देशलाई जोड्ने, भौतिक पूर्वाधारको विकास र आर्थिक समृद्धिमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने महत्व राख्दछ।Ans: मानव बेचबिखनको समस्या समाधान गर्न शिक्षा र जनचेतना अभियान चलाउनु पर्छ, जसले गर्दा मानिसहरूलाई यसका खतराका बारेमा जानकारी दिन सकिन्छ र पीडित व्यक्तिहरूको संरक्षण गर्न सकिन्छ।Ans: संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय जनसङ्ख्या कोषको कार्य जनसंख्याका सम्बन्धमा अनुसन्धान गर्नु, परिवार नियोजन र महिला स्वास्थ्यका क्षेत्रमा सहयोग पुर्याउनु र जनसंख्या नियन्त्रणका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नु हो।Ans: डाक्टर के आई सिंहले दिल्ली सम्झौताको विरोध गरेका थिए, किनभने यसले नेपालको स्वाधीनता र सार्वभौमिका अधिकारलाई कमजोर बनाउने गर्थ्यो।Ans: जनमत सङ्ग्रह भनेको नागरिकहरूबाट प्रश्न सोधेर उनीहरूको राय प्राप्त गर्ने प्रक्रिया हो, जसले सरकारलाई कुनै विशेष निर्णयमा जनताको मत जान्न मद्दत पुर्याउँछ।Ans: "आफ्नै माटोमा विकासको अवसर, विदेश जानु छैन अर्को विकल्प!"Ans: अन्तःशुल्क कर भनेको व्यापारको क्रममा एक देशका भित्रको उत्पादन र सेवाहरूमा लाग्ने कर हो, जसले वस्तु र सेवाको मूल्यमा वृद्धि ल्याउँछ।Ans: विश्व हुकाल सङ्घको उपयोगिता वर्तमान समयमा अत्यन्त सान्दर्भिक छ, किनभने यसले गरिबी हटाउने र विश्वभरिका मानिसहरूको जीवनस्तर सुधार गर्न ठूलो योगदान पुर्याउँछ।Ans: भिटो भनेको कुनै प्रस्ताव वा निर्णयलाई अस्वीकार गर्ने अधिकार हो, जुन एक राष्ट्रको प्रमुख (राष्ट्रपति) वा केही संस्थाहरूलाई दिइन्छ।Ans: जनगणना २०७८ अनुसार नेपालको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १.५ प्रतिशत रहेको छ।
Group B
- Q.तलका प्रश्नहरूको छोटो उत्तर लेख्नुहोस् :१२. प्राथमिक सामाजिकीकरण द्वितीय सामाजिकीकरणबाट कसरी भिन्न छ ? चार बुँदामा उल्लेख गर्नुहोस् ।१३. नेपाल कहिले सङ्घीय राज्य बनेको हो ? तपाईंलाई सङ्घीयताका कुन-कुन पक्षहरू दुर्बल लाग्दछन् ? कुनै तीन पक्षहरू लेख्नुहोस् ।१४. “लोकगीतले समकालीन समाजलाई प्रतिनिधित्व गर्छ ।” यस भनाइलाई कुनै एक मौलिक नेपाली लोकगीतको उदाहरण दिँदै प्रमाणित गर्नुहोस् ।१५. मलाला युसुफजाइले जस्तै तपाईं आफ्नो समाजमा योगदान दिनुपर्दा कुन क्षेत्रमा योगदान दिन चाहनुहुन्छ ? किन ?अथवातल दिइएका घटनाक्रमहरूलाई उपर्युक्त शीर्षक र स्केल उल्लेख गरी समयरेखा देखाउनुहोस् ।
मिति घटनाक्रम २८ जुलाई १९१४ अष्ट्रियाद्वारा सर्वियामाथि आक्रमण ६ अप्रिल १९१७ अमेरिकाद्वारा जर्मनीमाथि युद्धको घोषणा ७ अगस्ट १९१८ जर्मनी सेनाको पराजय २८ जुन १९१९ भर्सेलिजको सन्धि Ans:१६. दिइएको तालिकाले नेपालको प्रदेशगत मानव बेचबिखन सङ्ख्या देखाउँछ । उक्त तथ्याङ्कहरूलाई स्तम्भ चित्रमा प्रस्तुत गर्नुहोस् ।प्रदेश कोशी मधेश बागमती लुम्बिनी बेचबिखन सङ्ख्या १८ ९ ३ १० १७. राजनीतिक दलहरूलाई 'दोस्रो सरकार' भनिनुको कारण प्रष्ट्याउँदै कुनै एक स्थानीय पत्रिकाका लागि एक सम्पादकीयको नमुना तयार पार्नुहोस् ।१८. भूमध्यसागरीय हावापानीलाई तल उल्लेखित बुँदाका आधारमा एक अनुच्छेदमा व्याख्या गर्नुहोस् ।क. अवस्थितिख. हावापानीग. वनस्पतिघ. आर्थिक क्रियाकलाप१९. स्थानीयकरण भन्नाले के बुझ्नुहुन्छ ? यसका कुनै तिन महत्त्वहरू बुँदागत रूपमा लेख्नुहोस् ।२०. नेपालमा रहेको जनसङ्ख्या वितरणको असमान अवस्थालाई कसरी न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ ? सुझाव प्रस्तुत गर्नुहोस् ।A.Ans:- प्राथमिक सामाजिकीकरण प्रायः बाल्यकालमा परिवार र साथीहरूबाट सुरु हुन्छ, जबकि द्वितीय सामाजिकीकरण किशोरावस्था र वयस्क जीवनका क्रममा विभिन्न सामाजिक संस्थाहरू, जस्तै विद्यालय, मिडिया, र कार्यस्थलबाट हुन्छ।
- प्राथमिक सामाजिकीकरण मा व्यक्तिको आधारभूत मूल्य, आस्थाहरू र व्यवहारको विकास हुन्छ, जबकि द्वितीय सामाजिकीकरण मा व्यक्तिले नयाँ सामाजिक भूमिकाहरू, पेशागत व्यवहार र जिवनका विभिन्न परिस्थितिहरूसँग अनुकूलित गर्न सिक्छ।
- प्राथमिक सामाजिकीकरण अधिकतर परिवार र नजिकका साथीहरूको प्रभावमा आधारित हुन्छ, जबकि द्वितीय सामाजिकीकरण समाजका विभिन्न अन्य समूहहरू जस्तै विद्यालय, मिडिया र समग्र सामाजिक संरचनाबाट प्रभावित हुन्छ।
- प्राथमिक सामाजिकीकरण को मुख्य उद्देश्य व्यक्तिको सामाजिकता र बुनियादी जीवन कौशलको विकास गर्नु हो, जबकि द्वितीय सामाजिकीकरण समाजमा व्यक्तिको उपयुक्तता र विभिन्न सामाजिक भूमिकामा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाउनु हो।
Ans:नेपाल सङ्घीय राज्य २०७२ सालको संविधान लागू गर्दा बनेको हो। यस संविधानले नेपालको संरचनालाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा रूपान्तरण गरेको हो, जसमा ७ प्रदेशहरू र केन्द्र सरकारले अधिकार बाँडेको छ।सङ्घीयताका दुर्बल पक्षहरू:- प्रदेशहरूको असमान विकास: नेपालको प्रदेशहरू बीचमा असमान विकास दर छ। केही प्रदेशहरूमा आधारभूत संरचनामा सुधार भएको भए तापनि अन्य प्रदेशहरूमा विकासको गति थमिएको छ, जसले सामाजिक र आर्थिक असमानता सिर्जना गर्दछ।
- शक्ति र अधिकारको विवाद: संविधानको लागू भएदेखि नै केन्द्र र प्रदेश सरकार बीच अधिकारको विवाद भएको छ। केन्द्रीय सरकारका अधिकार र प्रदेश सरकारका अधिकारमा स्पष्टता छैन, जसले गर्दा राज्यको सञ्चालनमा अवरोध आउन सक्छ।
- स्रोत र स्रोतको वितरण: सङ्घीय राज्य प्रणालीमा स्रोतको वितरणमा अन्यथा अपत्यारिलो स्थिति आएको छ। केही प्रदेशहरूमा पर्याप्त आर्थिक स्रोतहरू उपलब्ध छैनन्, जबकि अन्य प्रदेशहरूले आर्थिक उन्नति गर्न अधिक स्रोत प्राप्त गरेका छन्। यसले प्रदेशहरूको समान विकासमा समस्या उत्पन्न गर्दछ।
Ans:लोकगीतले समकालीन समाजको सांस्कृतिक, सामाजिक, र राजनीतिक अवस्था, भावनाहरू र समस्याहरूलाई प्रकट गर्ने कार्य गर्दछ। यसलाई प्रमाणित गर्न हामी एक प्रसिद्ध नेपाली लोकगीत "सार्वजनिक बन्छ, बडो गाह्रो छ" लाई उदाहरण दिन सक्छौं। यस गीतमा समाजमा व्याप्त असमानता, यथार्थमा चलिरहेको वर्ग भेदभाव र गरिबीको विषयलाई उजागर गरिएको छ।यस गीतमा, गीतकारले कठिनाइ र संघर्षको स्थितिलाई प्रस्तुत गर्दै गरीब र निम्न वर्गका व्यक्तिहरूको संघर्षलाई चित्रित गरेका छन्। यसले समकालीन समाजका गरिबी, श्रम र वर्गीय संघर्षलाई सजीव रूपमा प्रतिनिधित्व गर्दछ। गीतको शब्दले सुनाउँछ कि यो समाजका कमिसम्म मानिसहरूको दुख र पीडालाई दर्शाउँछ, जसलाई राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक प्रणालीले पर्याप्त स्थान र अधिकार प्रदान गरेको छैन। यस गीतले समकालीन नेपाली समाजका विभिन्न मुद्दाहरूलाई उजागर गर्दै लोक गीतको शक्तिलाई प्रमाणित गर्दछ।यसरी, लोकगीत केवल मनोरञ्जनको स्रोत मात्र होइन, यो समाजको वास्तविकता र आवश्यकता पनि प्रकट गर्ने सशक्त माध्यम हो।Ans:म मलाला युसुफजाइको जस्तै शिक्षा क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिन चाहन्छु। शिक्षा मानिसको जीवनमा परिवर्तन ल्याउन सक्ने एक महत्वपूर्ण शक्ति हो। मैले सोचें कि शिक्षा सबै व्यक्तिका लागि समान र सहज रुपमा उपलब्ध हुनु जरुरी छ। हाम्रो समाजमा अझै पनि धेरै बालबालिकाले शिक्षा प्राप्त गर्न सक्दैनन्, विशेष गरी महिला र विपन्न वर्गका बालबालिकाहरू।म चाहन्छु कि समाजमा शिक्षा प्रणालीलाई सुधार गरी सबैलाई समान अवसर दिइयोस्, ताकि हाम्रा युवाहरूलाई उज्जवल भविष्यका लागि तयारी गर्न मद्दत मिलोस्। त्यसको लागि, विद्यालयहरूको स्तरीयता सुधार्नु, बालिका शिक्षा प्रवर्द्धन गर्नु र शिक्षा सम्बन्धी सन्देश सबैको बीचमा फैलाउनु अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। शिक्षा न केवल व्यक्ति विकासको लागि हो, यो समाजको समृद्धिका लागि पनि आवश्यक छ।यसकारण, मैले यो निर्णय गरेको छु कि शिक्षा क्षेत्रमा काम गरेर मेरो समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन चाहन्छु, जसले भविष्यमा युवाहरूलाई आत्मनिर्भर र सक्षम बनाउँछ।Ans:सम्पादकीय"राजनीतिक दलहरूलाई 'दोस्रो सरकार' भनिनुको कारण"राजनीतिक दलहरूलाई 'दोस्रो सरकार' भनिनु कुनै संयोगको कुरा होइन। हाम्रो लोकतन्त्रमा, सरकार र विपक्षी दल दुवैको भूमिका अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ। सरकारले शासन चलाउने जिम्मेवारी पुरा गर्नुपर्ने हुन्छ भने विपक्षी दलहरूले जनताको तर्फबाट सरकारी कामको समीक्षा र आलोचना गर्ने भूमिका निभाउँछन्। यसरी, सरकारसँगै विपक्षी दलले पनि देशको हाकिमको रूपमा कार्य गर्दछ, जसका कारण तिनीहरूलाई 'दोस्रो सरकार' भनिन्छ।नेपालमा, प्रायः राजनीतिक दलहरूले चुनावको समयपछि सरकार गठन गर्छन्, र ती दलहरूको विचारधारा र नीतिहरू देशको सामाजिक र आर्थिक ढाँचामा महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्याउन सक्छ। यद्यपि, जब सरकारका कार्यमा कमजोरी देखिन्छ वा जनताको अपेक्षाअनुसार काम हुँदैन, विपक्षी दलले आलोचना गर्दै सुधारका लागि दबाब दिन्छ। यसरी, विपक्षी दलहरूको भूमिका पनि सरकारको नीतिमा सुधार ल्याउन महत्त्वपूर्ण हुन्छ, जसका कारण उनीहरूलाई 'दोस्रो सरकार' भनिन्छ।अर्को कुरा, हामीले पाएका संघर्ष र अस्थिरताका कारणमा पनि राजनीतिक दलहरूको जिम्मेवारी छ। लोकतान्त्रिक प्रक्रिया र जननिर्वाचित प्रतिनिधिहरूको बीचमा सामंजस्यको कमी हुँदा अस्थिरता र विवाद उत्पन्न हुने गर्छ। यसैले, नेपालको लोकतन्त्रमा राजनीतिक दलहरूको प्रभावकारिता र जिम्मेवारी अझ महत्त्वपूर्ण बनिरहेको छ। यसलाई बुझेर र जिम्मेवारीपूर्वक काम गर्न राजनीतिक दलहरूको खाँचो अझ बढेको छ।यसरी, राजनीतिक दलहरूलाई 'दोस्रो सरकार' भन्नाले, तिनीहरूको शक्ति र प्रभावको महत्त्वलाई दर्शाउँछ जसले समाजको सही दिशा सुनिश्चित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाउँछ। लोकतन्त्रको सशक्तता र प्रगति सुनिश्चित गर्न यी दलहरूको जिम्मेवारी र योगदान महत्त्वपूर्ण हुनेछ।- नेपाली समाचार पत्रिकाAns:भूमध्यसागरीय हावापानी, भूमध्यसागरको आसपासका क्षेत्रहरूमा पाइने विशिष्ट हावापानी प्रणाली हो। यसको अवस्थिति दक्षिणी युरोप, उत्तर अफ्रिका र पश्चिमी एशियामा रहेको छ। भूमध्यसागरको किनारवर्ती भूभाग र त्यसका नजिकका क्षेत्रहरूमा यस हावापानीको प्रभाव देखिन्छ। यस क्षेत्रका विशेषत: इटाली, ग्रीस, स्पेन, टर्की, मरेक्को जस्ता देशहरू भूमध्यसागरीय हावापानीका प्रभावमा छन्।भूमध्यसागरीय हावापानीको विशेषताहरू ग्रीष्म ऋतुमा अत्यधिक गर्मी र सुख्खा मौसम हुन्छ भने शीतकालमा सापेक्षिक रूपमा नरम तापक्रम र हल्की वर्षा पाइन्छ। ग्रीष्मकालमा यहाँको तापमान ३० डिग्री सेल्सियससम्म पुग्न सक्छ भने शीतकालमा १० देखि १५ डिग्री सेल्सियसको बीचमा रहन्छ। वर्षा प्रायः शीतकालमा हुन्छ र वार्षिक वर्षा ३०० देखि ७०० मिमि बीचमा मात्र हुन्छ। यस हावापानीको विशेषत: भूमध्यसागरीय क्षेत्रको तापक्रममा अत्यधिक असमानता नहुने हुन्छ।वनस्पतिको दृष्टिकोणले, भूमध्यसागरीय क्षेत्रका वनस्पतिहरूको जीवनशैली यस जलवायुका लागि अनुकूलित गरिएको छ। यहाँ ओलिभ, स्यूले, पाइन, मास्टीक, लेवेंडर, अञ्जिर, चकली फुल जस्ता प्रजातिहरू प्रमुख वनस्पतिहरू छन्। यो क्षेत्र "स्मार्टर वनस्पति" को रूपमा चिनिन्छ, जसले शुष्क हावामा बाँच्नको लागि कम पानीको आवश्यकता र उच्च तापक्रममा जीवित रहन सक्ने क्षमता राख्दछन्।आर्थिक क्रियाकलापका दृष्टिकोणबाट, भूमध्यसागरीय क्षेत्र मुख्यत: कृषि, पर्यटन र मत्स्य पालनमा आधारित छ। यहाँको जलवायु अन्न, फलफूल र जैविक उत्पादनका लागि उपयुक्त छ। अन्न उत्पादनमा विशेषत: ज्वारी, मकै, धान र अन्य विभिन्न फलफूलहरूको उत्पादन गरिन्छ। भूमध्यसागरीय क्षेत्रको पर्यटन उद्योग पनि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ, जसमा गर्मीको मौसममा समुद्रतट पर्यटन, ऐतिहासिक स्थलहरूको भ्रमण र सांस्कृतिक महोत्सवहरूको आयोजना प्रमुख आकर्षण हो। माछा पालन र अन्य जलजन्य स्रोतहरूको शोषण पनि यहाँका प्रमुख आर्थिक क्रियाकलापमध्ये पर्छ।समग्रमा, भूमध्यसागरीय हावापानीले यस क्षेत्रका जनजीवन, वनस्पति, कृषि र अन्य आर्थिक क्रियाकलापहरूमा विशिष्ट प्रभाव पार्छ र यसलाई एक अद्वितीय र समृद्ध क्षेत्र बनाउँछ।Ans:स्थानीयकरण भन्नाले कुनै वैश्विक वा बाह्य विचार, प्रविधि, प्रणाली, वा उत्पादनलाई स्थानीय संस्कृतिका अनुकूल र आवश्यकताअनुसार अनुकूलित गर्ने प्रक्रिया हो। यसमा विभिन्न क्षेत्रीय, सांस्कृतिक, भाषिक, र सामाजिक विशिष्टताहरूलाई ध्यानमा राखेर एउटा उत्पादन, सेवा, वा विचारलाई स्थानीय स्तरमा लागू गरिन्छ।स्थानीयकरणका महत्त्वहरू:- सांस्कृतिक अनुकूलता: स्थानीयकरणले स्थानीय संस्कृतिका रीतिरिवाज, परम्परा र विश्वासहरूको सम्मान गर्दछ, जसले गर्दा स्थानीय जनसमुदायसँग सम्बन्ध स्थापित गर्नमा मद्दत पुर्याउँछ।
- बजारमा सफलता: स्थानीय आवश्यकताअनुसार उत्पादन र सेवाहरूलाई अनुकूलित गर्दा, त्यसको बजारमा स्वीकार्यता बढ्छ र व्यवसायलाई सफल बनाउन मद्दत पुग्छ।
- भाषिक पहुँच: स्थानीय भाषामा सेवा उपलब्ध गराउँदा, ग्राहकहरूले सहजता महसुस गर्छन् र यसले ग्राहक सन्तुष्टि बढाउँछ, जसले गर्दा कम्पनीको प्रतिष्ठानमा वृद्धि हुन्छ।
Ans:नेपालमा जनसङ्ख्या वितरण असमान छ, जसका कारण केही क्षेत्रहरूमा अत्यधिक जनसंख्या घनत्व रहेको छ भने केही क्षेत्रमा जनसंख्या कम छ। यस असमान वितरणलाई न्यूनीकरण गर्नका लागि निम्नलिखित सुझावहरू प्रस्तुत गर्न सकिन्छ:- आवासन र जीवनस्तरको सुधार: ग्रामीण क्षेत्रहरूको विकास गर्न र त्यहाँको जीवनस्तर सुधार गर्नका लागि आधारभूत संरचनाहरू (सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, पानी, बिजुली) सुधार गर्न आवश्यक छ। यसले मानिसहरूलाई सहरको अत्यधिक घनत्वबाट छुटकारा दिलाएर ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्न आकर्षित गर्न सक्छ।
- शिक्षा र जनचेतना फैलाउनु: जनसङ्ख्याको असमान वितरणलाई न्यूनीकरण गर्न शिक्षा प्रणालीमा सुधार गर्नुपर्छ। ग्रामीण र विकट क्षेत्रहरूमा उच्चस्तरीय शिक्षा र जनचेतनाका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेर, मानिसलाई त्यहाँ बसोबास गर्नको लागि प्रोत्साहित गर्न सकिन्छ।
- कृषि र उद्योगको प्रवर्धन: कृषि र कृषिजन्य उद्योगलाई प्रवर्धन गर्नाले ग्रामीण क्षेत्रहरूमा रोजगारका अवसरहरू सृजना गर्न सकिन्छ। साथै, उद्योगहरूको विकास गर्दा यसले मानिसलाई कामका लागि सहरमा जानु पर्ने आवश्यकता कम गर्छ र ग्रामीण क्षेत्रमा पनि रोजगारीको अवसर उपलब्ध गराउँछ।
- सार्वजनिक यातायात र सञ्चार व्यवस्थाको सुधार: सडक र यातायात सुविधाहरूको सुधारले ग्रामीण र सहर बीचको दूरी घटाउन मद्दत पुर्याउँछ, जसले गर्दा मानिसहरूलाई सहरको घनत्वबाट राहत मिल्छ र उनीहरूलाई अन्य स्थानहरूमा पनि बसोबास गर्ने अवसर प्राप्त हुन्छ।
- सरकारी योजना र नीति निर्माण: सरकारले असमान जनसङ्ख्या वितरणलाई समाधान गर्नको लागि विशेष योजनाहरू लागू गर्नुपर्छ, जस्तै नयाँ बसोबास क्षेत्रहरूको विकास, जनसङ्ख्यामा आधारित नीति निर्माण र स्थानीयस्तरमा आर्थिक अवसरहरूको सृजन।
यी सबै उपायहरूले जनसङ्ख्याको असमान वितरणलाई न्यूनीकरण गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.
Group C
- Q.तलका प्रश्नहरूको विस्तृत उत्तर लेख्नुहोस् :२१. व्यवस्थापिका भनेको के हो ? यसलाई किन 'कानुनको कारखाना' भनिन्छ ? वर्तमान संविधानअनुसार सङ्घीय व्यवस्थापिकाको गठन प्रक्रिया छलफल गर्नुहोस् ।२२. पूरा पाना भरिको नेपालको नक्सा कोरी उपर्युक्त सङ्केत प्रयोग गरी तल उल्लेखित तथ्यहरू भर्नुहोस् ।जुट उत्पादन क्षेत्रपुष्पलाल लोकमार्गबुलबुले तालधौलागिरी हिमालअथवा२३. दोस्रो विश्वयुद्ध कहिले सुरू भएको थियो ? पूरा मितिमा लेख्नुहोस् साथै उक्त युद्ध हुनुमा भर्सेलिजको सन्धि, राष्ट्रसङ्घको असफलता, एवम् तत्कालीन कारण कसरी कारक बन्न पुगेका थिए ? प्रस्ट्याउनुहोस् ।२४. बिमाको परिचय दिँदै तथा जीवनबिमा र निर्जीवन बिमा बिच पाइने भिन्नताहरू खुलाउँदै गाउँमा रहेकी बहिनीलाई चिठी लेख्नुहोस् ।A.Ans:व्यवस्थापिका के हो?व्यवस्थापिका भनेको त्यो संस्था हो, जसले कानूनी अधिकारसँग सम्बन्धित निर्णयहरू लिन्छ, कानूनी व्यवस्था बनाउँछ, संशोधन गर्छ, र अन्य विधायिका कामहरू सम्पन्न गर्दछ। यसले सरकारको कामकाजी प्रक्रियामा एक महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ र मुलुकको विकासका लागि आवश्यक कानूनी ढाँचा तयार गर्नमा सक्रिय भूमिका निभाउँछ। व्यवस्थापिका प्रायः दुई सदन (संसद) मा विभाजित हुन्छ: एक उच्च सदन र अर्को निम्न सदन, जसको कार्य विधायिका शक्तिको प्रयोग गरेर कानूनी धाराहरू बनाउनु, संशोधन गर्नु र अनुमोदन गर्नु हो।कानुनको कारखाना भनिन्छ किन?व्यवस्थापिकालाई 'कानुनको कारखाना' भनिन्छ किनकि यसले कानूनी प्रणालीको निर्माण, संशोधन र स्वीकृति प्रक्रिया गर्छ। यसमा नयाँ कानूनहरू बनाइन्छ जसले मुलुकका नागरिकहरूको अधिकार र कर्तव्यलाई परिभाषित गर्छ। यसको कामकाजी प्रकियामा विधेयकहरू प्रस्ताव, छलफल र पारित गरिन्छ, जसले मुलुकमा प्रभाव पार्ने कानूनी परिवर्तनोंको मार्ग प्रशस्त गर्दछ। यो संस्थामा कानूनी उत्पादन प्रक्रिया निरन्तर चलिरहेको हुन्छ, जसको परिणामस्वरूप नयाँ कानूनी नीतिहरू, प्रावधानहरू र व्यवस्थाहरू विकसित हुन्छन्।वर्तमान संविधानअनुसार सङ्घीय व्यवस्थापिकाको गठन प्रक्रिया:नेपालको संविधान २०७२ अनुसार, नेपालको व्यवस्थापिका दुई सदनको बनोटमा गठन गरिएको छ:
- प्रतिनिधि सभा (निम्न सदन):
- यसमा २१२ सदस्यहरू रहेका छन्।
- २१७ सदस्य मध्य १२० सदस्य प्रत्यक्ष निर्वाचन द्वारा, ७५ सदस्य समानुपातिक प्रतिनिधित्व द्वारा र ५ सदस्य मध्ये एक महिला सदस्य, एक आदिवासी/जनजाति सदस्य र एक दलित सदस्यको लागि नियुक्ति हुने व्यवस्था गरिएको छ।
- प्रतिनिधि सभाको मुख्य कार्य भनेको विधेयकहरूलाई छलफल र पारित गर्नु, सरकारको कामकाजी कार्यको निगरानी गर्नु र जनताको हितमा कानूनी निर्णयहरू लिनु हो।
- राष्ट्रिय सभा (उच्च सदन):
- यसमा ५९ सदस्य रहेका छन्।
- प्रत्येक प्रदेशबाट ८ सदस्य चयन हुनेछन्। ४ सदस्य प्रत्यक्ष निर्वाचन द्वारा, ३ सदस्य समानुपातिक प्रतिनिधित्व द्वारा र १ सदस्य अन्य (विशेष जनजाति, महिला, दलित, लगायतका) प्रतिनिधित्व द्वारा चयन गरिने व्यवस्था गरिएको छ।
- राष्ट्रिय सभाको मुख्य कार्य भनेको संविधान संशोधन प्रस्तावको अनुमोदन गर्नु र अन्य कानूनी र विधायिक कार्यमा सहयोग गर्नु हो।
सङ्घीय व्यवस्थापिका यी दुई सदनहरूको समन्वय र सहभागितामा निर्णय लिन्छ। यसले देशको कानून प्रणालीको निर्माण गर्दै, सरकारको कामकाजी प्रक्रियामा समायोजन गर्दै, सबै नागरिकहरूको हक र अधिकार सुनिश्चित गर्ने काम गर्छ।निष्कर्ष: व्यवस्थापिका एक महत्त्वपूर्ण विधायिका संस्था हो जसले कानूनी कार्यहरू सञ्चालन गर्दछ। यो 'कानुनको कारखाना' भनिन्छ किनकि यसले नयाँ कानूनी धाराहरू सिर्जना गर्छ र संविधानको अनुसरण गर्दै देशको कानूनी ढाँचा सुनिश्चित गर्दछ। वर्तमान संविधान अनुसार नेपालको सङ्घीय व्यवस्थापिका दुई सदनमा बाँडिएको छ, जसले सबै प्रदेश र जनसमुदायको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्ने काम गर्छ।उत्तर अमेरिकाको सफा नक्सा कोरी निम्नलिखित तथ्याहरू उपर्युक्त सङ्केत सहित भर्नुहोस् ।प्रेरिजभूकम्प जोखिम क्षेत्रमेक्सिकोपानामा नहरAns:दोस्रो विश्वयुद्धको प्रारम्भ:दोस्रो विश्वयुद्ध १ सेप्टेम्बर १९३९ मा सुरू भएको हो। यस युद्धको प्रारम्भ जर्मनीको पोल्यान्डमा आक्रमणसँग सम्बन्धित छ, जब जर्मन फौजहरूले पोल्यान्डको सीमामा प्रवेश गरे र युद्धको स्थिति उत्पन्न भयो। यसका कारण, बेलायत र फ्रान्सले जर्मनीको विरोधमा युद्ध घोषणा गरे र यसले दोस्रो विश्वयुद्धको आरम्भ गर्यो।दोस्रो विश्वयुद्ध हुनुमा भर्सेलिज सन्धि, राष्ट्रसङ्घको असफलता, र तत्कालीन कारणहरूको भूमिका:१. भर्सेलिज सन्धि (१९१९):- पहिलो विश्वयुद्धको समाप्तिमा, भर्सेलिज सन्धिले जर्मनीमाथि कडा शर्तहरू राख्यो जसले देशलाई आर्थिक र सामाजिक दृष्टिकोणमा गहिरो संकटमा पुर्यायो। जर्मनलाई ठूलो रकमको क्षति भरपाई र सैन्य शक्ति सिमित गर्न लगाइएको थियो। यसका कारण जर्मनीमा राजनीतिक अस्थिरता र असन्तोष बढेको थियो, जसको परिणामस्वरूप नाजी पार्टीको उत्थान भयो र आदोल्फ हिटलरले जर्मनीको नेतृत्व सम्हाले।
- भर्सेलिज सन्धिले जर्मनीसँग अन्यायपूर्ण व्यवहार गरेको आरोप लगाएपछि जर्मन जनतामा राष्ट्रवाद र प्रतिशोधको भावना उत्पन्न भएको थियो, जसले दोस्रो विश्वयुद्धको आरम्भमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।
- राष्ट्रसङ्घको असफलता:
- दोस्रो विश्वयुद्धको एक महत्त्वपूर्ण कारण राष्ट्रसङ्घको असफलता थियो। पहिलो विश्वयुद्धको पश्चात् स्थापित राष्ट्रसङ्घको उद्देश्य युद्धको रोकथाम र अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिको स्थायीत्व थियो। तर, राष्ट्रसङ्घ आफ्नो उद्देश्यमा असफल भयो किनकि यो संस्थाले जर्मनी र इटाली जस्ता आक्रामक राष्ट्रहरूलाई रोक्न सकेन।
- राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरूले आफ्नो स्वार्थका कारण अन्य राष्ट्रहरूको आक्रामक गतिविधिमा हस्तक्षेप गर्न सकेनन्। जर्मन आक्रामकता र इटालीको आक्रमणलाई थाहा हुँदाहुँदै राष्ट्रसङ्घले पर्याप्त कदम उठाउन सकेन, जसले युद्धको स्थिति अझ बढाउँछ।
- तत्कालीन कारणहरू:
- आर्थिक संकट (द ग्रेट डिप्रेशन): १९२९ मा सुरु भएको विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीले जर्मनी र अन्य देशहरूमा ठूलो अस्थिरता ल्यायो। जर्मनीमा बेरोजगारी र सामाजिक असन्तोष बढेको थियो, जसको फाइदा नाजी पार्टीले उठायो र देशमा अर्ध-तानाशाही शासन स्थापित गरे।
- हिटलरको नेतृत्व र आक्रामक नीतिहरू: हिटलरको नेतृत्वमा जर्मनीले आफ्नो भू-राजनीतिक विस्तारको उद्देश्य राख्दै पोल्यान्ड, चेकस्लोवाकिया र अन्य युरोपेली मुलुकहरूमा आक्रमण गर्न थाल्यो। यसका परिणामस्वरूप, बेलायत र फ्रान्सले जर्मनीसँग युद्धको घोषणा गरे, र यसले दोस्रो विश्वयुद्धको शुरुवात गर्यो।
निष्कर्ष: दोस्रो विश्वयुद्धका प्रमुख कारणहरूमा भर्सेलिज सन्धिको कडा शर्तहरू, राष्ट्रसङ्घको असफलता, र तत्कालीन आर्थिक र राजनीतिक संकटहरूको भूमिका थियो। यी सबै कारणहरूले गर्दा जर्मनी र अन्य राष्ट्रहरू आक्रामक भएको र दोस्रो विश्वयुद्धको आरम्भ भएको हो।Ans:प्रिय बहिनी,नमस्कार। आशा छ कि सबै ठिक छ। यहाँ सबै सकुशल छौं र मैले यत्रा काममा व्यस्त छु, तर म तपाईंलाई एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा बताउन चाहन्छु जुन तपाईंलाई थाहा हुनु आवश्यक छ – बिमा।बिमा भनेको के हो?बिमा भनेको एउटा यस्तो व्यवस्था हो जसमा कुनै अनिष्ट वा जोखिमको परिस्थितिमा आर्थिक सुरक्षा प्राप्त गर्नका लागि धन रकमको विनिमयमा एक संस्थाबाट सेवा प्राप्त गर्न सकिन्छ। उदाहरणको लागि, यदि तपाईंले बिमा लिएको हुनुहुन्छ भने, कुनै अप्रत्याशित घटना जस्तै दुर्घटना, प्राकृतिक प्रकोप वा स्वास्थ्य समस्यामा तपाईंलाई वा तपाईंका परिवारलाई वित्तीय सहयोग प्राप्त हुन्छ।जीवनबिमा र निर्जीवन बिमा बीचको भिन्नता:जीवनबिमा र निर्जीवन बिमा दुई फरक प्रकारका बिमा हुन्।१. जीवनबिमा:- जीवनबिमा भनेको जीवनसँग सम्बन्धित जोखिमलाई कभर गर्ने बिमा हो। यसको उद्देश्य भनेको बिमित व्यक्तिको मृत्यु भएमा उनका परिवारलाई आर्थिक सुरक्षा प्रदान गर्नु हो।
- उदाहरण: तपाईंले जीवनबिमा लिने हो भने यदि तपाईंको मृत्युसंकेत हुन्छ भने, तपाईंका परिवारलाई जीवन बिमा कम्पनीबाट निश्चित रकम दिइन्छ।
२. निर्जीवन बिमा:- निर्जीवन बिमा भनेको जीवन बाहेकका जोखिमहरुलाई कभर गर्ने बिमा हो। यसमा स्वास्थ्य बिमा, यात्रा बिमा, घर बिमा, वाहन बिमा आदि समावेश छन्।
- उदाहरण: तपाईंको घरमा आगलागी, चोरी, वा अन्य कुनै क्षति भएमा निर्जीवन बिमा कम्पनीले त्यसको भरपाई गर्दछ।
भिन्नताहरू:- जीवनबिमा मुख्यतः मृत्यु र स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित जोखिमलाई कभर गर्छ भने निर्जीवन बिमा अन्य जोखिमहरू जस्तै सम्पत्ति, गाडी, वा स्वास्थ्य समस्यालाई समेट्छ।
- जीवनबिमा लामो समयसम्म जारी रहन्छ भने निर्जीवन बिमा एक निश्चित अवधिको लागि मात्र हुन्छ।
- जीवनबिमामा पेमेन्ट मृत्यु पछिको लाभका लागि निर्धारण हुन्छ भने निर्जीवन बिमामा पेमेन्ट वित्तीय सुरक्षा वा सम्पत्ति संरक्षणका लागि हुन्छ।
मलाई थाहा छ कि तपाईंलाई बिमा विषयमा थोरै जानकारी छ, तर यो थाहा पाउँदा तपाईंले आफ्नो भविष्यको सुरक्षा र सस्तो जीवनका लागि बिमा योजना बनाउनु महत्त्वपूर्ण छ। यदि तपाईंलाई अरू केही जानकारी चाहिन्छ भने म सधैं तपाईंको लागि यहाँ छु।आफ्नो ध्यान राख्नुहोस् र शुभकामना सहित,तपाईंको दिदी