Answers On/OffJS required
Group A
- Q.समूह क मा दिइएका शब्दको अर्थ समूह ख बाट पहिचान गरी जोडा मिलाउनुहोस्समूह क समूह खखसम सिकारीव्याधा पतिविचित्र चिन्ता, व्यथा आदिबाट मनमा हुने जलनऔडाहा अनौठोबालुवाको कणभलादमीA.
समूह क समूह ख खसम बालुवाको कण व्याधा सिकारी विचित्र अनौठो औडाहा भलादमी बालुवाको कण चिन्ता, व्यथा आदिबाट मनमा हुने जलन - Q.दिइएको अनुच्छेदबाट उपयुक्त शब्द पहिचान गरी खाली ठाउँ भर्नुहोस्मोहनी जुरुक्क उठिन् । कुखुराका फुलहरूको थैली बोकिन् । मिठा सपना मनमा लिएर अगाडि बढिन् । भिरको अप्ठ्यारो बाटोमा हिँड्दाहिँड्दै दहको नजिकै पुग्दा उनलाई ठेस लाग्यो । नराम्ररी लडिन्। फुलको थैलो पहरामा बज्रिदै दहमा पुग्यो । मोहनीका सपना चकनाचुर भए ।क. 'नमिठा' को विपरीतार्थी शब्द ……..हो ।ख. 'फूल' को श्रुतिसमभिन्नार्थी शब्द ……..हो ।ग. 'तलाउ' को पर्यायवाची शब्द ……..हो ।घ. ' थैलो'को लघुतावाची शब्द……..हो ।A.Ans:क. 'नमिठा' को विपरीतार्थी शब्द मीठो हो ।ख. 'फूल' को श्रुतिसमभिन्नार्थी शब्द पुष्प हो ।ग. 'तलाउ' को पर्यायवाची शब्द पोखरी हो ।घ. 'थैलो'को लघुतावाची शब्द थैला हो ।
- Q.दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा टुक्का र एउटा पारिभाषिक शब्द पहिचान गरी तिनलाई वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस्कृष्ण रायले धेरैसँग सङ्गत गरेनन् तर जतिसँग गरे सबैलाई तिनीसँग 'बापवैर साध्ने’ कुनै न कुनै निहुँ दिए । कस्तो अचम्म, निर्दोष कुरामा पनि विषालु साँपजस्तो वैरी बनाउने साधन लुकिरहेको देखिन्छ । भोलिपल्ट यो घटनाले जाँच हुँदा पुलिसको इन्स्पेक्टरले तिनलाई सोध्यो, “तपाईंलाई कसैमाथि शङ्का छ त ? "A.Ans:टुक्का: "कस्तो अचम्म, निर्दोष कुरामा पनि विषालु साँपजस्तो वैरी बनाउने साधन लुकिरहेको देखिन्छ।"पारिभाषिक शब्द: "बापवैर साध्ने"वाक्य प्रयोग:
- टुक्का: "केहि घटनामा पनि निर्दोष व्यक्ति एकदमै शत्रुतापूर्ण बनेको देखिन्छ।"
- पारिभाषिक शब्द: "तिमीलाई यत्रा गर्ने मान्छेले तिमीलाई यसरी धोका दिनेछ भनेर सोच्न सक्दैनौं।"
- Q.क. दिइएका शब्द समूहबाट शुद्ध शब्द छानी लेख्नुहोस्अ. संन्देश, सम्देश, सन्देश, सञ्देशआ. स्वावलम्बी, स्बावलम्बी, स्बाबलम्बी, स्वाबलम्वीख. दिइएको वाक्यलाई शुद्ध पारी लेख्नुहोस् :हरे के जमाना आयो यस्तो ? सामाजिक सञ्जालले गर्दा जिवन सहज र सजीलो भयो भनेको त झनै जटिल र समस्या ग्रस्त पो बन्न थाल्यो ।A.Ans:अ. सन्देशआ. स्वावलम्बीAns : "हरेक जमाना आयो यस्तो? सामाजिक सञ्जालले गर्दा जीवन सहज र सजिलो भएको भन्नु सही हो, तर अहिले यो अझै जटिल र समस्या ग्रस्त बनिसकेको छ।"
- Q.दिइएको अनुच्छेदमा रेखाङ्कन गरिएका शब्दको शब्दवर्ग पहिचान गर्नुहोस्तिनीहरू पो परिश्रम गरेर पढ्छन् र राम्रो अङ्क ल्याएर आफ्नो इज्जत बढाउँछन् ।A.Ans:"तिनीहरू पो परिश्रम गरेर पढ्छन् र राम्रो अङ्क ल्याएर आफ्नो इज्जत बढाउँछन्।"
- परिश्रम (संज्ञा)
- पढ्छन् (क्रिया)
- अङ्क (संज्ञा)
- Q.दिइएको अनुच्छेदबाट दुईबोटा उपसर्ग र दुईओटा प्रत्यय लागेर बनेका शब्द पहिचान गरी निर्माण प्रक्रियासमेत देखाउनुहोस्आफ्नो अचल सम्पत्ति बेचेर विमान चढी उड्न खोज्ने मानवीय प्रवृत्तिले झोली बोकेर मगन्ते बन्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ ।ख. दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा समस्त शब्द पहिचान गरी विग्रह गर्नुहोस्, एउटा विग्रह पदावली पहिचान गरी समस्त शब्द बनाउनुहोस् र द्वित्व भएर बनेका दुईगोटा शब्द पहिचान गरी निर्माण प्रक्रियासमेत देखाउनुहोस् :ध्यानमा मग्न भएका भलादमीहरूले समाजमा आआफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएका छन् । कतिले उनीहरूको बारबार अनुसरण गरे कति अहिले पनि आलोचना गरिरहेकै छन् । सगरमाथा छुने कुरा गरेर मात्र हुँदैन सबैले आफ्नो आनीबानी सुधारेर वंशको परम्परा पनि धान्नुपर्छ ।A.Ans:
- उपसर्ग:
- "बेचेर" (उपसर्ग 'बे' + क्रिया 'च' + 'र')
- "चढी" (उपसर्ग 'च' + क्रिया 'ढी')
- प्रत्यय:
- "मानवीय" (संज्ञा 'मानव' + प्रत्यय 'ीय')
- "मगन्ते" (क्रिया 'मग' + प्रत्यय 'न्ते')
Ans:समस्त शब्द:- "ध्यानमा"
- "सुझाव"
विग्रह:- "ध्यान" (संज्ञा) + "मा" (परसर्ग)
- "मग्न" (क्रिया) + "भएको" (अवस्था)
विग्रह पदावली:- "सुनिश्चित गर्नु"
- "ठीक ठाउँ"
द्वित्व शब्द:- "बारबार"
- "आनीबानी"
- Q.दिइएको अनुच्छेदलाई अज्ञात भूतकालमा परिवर्तन गर्नुहोस्छात्रावासका विद्यार्थीहरू सबेरै उठ्छन् । उनीहरू आफ्नो नित्यकर्म सकेर केहीबेर पाठ पढ्छन् । उनीहरू बास्केटबल खेल्छन् । उनीहरू सबैजना मिलेर खाना खाएर समयमै विद्यालय जान्छन् ।A.Ans:अज्ञात भूतकाल: छात्रावासका विद्यार्थीहरूले सबेरै उठेको थियो । उनीहरूले आफ्नो नित्यकर्म सकेर केहीबेर पाठ पढेको थियो । उनीहरूले बास्केटबल खेलेको थियो । उनीहरूले सबैजना मिलेर खाना खाएर समयमै विद्यालय गएको थियो ।
- Q.कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्क. इच्छार्थकका फरक फरक क्रियापद प्रयोग गरी चार वाक्यमा आफूले चाहेको नेपालको बारेमा वर्णन गर्नुहोस् ।ख. दिइएको बहुवचनको वाक्यलाई एक वचनमा परिवर्तन गरी अनुच्छेद पुनर्लेखन गर्नुहोस् :उनीहरू समाजसेवी हुन् । उनीहरू निस्वार्थ भाव राख्छन् । उनीहरू सबैलाई सहयोग गर्छन् । उनीहरू सर्वप्रिय छन् ।A.Ans:- मैले नेपालको प्राकृतिक सुन्दरतामा रमाउन चाहन्छु।- म नेपालको पर्यटनमा व्यस्त जीवन यापन गर्न चाहन्छु।- मैले नेपालका विभिन्न सांस्कृतिक स्थलहरू भ्रमण गर्न चाहन्छु।- म नेपालको विकासमा योगदान दिन चाहन्छु।Ans: एकवचनमा परिवर्तन:उनी समाजसेवी छन् । उनले निस्वार्थ भाव राख्छन् । उनले सबैलाई सहयोग गर्छन् । उनी सर्वप्रिय छन् ।
- Q.कोष्ठकमा दिइएका सङ्केतका आधारमा वाक्य परिवर्तन गर्नुहोस्क. बिपी कोइराला चुनाव जितेर प्रधानमन्त्री बने । (वाक्य विश्लेषण)ख. आजकालका विद्यार्थी समाचारै सुन्दैनन् । (कर्मवाच्य )ग. तिमीहरू कथा पढ्छौ । (प्रेरणार्थक)घ. प्रधानमन्त्रीले सरकार जनताको सुखदुःखमा सँगै रहेको कुरा बताउनुभयो । (प्रत्यक्ष कथन )A.Ans:बिपी कोइराला (कर्त्ता)चुनाव (कर्म)जितेर (क्रिया)प्रधानमन्त्री (अवधि)बने (क्रिया)Ans: समाचारै सुन्ने विद्यार्थीहरू आजकाल घटेका छन्।Ans: तिमीहरूलाई कथा पढ्न प्रेरित गर्न चाहन्छु।Ans: प्रधानमन्त्रीले भने, "सरकार जनताको सुखदुःखमा सँगै रहेको कुरा हो।"
- Q.दिइएको अनुच्छेद पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्प्रेरक व्यक्तित्वका जीवनका महत्त्वपूर्ण घटना समेटेर तयार पारिने गद्य विधा नै जीवनी हो । राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय जगत्मा ख्यातिप्राप्त व्यक्तित्वको जीवनीबाट विद्यार्थीले सत्प्रेरणा प्राप्त गर्छन् । जीवनीमा व्यक्तिका चारित्रिक विशेषतालाई तथ्यपरक रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ । व्यक्तिका सङ्घर्ष वा जीवनका उतारचढाव तथा उल्लेख्य कार्यको वर्णन गरिएको हुन्छ । विद्यार्थीमा मनोबल विकास गर्नु, सच्चरित्रको विकास गर्नु, जीवनको लक्ष्य निर्धारण गर्नु, सहयोग गर्नु आदि यसका प्रयोजन रहन्छन् । विद्यार्थीमा विभिन्न विषयक्षेत्रका शब्द भण्डार क्षमता विकास अनि भाषाका बोध र अभिव्यक्ति सिप विकास गर्नु चाहिँ जीवनी शिक्षणका भाषिक प्रयोजन हुन् । जीवनी पठनबाट विद्यार्थीमा सकारात्मक सोच, इमानदारिता, सामाजिक व्यवहार, मानवीय भावना आदिको समेत विकास हुन्छ । यसले असल व्यक्तित्व निर्माणका साथै सार्थक जीवनको मार्गमा अग्रसर हुन सघाउँछ ।प्रश्नहरूक. अनुच्छेदको रेखाङ्कित वाक्यलाई अकरणमा बदल्नुहोस् ।ख. अनुच्छेदको अन्त्यमा रहेको वाक्यको 'यसले' शब्दको कारक रविभक्तिको नाम लेख्नुहोस् ।Ans:ग. “गद्य विधा हो, जीवनका महत्त्वपूर्ण घटना समेटेर तयार पारिने ।”यस वाक्यलाई व्याकरणिक पदक्रमअनुसार लेख्नुहोस् ।घ. माथिको अनुच्छेदको पहिलो वाक्यलाई मिश्र वाक्यमा परिवर्तन गर्नुहोस् ।A.Ans: "विद्यार्थीले प्रेरणा प्राप्त गर्न सक्छन्।"'यसले' शब्दको कारक: कर्ता (शब्दको कर्ता रूप हो)'यसले' शब्दको विभक्ति: कर्ता विभक्तिAns: "गद्य विधा हो, जसमा जीवनका महत्त्वपूर्ण घटना समेटेर तयार पारिन्छ।"Ans: "प्रेरक व्यक्तित्वका जीवनका महत्त्वपूर्ण घटना समेटेर तयार पारिने गद्य विधा नै जीवनी हो, जसले विद्यार्थीलाई सत्प्रेरणा दिन्छ।"
- Q.दिइएको गद्यांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस्बाल भन्नाले निश्चित उमेर समूहमा रहेका बालबालिका बुझिन्छ भने साहित्य भन्नाले जीवन र जगतप्रतिको कलात्मक प्रतिक्रिया भन्ने बुझिन्छ । यसरी हेर्दा बालबालिकाको विवेक क्षमतालाई विचार गरेर सिर्जना गरिएका कलात्मक अभिव्यक्ति नै बालसाहित्य हो भन्न सकिन्छ । बालसाहित्यले बालबालिकालाई मनोरञ्जन दिनुका साथै असल काममा प्रेरित पनि गर्छ । बालसाहित्यले बालबालिकाका निमित्त लेखिने र बालबालिकाबाट लेखिने दुवै साहित्य बुझाए तापनि बालसाहित्यको चर्चा गर्दा बालबालिकाका लागि लेखिने साहित्यकै बारेमा अध्ययन गरिन्छ । विश्वको जनसङ्ख्याको चालिस प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने बालबालिकासित सम्बद्ध बालसाहित्यको महत्त्व, उपयोगिता र आवश्यकताका बारेमा ज्यादा वर्णन गर्नुपर्दैन ।प्रश्नहरूक. बालसाहित्य किन अध्ययन गरिन्छ ?ख. कस्तो साहित्यलाई बालसाहित्य भन्न सकिन्छ ?ग. बालसाहित्यले के गर्छ ?घ. बालसाहित्यको कस्तो महत्त्व छ ?A.Ans: बालसाहित्य अध्ययन गरिन्छ किनकि यसले बालबालिकालाई मनोरञ्जन दिन्छ, शिक्षा र असल कामको लागि प्रेरित गर्छ र तिनीहरूको विवेक क्षमता विकासमा योगदान पुर्याउँछ।Ans: बालसाहित्यलाई त्यो साहित्य भनिन्छ जसले बालबालिकाको विवेक क्षमतामा विचार गरेर सिर्जना गरिएका कलात्मक अभिव्यक्तिहरूलाई समेट्छ।Ans: बालसाहित्यले बालबालिकालाई मनोरञ्जन दिन्छ र उनीहरूलाई असल कार्यमा प्रेरित गर्छ। यसले बालबालिकाको सामाजिक व्यवहार र नैतिक शिक्षा पनि प्रदान गर्छ।Ans: बालसाहित्यको महत्त्व ठूलो छ, किनकि यो बालबालिकाको मानसिक र भावनात्मक विकासमा मद्दत पुर्याउँछ र उनीहरूको शिक्षा, सामाजिक व्यवहार र मानवता पनि प्रवर्धन गर्छ। यसले समाजका भविष्यका नेतृत्वकर्ताहरूको निर्माणमा ठूलो भूमिका खेल्दछ।
- Q.कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्क. तल दिइएका बुँदाका आधारमा एउटा कथा तयार पारीशीर्षकसमेत लेख्नुहोस् :एउटा सानो बाँसे पुल.... घमण्डी भेडो र बलियो बाखो..... दुवैको पुलका बिचमा भेट ….पुल बाररहित… दुवैले बाटो छोड्न नमान्नु... .आ-आफ्नो घमण्ड देखाउनु... बाटो छोड्ने धम्की दिनु .... दुवै नमान्नु..... हानाहान गर्ने निर्णयमा पुग्नु..... हानाहान गर्न थाल्नु.... सिङ भाँचिएर रगताम्य हुनु... अभैौ नछोडी लडाइँ गरिरहँदा दुवै खोलामा खसेर मर्नु.... बढी घमण्डले मृत्यु निम्त्याउनु.....।ख. मानिसभन्दा प्रकृति बलवान्' भन्ने शीर्षकको पक्षमा वादविवादको नमुना तयार पार्नुहोस् ।A.Ans:कथा शीर्षक: "घमण्डको परिणाम"एक समयको कुरा हो, एउटा सानो बाँसे पुल थियो, जुन नदीको दुई किनारलाई जोड्दथ्यो। पुल निकै पुरानो थियो र कुनै सुद्धा सुरक्षा व्यवस्था थिएन। एक दिन, एक घमण्डी भेडो र एक बलियो बाखो, दुबै नदीको अर्को किनारमा जान चाहन्थे। पुलको बीचमा पुग्दा, उनीहरूको भेट भयो।दुवैजनाले एकअर्कालाई बाटो छोड्न आग्रह गरे, तर दुबैले आफ्नो घमण्ड देखाउँदै बाटो नछोड्ने अडान लिए। भेडोले बाखोलाई भन्यो, “मैले यस बाटोमा पहिले पनि यात्रा गरेको छु, तिमीले मेरो बाटोबाट जानु पर्छ।"बाखोले पनि आफ्नो बल र ताकत देखाउँदै भने, “मलाई घमण्ड छ, म यहाँदेखि जानु पर्छ, तिमीले मेरो बाटो छोड्नुपर्छ।”अन्ततः, दुबैजनाले एकअर्कालाई धम्की दिन थाले र हानाहान गर्न निर्णय गरे। केही समयपछि, ती दुवैले आ-आफ्नो सिङ र पुच्छरको बल प्रयोग गरेर एकअर्कामा प्रहार गर्न थाले। यस संघर्षको परिणामस्वरूप भेडोको सिङ भाँचियो र बाखोको पनि शरीरमा गम्भीर चोट लाग्यो। रगताम्य भएर उनीहरू लड्दै गए।लडाइँ जारी राख्दा, दुबै पुलबाट खसेर नदीमा डुबे र मरे। आखिरमा, उनका घमण्ड र झगडाले उनीहरूको मृत्यु निम्त्यायो।सन्देश: घमण्ड र अहंकारको कारण जीवनमा दु:ख र संकट आउन सक्छ, र त्यसले हाम्रो सबै प्रयासलाई नष्ट गर्न सक्छ।Ans:वादविवाद: 'मानिसभन्दा प्रकृति बलवान्'पक्ष - १ (प्रकृतिको बलवानताको पक्षमा):मान्यवर प्रमुख र सम्माननीय न्यायधीशज्यू,हामी आज यहाँ 'मानिसभन्दा प्रकृति बलवान्' भन्ने शीर्षकमा वादविवाद गर्न उपस्थित भएका छौँ। यस विषयमा हाम्रो तर्क यहि छ कि प्रकृति भनेको हाम्रो जीवनको आधार हो र मानिसको अस्तित्व र प्रगति प्रकृतिसँगको सन्तुलनमा निर्भर गर्दछ।१. प्रकृतिको शक्ति र नियन्त्रण:प्रकृति संसारको प्राकृतिक नियमहरूको स्रोत हो। पृथ्वीको मौसम, भूगर्भीय गतिविधि, र जैविक चक्रहरू सधैं प्रकृतिका अँगालोमा नियन्त्रणमा छन्। मानिसले यसलाई सम्झनु पर्छ कि हामी प्रकृतिका हकमा धेरै सिमित छौँ। उदाहरणका रूपमा, सुनामी, भूकम्प, चक्रवात, र बर्फीला आँधी जस्ता प्राकृतिक प्रकोपले हामीलाई प्रकट गर्छ कि प्रकृति मानवीय शक्ति भन्दा माथि छ।२. प्राकृतिक संसाधनहरूको महत्त्व:मानिसको सभ्यता र प्रगति सबै प्रकृतिको स्रोतबाट प्राप्त भएको छ। अन्न, जल, वायू र अन्य प्राकृतिक साधनहरूको बिना मानिसको अस्तित्व असम्भव छ। मनुष्यको औद्योगिक र आर्थिक विकास पनि प्राकृतिक स्रोतहरूको उपभोगका आधारमा आधारित छ। यदि हामीले प्रकृतिलाई सम्मान गरेनौं भने, यसका स्रोतहरू समाप्त हुन सक्छ र यसले हाम्रो अस्तित्वमा ठूलो असर पुर्याउन सक्छ।३. प्राकृतिक पर्यावरण र जैविक विविधता:प्रकृति हाम्रो जीवनको आधार र जैविक विविधताको संरक्षक हो। वन्यजीव, जङ्गल, महासागर र नदीहरूको अस्तित्व हामीलाई एक स्वस्थ वातावरण प्रदान गर्छ। यदि हामी मानिसहरूले प्रकृतिको अनादर गर्यौं भने, यसले जैविक सन्तुलनमा असन्तुलन ल्याउन सक्छ र अन्ततः हामी आफैंलाई विनाशमा पुर्याउँछ।४. प्रकृतिको लचिलोपन र परिपूर्णता:प्रकृति निरन्तर रूपले बदलिदै र सृजनशीलतामा युक्त रहेको छ। जब मानिसले केहि क्षति पुर्याउँछ, प्रकृति आफैंलाई पुनः निर्माण गर्छ। उदाहरणको रूपमा, वनस्पति र जैविक प्रजातिहरू प्राकृतिक आपदाबाट पुनः विकसित हुन्छन्। यसैले, प्रकृतिको शक्ति अडिग र अनन्त छ, जबकि मानव सभ्यता यसका एक मात्र सानो अंश हो।यस कारण, हामी विश्वास गर्दछौं कि 'प्रकृति बलवान् छ', र मानिस प्रकृतिको वशमा रहेका छन्। यसमा कुनै दोश छैन कि हामी प्रकृतिको बलको अधीनमा बाँचिरहेका छौँ र यसलाई सम्मान गर्नु हाम्रो दायित्व हो।पक्ष - २ (मानिसको पक्षमा, विरोध गर्ने पक्ष):मान्यवर प्रमुख र सम्माननीय न्यायधीशज्यू,हामीलाई विश्वास छ कि मानिस र प्रकृतिको बीचमा सन्तुलन हुनुपर्छ, तर यसमा मानिसको योगदान र शक्ति कम होइन। प्रौद्योगिकीय प्रगति र मानिसको सृजनशीलता प्रकृतिलाई चुनौती दिने र यसका सीमाहरू तोड्ने क्षमता राख्दछ।१. प्राकृतिक आपदामा पनि मानवीय प्रतिक्रिया:जब प्रकृतिले हामीलाई चुनौती दिन्छ, हामी मानिसहरू हामीसँगको ज्ञान र प्रौद्योगिकी प्रयोग गरेर यसको समाधान खोज्छौँ। उदाहरणका लागि, भूकम्प, सुनामी, चक्रवात जस्ता आपदाहरूमा हामीले बचाव कार्य र पुनर्निर्माणका उपायहरू विकास गरेका छौँ। यसैले, प्रकृति जे जसरी पनि हाम्रो जीवनलाई चुनौती दिन सक्छ, तर हामी मानिसहरूले हरेक समस्याको सामना गर्ने उपायहरू पत्ता लगाएका छौँ।२. प्रकृतिको सीमा र मानव सृजनशीलता:मानिसको बुद्धिमत्ता र सृजनशीलता कुनै पनि प्राकृतिक चुनौतीलाई परास्त गर्न सक्छ। हामीले पृथ्वीका संसाधनहरूको उचित प्रयोग गर्दै नयाँ-नयाँ स्रोतहरूको विकास गरेका छौँ। कृत्रिम उपग्रह, पानीको पुनः चक्रण, जैविक ईन्धन, र सौर्य ऊर्जाजस्ता नयाँ प्रौद्योगिकीहरूले हामीलाई प्रकृतिको एक हिस्सा बनाइदिएको छ, र यसले हामीलाई असल तरिकाले प्रकृतिलाई काबू गर्न र उपयोग गर्न सक्षम बनाएको छ।३. मानव विकास र भविष्यका अवसरहरू:मानव सभ्यता आजको स्तरमा पुगेको छ र भविष्यमा पनि हामी अझै प्रगति गर्ने छौँ। हामीले स्वास्थ्य, विज्ञान र प्रविधिमा अनेकौं अविष्कार गरेका छौँ जसले हामीलाई प्रकृतिका असहज प्रभावहरूबाट बचाउँछन्। यदि कुनै प्राकृतिक प्रकोप आउँछ भने, मानवीय प्रयास र विज्ञान यसको असरलाई कम गर्न सक्षम छन्।यसकारण, हामी भन्न चाहन्छौँ कि 'प्रकृति र मानिस एक अर्काका सहचरी हुन्', र मानिसलाई यसको माध्यमबाट प्रगति गर्ने कसमथि छ। मानव सभ्यता र प्रौद्योगिकीले प्रकृतिको सिमाना बढाउँछ र यसलाई नियन्त्रण गर्न मद्दत पुर्याउँछ।निष्कर्ष:प्रकृति र मानिस बीचको अन्तरसम्बन्धलाई बुझेर हामीले सन्तुलित र जिम्मेवार ढंगले यसको सम्मान गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। प्रकृति बलवान् छ, तर मानिसको सृजनात्मकता र ज्ञानले हाम्रो भविष्य उज्ज्वल बनाउन मद्दत पुर्याउँछ।
- Q.कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्क. घरपालुवा कुकुरलाई सडकमा ल्याएर दिसापिसाब गराउन बन्द गराइयोस् भन्दै वडाअध्यक्षलाई निवेदन लेख्नुहोस् ।ख. आफ्नो टोलमा भएको सरसफाइ कार्यक्रमको बारेमा तयार गरिने समाचारको नमुना तयार पार्नुहोस् ।A.Ans:निवेदन पत्रतिथि: [तारीख]वडा अध्यक्ष[वडा नम्बर],[वडा कार्यालयको नाम][नगरपालिका / गाउँपालिका को नाम]विषय: घरपालुवा कुकुरलाई सडकमा ल्याएर दिसापिसाब गराउन बन्द गराइयोस् भन्ने निवेदन।मान्यवर,मैले यहाँ वडामा रहेको [तोलाको नाम] का विभिन्न स्थानहरूमा घरपालुवा कुकुरलाई सडकमा ल्याएर दिसापिसाब गराइरहेको देखेको छु। यस कारण हाम्रो समुदायको वातावरणमा गन्दगी फैलिएको छ र यसले स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। कुकुरका दिसापिसाबले सडकमाथि गन्दगी र गन्ध उत्पन्न गर्दा सार्वजनिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्छ र विशेष गरी बालबालिका र वृद्धहरूका लागि समस्या पैदा हुन्छ।यसका अतिरिक्त, सडकमा कुकुरको मलमूत्रको कारण अन्य मानिसहरूलाई असहज महसुस हुन्छ र यो सवारी मार्गमा समेत असर पुर्याउँछ। तसर्थ, यसलाई रोक्नका लागि तपाईंको कार्यालयबाट तुरुन्तै आवश्यक कदम चालिनु अत्यन्त आवश्यक छ।यस समस्याको समाधानको लागि घरपालुवा कुकुरलाई सडकमा ल्याएर दिसापिसाब गराउन रोक लगाउनको लागि केही नियमहरू बनाउनु आवश्यक छ। म यस निवेदनमा समावेश गरिएका कुकुर मालिकहरूको नियन्त्रणमा राखेर मात्र यस्ता कुकुरलाई हिँड्न अनुमति दिइनुपर्ने अनुरोध गर्दछु।यसरी, सार्वजनिक स्थानमा कुकुरलाई ल्याएर दिसापिसाब गराउन रोक लगाउने व्यवस्था गर्नुभएको खण्डमा हाम्रो समुदायको स्वास्थ्य र वातावरणमा सुधार हुनेछ र सबैको जीवनस्तरमा सुधार आउने विश्वास राख्दछु।तपाईंको सकारात्मक जवाफको आशामा।धन्यवाद।सादर,[तपाईंको नाम][तपाईंको ठेगाना][सम्पर्क नम्बर]Ans:समाचार शीर्षक: "टोलमा सरसफाइ कार्यक्रम सम्पन्न, वातावरण सफा बनाउने प्रतिबद्धता"तिथि: [तारीख]स्थान: [तोलाको नाम][तोलाको नाम] — आज [तारीख] गते, [तोलाको नाम] स्थित वडामा सरसफाइ कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। यस कार्यक्रममा स्थानीयवासीहरूको सक्रिय सहभागिता देखियो। बिहानको ७ बजेदेखि सुरू भएको यस कार्यक्रममा लगभग [संख्या] जनाले सहभागिता जनाए।कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य आसपासको वातावरण सफा राख्नु र सामुदायिक जागरूकता फैलाउनु थियो। सफा वातावरण बनाउनका लागि घरघरबाट फोहोर सङ्कलन, कागज, प्लास्टिक र अन्य रीसायकल गर्न मिल्ने वस्तुहरूको पृथकीकरण गरियो।यस अवसरमा, [वडाअध्यक्षको नाम] वडाअध्यक्षले कार्यक्रमको प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी भइ उपस्थित सबैलाई सरसफाइका महत्वका बारेमा बोल्दै, यस प्रकारका कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन वचन दिए। उनले भने, "हामी सबैले मिलेर हाम्रो टोल र समुदायलाई सफा राख्नु हाम्रो कर्तव्य हो, र यस कार्यक्रमले त्यसतर्फको पहललाई बल दिएको छ।"कार्यक्रममा सरसफाइका अतिरिक्त, टोलका विभिन्न स्थानमा हरियालीकरणको लागि बिरुवा रोपण पनि गरियो। यस कार्यक्रमले वातावरण र स्वास्थ्यको महत्वलाई अझ बढी बुझ्नमा मद्दत पुर्याउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।कार्यक्रममा सहभागी सबै व्यक्तिहरूले त्यसको महत्व र सहयोगका लागि धन्यवाद दिएका छन्। यस सरसफाइ कार्यक्रमको सफलताले अन्य वडाहरूमा पनि यस्तो कार्यक्रम आयोजना गर्न प्रेरणा दिने विश्वास गरिएको छ।अन्त्यमा, सरसफाइ कार्यक्रमको सफलतासँगै वडाले सबैलाई जिम्मेवारीपूर्वक फोहोर नफाल्न र सफा र स्वस्थ वातावरण बनाउन प्रतिबद्ध गराएको छ।समाप्तसमाचार सम्पर्क:[सम्पर्क जानकारी]
- Q.दिइएको अनुच्छेदबाट चारओटा बुँदा टिप्नुहोस्कर्तव्यभन्दा अधिकार नै ठुलो हो । सर्वप्रथम म अधिकार भनेको के हो ? भन्ने प्रश्नमा केन्द्रित हुँदै आफ्ना भनाइ प्रस्तुत गर्दछु । कानुनी, परम्परागत वा नैतिक रूपमा प्राप्य, न्यायोचित दावी, स्वत्व वा हकलाई अधिकार भनिन्छ । मानिसको अधिकारका बारेमा थुप्रै महान् व्यक्तिले आआफ्ना विचार अघि सारेका छन् । वास्तवमा मान्छेले प्राप्त गर्नुपर्ने नैसर्गिक हक नै मानव जातिले प्राप्त गर्नुपर्ने अधिकार हुन् । ती स्वाभाविक रूपमा कर्तव्यभन्दा महान् हुन्छन् । मानिसले पाउनुपर्ने मानवीय अधिकार नै सबैभन्दा ठुलो कुरा हो । यो अधिकार मान्छेको स्वतन्त्रता र न्यायसँग एउटै सिक्काको दुई पाटाझै गाँसिएर रहेको हुन्छ । समाजका सबै वर्ग र समुदायका मानिसले न्यायको अनुभव गर्नुपर्छ र समान अधिकार पाउनुपर्छ ।A.Ans:
- अधिकार भनेको कानुनी, परम्परागत वा नैतिक रूपमा प्राप्य, न्यायोचित दावी, स्वत्व वा हक हो।
- मानव जातिले प्राप्त गर्नुपर्ने अधिकार स्वाभाविक रूपमा कर्तव्यभन्दा महान् हुन्छन्।
- मानिसले पाउनुपर्ने मानवीय अधिकार नै सबैभन्दा ठुलो कुरा हो।
- समाजका सबै वर्ग र समुदायका मानिसले न्यायको अनुभव गर्नुपर्छ र समान अधिकार पाउनुपर्छ।
- Q.दिइएको अनुच्छेदबाट एक तृतीयांशमा सारांश लेख्नुहोस्एक रात तिनी खाइपिई सुत्ने यत्न गरिरहेका थिए । तिनका मनमा धेरै प्रकारका विचार आउन थाले । तिनको जीवन कसैले असफल भन्न सक्दैन । सानोतिनो पूँजी पनि कमाइ हालेका थिए । रुपियाँ जम्मा गर्दा अरू कसैलाई पिर पनि पारेनन् । तिनको कोही बैरी थिएन, यही तिनको सन्तोषको ठुलो कारण थियो । ४५ वर्षको यत्रोलामो जीवनमा तिनले कसैलाई आफ्नो शत्रु बनाएनन् यस कल्पनाले तिनको तन्द्राको सुख बढाइरहेको वेलामा तिनीमाथि लट्ठीको प्रहार पर्यो । संयोगवश लट्ठीको मुख्य चोट तिनीमाथि परेन । प्रहारकर्ताले तिनीमाथि प्रहार गरेको हो कि भित्तामाथि, यो छुट्याउन गाह्रो थियो ।A.Ans: तिनी राति सुत्ने प्रयास गर्दै थिए र जीवनका बारेमा सोच्दै थिए। उनले महसुस गरे कि जीवनमा तिनी कुनै पनि असफलता अनुभव गरेका छैनन् र अरूलाई पिर नपारेका छन्। उनले कुनै बैरी बनाउन चाहेनन्, र यसले उनीलाई सन्तुष्टि दिन्थ्यो। तर, एकाएक तिनीमाथि लट्ठीको प्रहार भयो। संयोगले, प्रहार उनको शरीरमा नरहेको थियो र यसले तिनीलाई आश्चर्यचकित बनायो।
- Q.दिइएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्क. दिइएको कवितांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :नेपाल भोको रहन्छ सितो एउटैले नखाएनेपाल नाङ्गो रहन्छ टालो एउटैले नलाएयसैले आऊ खाना र नाना सबैलाई पुऱ्याऊँनेपाली हाम्रो श्रम र सिप स्वदेशमै लगाऊँ ।प्रश्नहरूअ. हाम्रो श्रम र सिप स्वदेशमै लगाउँदा कस्तो फाइदा हुन्छ ?आ. माथिको कवितांशको मूलभाव के हो ?ख. दिइएको एकाकीको अंश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :किन बस्ने यहाँ ? एक गाँस खानाका निम्ति नोकरी गर्नुपरे आफ्नै घरमा आफ्नै दाजुभाइहरूको गरौंला । जति पसिना बहाउनुपरे पनि आफ्नै घरबारीमा बहाऔंला । एक गेडा मकै भए पनि आफ्नै माटामा उब्जाउँला । यसरी सबैको हेलाहाँसो भएर म त बस्दिन यहाँ । साराले आफ्नै देशमा काम पाएका छन्, हामीले यसरी विदेशमा लत्येर बस्नुपर्छ र ? उहाँ आफ्नो चाडबाड, पूर्वमेला, तीर्थव्रत सब छाडेर अर्काको कमारो भएर बस्ने ? जाऔँ, हिँडजमान दाइ, मर्नुपरे पनि बरु आफ्नै देशमा मरौंला, आफ्नै भुइँमा लम्पसार परौंला, आफ्नै खोलाका बगरमा आफ्नै वनका काठले जलौँला । हाम्रा बाबुबाजेले आफ्नो आखिरी सास हिमालको बतासमा मिलाए, हामी पनि त्यसै गरौंला । आफ्ना पुर्खाको धर्म थामौँ । जमान दाइ, जाऔँ । आजै जाऔँ । उठ, ऐल्यै जाऔँ । गइहालौँ । नबसौँ ।प्रश्नहरूअ. प्रस्तुत एकाङ्कीको अंशमा व्यक्त गरिएको देशभक्तिको भावनालाई चित्रण गर्नुहोस् ।आ. एकाङ्कीको अंशका आधारमा बतासेको चरित्र चित्रण गर्नुहोस् ।A.Ans: हाम्रो श्रम र सिप स्वदेशमै लगाउँदा नेपालको विकास र समृद्धि हुन्छ। यसले देशभित्र रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्छ र विदेशी मुलुकमा जानुपर्ने आवश्यकता कम हुन्छ। स्वदेशमै काम गर्नाले हाम्रो आर्थिक स्थिति मजबुत हुन्छ र हामी आफैं आफ्ना सपना पुरा गर्न सक्षम हुन्छौं।Ans: मूलभाव भनेको हाम्रो श्रम र सिपलाई स्वदेशमै लगाउने महत्व हो। यो कविता स्वदेशमै काम गरेर आफ्ना देशको समृद्धि र विकासमा योगदान पुर्याउन आह्वान गर्दै छ। स्वदेशी श्रम र सिपलाई प्रोत्साहन गर्दा राष्ट्रको भलाई हुन्छ र हामी आफैं आत्मनिर्भर बनाउँछौं।Ans: यस एकाङ्कीको अंशमा देशभक्ति भावनाको गहिरो चित्रण गरिएको छ। पात्रले विदेशमा जानको सट्टा आफ्नै देशमा काम गर्ने र त्यहाँ बस्ने इच्छालाई व्यक्त गर्दछ। उनी आफ्नो मुलुकको माटो र संस्कृतिमा बस्न चाहन्छन् र देशको पहिचान र सम्मानको रक्षा गर्न चाहन्छन्। यसमा आफ्नो देशप्रतिको साँचो माया र निष्ठा व्यक्त गरिएको छ।Ans: बतासे एक प्रकारको देशप्रेमी र स्वाभिमानी पात्रको रूपमा चित्रित गरिएको छ। उनी आफ्नो देशप्रति अडिग र निष्ठावान छन्। उनी आफ्नो देशको माटो, परम्परा र संस्कृतिका प्रति गर्व महसूस गर्छन् र विदेशमा काम गरेर आफ्नो स्वाभिमानलाई हराउन चाहन्नन्। उनका लागि आफ्नो मुलुकको भूमि र संस्कृति सबैभन्दा महत्वपूर्ण छन्।
- Q.यदि तपाईं 'यस्तो कहिल्यै नहोस्' मनोवादको पात्र शुकमानको ठाउँमा हुनुभएको भए पच्चिस लाख रुपियाँ चिठ्ठा परेको म्यासेज मोबाइलमा आउँदा के गर्नुहुन्थ्यो ? तर्क दिनुहोस्A.Ans: यदि म 'यस्तो कहिल्यै नहोस्' मनोवादको पात्र शुकमानको ठाउँमा हुन्छु भने, पच्चिस लाख रुपियाँ चिठ्ठा परेको म्यासेज मोबाइलमा आएमा म निम्नलिखित कदमहरू उठाउँथें:
- सन्देशको सत्यता जाँच गर्नेछु:पहिले म सन्देशको सत्यता जाँच्नको लागि सोच्थें। यस्ता म्यासेजहरू प्रायः धोका दिनको लागि पठाइन्छन्, जसले व्यक्तिको व्यक्तिगत जानकारी लूट्ने प्रयास गर्छ। त्यसैले म सन्देशलाई सावधानीका साथ हेरेर, त्यसको प्रमाणिकता जाँच्थें।
- कसैसँग परामर्श गर्नेछु:यस्ता म्यासेजहरू प्राप्त गरेपछि, म विश्वासिलो साथी वा परिवार सदस्यसँग कुरा गर्नेछु। उनीहरूका विचारहरू लिई थप स्पष्टता र सन्देशको विश्वसनीयता जाँच्थें।
- संशयको आधारमा कुनै पनि जानकारी साझा नगर्ने:म कुनै पनि प्रकारको व्यक्तिगत जानकारी, जस्तै बैंक खाता नम्बर, पासवर्ड, OTP आदि सन्देश पठाउने व्यक्तिसँग साझा नगर्नेथें। यसले मेरो आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
- अनलाइन सुरक्षाका उपायहरूको पालना गर्नेछु:म सन्देशमा रहेका कुनै पनि लिङ्कमा क्लिक नगर्ने थें। मैले सोचेको भए, त्यसको सम्बन्धित आधिकारिक वेबसाइट वा कम्पनीसँग सिधा सम्पर्क गर्ने थें, र त्यसबाट के के प्रकारका स्केमहरू चलिरहेका छन्, त्यो थाहा पाइने थियो।
निष्कर्ष:यस किसिमको म्यासेजको रिस्पोन्स दिनु अघि म सजग र सावधानी अपनाउने थें, ताकि मलाई कुनै प्रकारको धोका नहोस् र मेरो व्यक्तिगत जानकारी सुरक्षित रहोस्। - Q.कुनै एक उद्धरणको व्याख्या गर्नुहोस्क. समर्पित भएका छन् जो सदा न्याय खातिर संसारमा उठेका छन् तिनैका विजयी शिर ।ख. शङ्काको डोरीमा पिङ खेल्नु नादानी हो, जुम्सो बन्नु बेकुफी हो ।A.Ans: उद्धरणको व्याख्या:"समर्पित भएका छन् जो सदा न्याय खातिर संसारमा उठेका छन् तिनैका विजयी शिर।"यो उद्धरणले न्यायको पक्षमा साँचो समर्पण र संघर्ष गर्ने व्यक्तिहरुको महत्त्व र विजयलाई चित्रित गरेको छ। यसमा भनिएको छ कि जो व्यक्ति न्यायको लागि आफ्नो जीवन अर्पण गर्छन् र संसारमा उठेर अन्यायको विरुद्ध लड्छन्, तिनीहरू नै वास्तविक विजयी हुन्छन्।यहाँ "समर्पित भएका छन्" भनेको त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई जनाउँछ जो आफ्नो समय, शक्ति र साधन न्यायको पक्षमा समर्पित गर्छन्। "सदा न्याय खातिर संसारमा उठेका छन्" भनेको उनिहरूको निरन्तर प्रयास र संघर्षलाई जनाउँछ, जसले कुनै पनि परिस्थिति वा चुनौतीको सामना गर्दै न्यायको लागि लड्छन्।अन्ततः, "तिनैका विजयी शिर" भनेको तिनीहरूको प्रयासको सफलता हो, जसले अन्ततः समाजमा न्याय, समानता र शान्तिको स्थापना गर्दछ।निष्कर्ष:यो उद्धरणले संसारमा न्यायका लागि संघर्ष गर्ने व्यक्तिहरूको उच्चता र महत्त्वलाई सम्मान दिन्छ। तिनीहरूका विजय केवल बाह्य सफलता मात्र होइन, बरु सत्य र न्यायको विजय पनि हो, जुन समय र इतिहासमा सदैव सम्मानित रहन्छ।Ans: उद्धरणको व्याख्या:"शङ्काको डोरीमा पिङ खेल्नु नादानी हो, जुम्सो बन्नु बेकुफी हो।"यस उद्धरणले शङ्काका आधारमा कुनै काम गर्न वा निर्णय लिनुलाई अस्वस्थ र अप्रासंगिक ठान्दछ। यहाँ "शङ्काको डोरीमा पिङ खेल्नु" भनेको असमझदारी र अव्यावसायिक कार्यलाई जनाउँछ। शङ्का भनेको विश्वासको अभाव हो, र यदि हामी शङ्काका आधारमा कार्य गर्छौं भने त्यो हाम्रा लागि नकारात्मक परिणाम ल्याउने सम्भावना हुन्छ।"जुम्सो बन्नु बेकुफी हो" भनेको, जसको अर्थ छ कि, जब कुनै जटिल र अव्यावसायिक परिस्थितिमा फसिन्छौं भने त्यो मूर्खता हो। यस उद्धरणले यो बुझाउँछ कि जब शङ्काले हामीलाई निरन्तर असमन्जसमा राख्छ, त्यसमा कुनै निर्णय वा कार्य गर्नु र निस्कासन दिने विचार गर्नु बेकुफी हो।निष्कर्ष:यो उद्धरणले मानिसलाई शङ्कालाई हटाएर वा यसको नियन्त्रणमा कार्य गर्न र अव्यावसायिक परिस्थितिबाट बच्न सल्लाह दिन्छ। जबसम्म निश्चित र स्पष्ट जानकारी नहुन्छ, त्यस्तो अवस्थामा निष्कर्ष ननिकाल्नु र हिचकिचाउनु नै राम्रो हो।
- Q.कुनै एक प्रश्नको समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस्क. दिइएको निबन्धांश पढी सोधिएको प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :यसरी प्राचीन कालदेखि ज्ञानको खानी रहेको मेरो देशको शिक्षा आज आधुनिक वैज्ञानिक शिक्षा प्रदान गर्न आतुर छ । मेरो देशको शिक्षा व्यावसायिक सिप सम्पन्न र समालोचनात्मक चिन्तनले ओतप्रोत भएका विद्यार्थी उत्पादन गर्न अग्रसर छ । त्यसो त मेरो देशले आफूमा परापूर्व कालदेखि रहेको ज्ञानलाई आधुनिक विज्ञानसँग एकैसाथ सहयात्रा गरेकै छ । नेपाली माटामा सुन फलाउने गरी व्यावसायिक र आधुनिक कृषि शिक्षा दिन मेरो देशको शिक्षा अझै तम्तयार छ । मुलुकका अर्गानिक उत्पादनलाई विश्वबजारमा पस्कने गरी हाम्रा विद्यार्थी उत्पादनलाई संसारमा चिनाउन सक्षम हुने परिस्थिति पैदा गर्नु जरुरी छ । सुदूर विगतदेखि भोजपत्र, धुलौटे पाटी, खरी, चक, डस्टर र मार्कर युगबाट गुज्रेको मेरो देशको शिक्षामा सूचना र प्रविधिको सहज पहुँच पुग्दै छ । यसरी मेरो देशको शिक्षाले आफ्नो मौलिकतासहितको युग सुहाउँदो वैज्ञानिक युगमा फड्को मार्ने छ । यसरी मेरो देशमा प्राचीन ज्ञान र आधुनिक विज्ञानसहितको शिक्षा र ज्ञानको नयाँ सगरमाथा खडा हुने छ ।प्रश्नअ. हाम्रो देशको शिक्षामा आउनुपर्ने सकारात्मक परिवर्तन के के हुन् ? समीक्षा गर्नुहोस् ।ख. दिइएको कथांश पढी सोधिएको प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :त्यस पाजीलाई अँगालो हाल्न जान लागेको होइन कमला, यहाँ बाबुबाजेको मानमर्यादा डुब्न लाग्यो । कुलमा सबैभन्दा जेठो सन्तानको बिहे, उसमाथि त्यत्रा घरानियाँ कुटुम्बका आँगनमा बरियाती लैजानु छ। जन्तीमा बुढोपाको एउटा छैन । घरगृहस्थी यति ठुलो काममा घरको एक भाइ पनि नगए जोरीपारीले केभन्लान् । स्वर्गमा बसेका पितृले के भनिठान्लान् ?प्रश्नअ. कुलको मर्यादा कायम राख्न मुरलीधरले आफ्नो कर्तव्य कसरी पूरा गरेका छन् ? कथासमेतका आधारमा विवेचना गर्नुहोस् ।A.Ans:प्रस्तावित निबन्धांशमा हाम्रो देशको शिक्षा प्रणालीमा आएका सुधार र भविष्यमा आउने सम्भावित सकारात्मक परिवर्तनहरूलाई चित्रण गरिएको छ। यसले शिक्षा क्षेत्रमा केही सकारात्मक परिवर्तनहरूको चर्चा गरेको छ, जसले भविष्यमा हाम्रो देशको शिक्षा प्रणालीलाई अझ उन्नत र सशक्त बनाउने सम्भावना देखाउँछ।
- आधुनिक विज्ञान र प्राचीन ज्ञानको संयोजन:निबन्धमा यस तथ्यलाई उल्लेख गरिएको छ कि हाम्रो देशले प्राचीन ज्ञान र आधुनिक विज्ञानलाई सँगै उपयोग गर्ने प्रयास गरेको छ। यसको मतलब, हाम्रो परम्परागत शिक्षा र संस्कृतिका आधारलाई समेटेर नवीनतम विज्ञान र प्रविधिको समावेश गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। यसले विद्यार्थीहरूलाई समग्र शिक्षा प्रणालीमा सुधार ल्याउनेछ र उनीहरूलाई संसारभरमा प्रतिस्पर्धात्मक बनाउन मद्दत पुर्याउनेछ।
- व्यावसायिक र सिप-प्राप्त शिक्षा:नेपाली शिक्षा प्रणालीलाई व्यावसायिक र सिप-प्राप्त बनाउनका लागि विशेष ध्यान दिनुपर्नेछ। नेपालमा कृषिसँग सम्बन्धित व्यावसायिक शिक्षा र प्रविधिको विकास गर्न जरुरी छ, जसले कृषि उत्पादनलाई अधिकतम गर्ने र बिश्व बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्ने क्षमता प्रदान गर्नेछ।
- सूचना र प्रविधिको पहुँच:आजको शिक्षा प्रणालीमा सूचना प्रविधिको पहुँचको कुरा गर्नुपर्छ। सूचना र प्रविधिको उपयोगले शिक्षा प्रक्रियामा गुणस्तरीय सुधार ल्याउन सक्छ। यसको माध्यमबाट शिक्षक र विद्यार्थीको बीचमा सजिलो सम्पर्क र शिक्षाको गुणस्तरीय सुधार सम्भव छ।
- समालोचनात्मक चिन्तनको प्रवर्द्धन:निबन्धमा एक अन्य महत्वपूर्ण पक्ष यो हो कि समालोचनात्मक चिन्तनको विकासलाई प्राथमिकता दिइएको छ। विद्यार्थीहरूलाई केवल पाठ्यपुस्तकमा आधारित शिक्षा दिनु मात्र पर्याप्त छैन, उनीहरूलाई विचार गर्न र समस्याहरू समाधान गर्नका लागि रचनात्मक सोच दिनु अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ।
निष्कर्ष:देशको शिक्षा प्रणालीलाई सुधार गर्नका लागि उपयुक्त कदमहरू जस्तै- व्यावसायिक शिक्षा, समालोचनात्मक चिन्तनको प्रवर्द्धन, र सूचना प्रविधिको समावेश गरी विश्वस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्ने दिशामा हाम्रो देशको शिक्षा प्रणाली अग्रसर छ। यसलाई अझ सशक्त बनाउन र त्यसमा सुधार ल्याउन निरन्तर प्रयास गरिरहनु आवश्यक छ।Ans:कथा र परिस्थिति अनुसार मुरलीधरको भूमिका र कर्तव्यलाई महत्व दिनुपर्छ। मुरलीधरले आफ्नो कुलको मर्यादा कायम राख्न जुन उपाय अवलम्बन गरेका छन्, त्यसको समीक्षा गर्न सक्छौं।कथाको सन्दर्भ:कथामा मुरलीधरले आफ्नो घरको सबैभन्दा जेठो सन्तानको बिहेको अवसरमा, कुटुम्ब र घरको मर्यादा कायम राख्नका लागि विशेष ध्यान दिएका छन्। उनले आफ्ना बाबु-बाजेहरूको मानमर्यादामा कुनै धक्का नपरोस् भन्ने कुरामा गम्भीर विचार गरेका छन्। यस क्रममा, मुरलीधरको जिम्मेवारी ठूलो छ, र उनी आफ्नो कर्तव्य पूरा गर्न आफ्नो प्रयासमा जुटेका छन्।विवेचनाः- कुलको मर्यादाको पालन:मुरलीधरले कुलको मर्यादालाई प्रमुख बनाउँदै आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरेका छन्। बिहेमा कुनै गल्ती र अपमानजनक गतिविधि हुनु हुँदैन भन्ने कुरामा उनी विशेष ध्यान दिन्छन्। यसले परिवारको प्रतिष्ठा बचाउँछ र भविष्यका पिढीलाई सम्मानजनक र जिम्मेवार बनाउँछ।
- कुटुम्बको गौरवको रक्षा:मुरलीधरले आफ्नो कुटुम्बका सबै सदस्यको मानसम्मान र सम्मान कायम राख्नका लागि मिहिनेत गरेका छन्। जति बेला कुटुम्बका सदस्यहरू एकजुट भएर काम गर्छन्, त्यतिवेला पारिवारिक समृद्धि र शान्ति सुनिश्चित हुन्छ। उनले यो सबैलाई एकत्रित गरि आफ्नो जिम्मेवारीलाई सम्मानपूर्वक निर्वाह गरेका छन्।
- स्वाभिमान र मर्यादाको विचार:मुरलीधरको विचारमा परिवारको स्वाभिमान र मर्यादा पहिला आउनुपर्छ। उनले आफ्नो कर्तव्यलाई सधैं प्राथमिकता दिएका छन्। यसबाट उनी सन्देश दिन चाहन्छन् कि परिवार र समाजको प्रतिष्ठा राख्न महत्त्वपूर्ण छ, र यसलाई गुमाउनु ठूलो चुक हो।
निष्कर्ष: मुरलीधरको भूमिका एउटा जिम्मेवार र सम्माननीय पात्रको रूपमा चित्रण गरिएको छ। उनले कुलको मर्यादा र परिवारको सम्मान कायम राख्नका लागि आफ्नो कर्तव्यलाई सर्वोच्च स्थान दिएका छन्, र यसबाट पाठकलाई परिवार र समाजको मर्यादा र इज्जतको महत्त्व बुझ्न मद्दत मिल्छ। - Q.कुनै एक शीर्षकमा कम्तीमा १५० शब्दसम्मको निबन्ध लेख्नुहोस्क. मेरो देशको लोकतन्त्रख. सडक दुर्घटना रोकथामका उपायहरूग. स्वच्छ वायु लामो आयुA.Ans:मेरो देशको लोकतन्त्रनेपालको लोकतन्त्र नेपालको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक धरोहरसँग गहिरो सम्बन्ध राख्दछ। २०४६ सालको जनआन्दोलनपछि नेपालले बहुदलीय प्रणालीको लोकतन्त्र अपनाएको हो। त्यसपछि जनताले आफ्नो अधिकार र स्वतन्त्रता प्राप्त गरे र तिनीहरूको प्रतिनिधि संसदमा चयन गर्न सक्षम भए। लोकतन्त्र भनेको जनताको शासन हो। यसमा नागरिकहरूको मुख्य अधिकार, स्वतन्त्रता, र समानता सुनिश्चित गरिन्छ।नेपालमा लोकतन्त्रका प्रमुख विशेषताहरूमा नागरिकको मताधिकार, प्रेस स्वतन्त्रता, न्यायिक स्वतन्त्रता, र मानव अधिकारको संरक्षण समावेश छन्। लोकतान्त्रिक प्रणालीले नागरिकहरूलाई आफ्ना अधिकारको संरक्षण गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ र राज्यका प्रमुख निर्णयहरूमा सहभागी हुने अधिकार पनि सुनिश्चित गर्दछ।हालका वर्षहरूमा लोकतन्त्रका चुनौतीहरू जस्तै राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचार, र सामाजिक असमानता देखा परेका छन्। यी चुनौतीहरूको समाधान गर्न सुधारका उपायहरू अवलम्बन गर्न आवश्यक छ। तथापि, लोकतन्त्रले जनतालाई आफ्नो अधिकारको रक्षा गर्ने, निष्पक्ष र पारदर्शी शासकीय प्रक्रिया माग गर्न प्रोत्साहित गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ।नेपालको लोकतन्त्र अझै कमजोर पक्षहरू छन्, तर यसका सकारात्मक पक्षहरूले देशलाई उन्नति र समृद्धिको दिशामा अघि बढाउन मद्दत पुर्याउन सक्छ। लोकतन्त्रको सशक्तिकरणमा सबै नागरिकको जिम्मेवारी महत्त्वपूर्ण हुन्छ।Ans:सडक दुर्घटना रोकथामका उपायहरूसडक दुर्घटना एक गम्भीर समस्या हो जसले हरेक वर्ष लाखौं मानिसको ज्यान लिन्छ र अनेकौंलाई शारीरिक तथा मानसिक क्षति पुर्याउँछ। नेपालमा पनि सडक दुर्घटना एक प्रमुख सुरक्षा चुनौती बनिरहेको छ। यसको रोकथामका लागि विभिन्न उपायहरू अवलम्बन गर्न आवश्यक छ।सर्वप्रथम, सडक संरचनाको सुधार गर्न अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। खराब सडक, अनियन्त्रित ट्राफिक र दुर्घटनाको उच्च दरको कारणमा प्रमुख रूपले सडकको अवस्थासँग सम्बन्धित छ। त्यसैले सडकको मर्मत र उन्नतिको कामलाई प्राथमिकता दिनु पर्छ।दोस्रो, यातायात नियमको कडाइका साथ पालन गर्न जरुरी छ। ड्राइभरहरूले नियम नमान्दा दुर्घटना हुन सक्छ, त्यसैले ट्राफिक नियमहरूको कडाइका साथ पालन गर्नु आवश्यक छ। वाहनको गति, सवारीको अडान, र हेलमेट तथा सीट बेल्टको प्रयोग अनिवार्य बनाउनु पर्छ।तेस्रो, जनचेतना अभिवृद्धि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। सडक दुर्घटनाको कारण मुख्यत: मानवीय चुकबाट हुन्छ। त्यसैले सवारीचालक र पैदल यात्रीहरूको सुरक्षा सन्देश र प्रशिक्षणका माध्यमबाट जनतालाई सचेत बनाउन आवश्यक छ।चौथो, सवारी साँचिकरण र सुरक्षा उपकरणहरूको प्रयोग अनिवार्य गर्नु पर्छ। सवारीको हेक्का राख्न र वाहनका सबै सुरक्षा उपकरणहरू जस्तै एयरब्याग, ब्रेक सिस्टम, र नाइट रिफ्लेक्टर्सको नियमित जाँच र मर्मत गर्नुपर्छ।अन्त्यमा, प्रविधिको उपयोग पनि दुर्घटना कम गर्न मद्दत पुर्याउन सक्छ। आधुनिक ट्राफिक नियमन प्रणाली र सवारीसाधनमा एअर बैग, सुरक्षा क्यामेरा र ट्र्याकिङ प्रणालीको प्रयोगले दुर्घटना रोक्न मद्दत पुर्याउँछ।सडक दुर्घटनाहरूको रोकथामका लागि समग्रमा प्रभावकारी कदमहरू उठाउन, सरकारी संस्थान र समाजका प्रत्येक सदस्यको सँगसँगै प्रयास आवश्यक छ। यसले हाम्रो समाजलाई सुरक्षित र समृद्ध बनाउन मद्दत पुर्याउँछ।Ans:स्वच्छ वायु लामो आयुस्वस्थ जीवनका लागि शुद्ध वायु एक अत्यन्त महत्वपूर्ण तत्व हो। हावामा प्रदूषण बढ्दा मात्र हाम्रो स्वास्थ्यमा नकरात्मक प्रभाव पर्न थाल्दैन, बरु हाम्रो जीवनको आयु पनि घट्न सक्छ। स्वच्छ वायु मात्र हाम्रो शरीरको सबै अंगहरूलाई आवश्यक अक्सिजन पुर्याउन मद्दत पुर्याउँछ, जसले गर्दा शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्दछ। यसैले, स्वच्छ वायु लामो आयुको लागि आधारभूत शर्त हो।प्रदूषणका कारण वातावरणीय असंतुलनले शारीरिक रोगहरूको खतरा बढाउँछ। वायु प्रदूषणले श्वासका रोग, हृदयाघात, क्यान्सर र दीर्घकालीन रोगहरूको जोखिम बढाउँछ। यो सबै समस्याबाट बच्नको लागि स्वच्छ वायु आवश्यक छ। जब हावामा धुलो, रासायनिक पदार्थ र ग्याँसको स्तर कम हुन्छ, हाम्रो श्वास प्रणाली स्वस्थ रहन्छ, र यसले हाम्रो शरीरको समग्र स्वास्थ्यलाई बलियो बनाउँछ।स्वच्छ वायुले मस्तिष्कको कार्यसम्पादनमा पनि सुधार ल्याउँछ। यदि हामी स्वस्थ वायुप्रदूषणमुक्त वातावरणमा बाँच्छौं भने, मानसिक स्वास्थ्यमा पनि सुधार आउने सम्भावना हुन्छ, जसले गर्दा जीवनको गुणस्तर उच्च रहन्छ। यसको अलावा, प्राकृतिक वातावरण जस्तै हरियाली क्षेत्र र सफा हवा हाम्रो शारीरिक र मानसिक समृद्धि सुनिश्चित गर्छ।हामीलाई सबैले सामूहिक प्रयास गरेर वायु प्रदूषण नियन्त्रण गर्नुपर्ने आवश्यक छ। यसका लागि, वृक्षारोपण, नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतहरूको प्रयोग, र वाहनहरूको प्रदूषण न्यूनिकरणमा ध्यान पुर्याउनु अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ।समग्रमा, स्वच्छ वायु हाम्रो जीवनका लागि अमूल्य छ। यसलाई कायम राख्नका लागि हरेक नागरिक र सरकारको सक्रिय प्रयास जरुरी छ। जसले गर्दा हामी लामो समयसम्म स्वस्थ र सशक्त जीवन यापन गर्न सक्छौं।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.