Answers On/OffJS required
Group A
- Q.१. समूह 'क' मा दिइएका शब्दको अर्थ समूह 'ख' बाट पहिचान गरी उत्तरपुस्तिकामा लेख्नुहोस् :
Table Questions
समूह 'क' समूह 'ख' हर्षायु महिमा, सम्मान अनुपम केरा गौरव अलङ्कार कदली ठूलो जिउ भएको हर्ष वा खुसीको आँसु उपमा नभएको, अतुलनीय A.- हर्षायु - हर्ष वा खुसीको आँसु
- अनुपम - उपमा नभएको, अतुलनीय
- गौरव - महिमा, सम्मान
- कदली - केरा
- Q.२. दिइएको अनुच्छेद पट्टी उपयुक्त शब्द पहिचान गरी खाली ठाउँ भर्नुहोस् खेलको जस्तो विजय या पराजय मात्र जीवन होइन । जीवनमा त अनेको सापेक्ष कुरा पनि हुन्छन् र कयौं प्रतिकूलता पनि छन् । यश, उपवेश सवैलाई सहेर बाँच्नु पर्छ । यसले जीवनमा खुशी मिन्छ । अनि जीवन रङ्गमञ्चमा अभिनित नाटिका जस्तो पनि होइन । जीवन त जस्तो भोग्यो त्यस्तै हुन्छ ।(क) जित' को पर्यायवाची शब्द ……. हो । (ख) …….. लघुतावाची शब्द हो ।(ग) अनुकूलता' को विपरीतार्थी शब्द …… हो । (घ) यश-यस ……. शब्द हुन् ।A.(क) 'जित' को पर्यायवाची शब्द विजय हो।(ख) उपवेश लघुतावाची शब्द हो।(ग) 'अनुकूलता' को विपरीतार्थी शब्द प्रतिकूलता हो।(घ) यश-यस समोच्चारण (श्रुतिसमभिन्नार्थक) शब्द हुन्।
- Q.३. अर्थ खुले गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् : खाने मुखलाई जुँगाले छेक्दैन, कुरुमकुरुमA.१. खाने मुखलाई जुँगाले छेक्दैन – जसले मेहनत गर्छ, उसले अवसर पाउँछ।🔹 उदाहरण: राम पढाइमा राम्रो छैन, तर मेहनत गर्छ, त्यसैले सफलता पाउँछ। आखिर, खाने मुखलाई जुँगाले छेक्दैन!२. कुरुमकुरुम – सानो आवाज गर्दै खानु।🔹 उदाहरण: सानु भोक लागेर बिस्कुट कुरुमकुरुम खाइरहेकी थिई।
- Q.४. तलका शब्द मध्ये शुद्ध शब्द चिनेर लेख्नुहोस्(क) (अ) प्रयास (आ) परयास (ई) प्रयाष (ई) प्रयाश(ख) (अ) निर्देसन (आ) निरदेसन (इ) निर्देशन (ई) नीरदेसनA.प्रयासनिर्देशन
- Q.५. तलको वाक्यलाई शुद्ध पारी लेख्नुहोस्: फेराडेले संसार लाई नै वैज्ञानीक आविष्कारको नया ज्योती प्रदान गरे ।A.फ्याराडेले संसारलाई नै वैज्ञानिक आविष्कारको नयाँ ज्योति प्रदान गरे।
- Q.६. रेखाक्ति शब्दको शब्दबगं पहिचान गर्नुहोस् :
A.- बुद्ध – संज्ञा
- सबै – सर्वनाम
- मानिन्ये – क्रियाविशेषण
- अनि – अव्यय (संयोजक)
- गर्न – क्रिया
- नै – अव्यय (बलार्थक)
- Q.७.(क) दिइएको अनुच्छेव पढ़ी दुईओटा उपसर्ग र दुईओटा प्रत्यय लागेका शब्द पहिचान गरी निर्माण प्रक्रिया समेत देखाउनुहोस् : (2)आधुनिक युगका वैज्ञानिकहरूले सूचना र सञ्चारका क्षेत्रमा गरेका प्रगति तथा यन्त्रमानवको आविष्कारले मानव जीवनलाई सहज, सरल र सुविधा सम्पन्न बनाइदिएको छ ।(ख) दिइएको अनुच्छेदबाट एउटा समस्त शब्द पहिचान गरी विग्रह, एउटा विग्रह पदावली पहिचान गरी समस्त शब्द बनाउनुहोस् र दुईओटा द्वित्व शब्द पहिचान गरी निर्माण प्रक्रिया देखाउनुहोस् : (2)आजभोलिका बाबुआमाले दिन रात मेहनत गरेर छोरा र छोरीलाई ठुलो मानिस बनाउने सपना देखेका हुन्छन् । उनीहरूले भैझगडा गरेको देख्दा आमाको निधारबाट तपतप पसिना चुहिन्छ ।A.१. उपसर्ग लागेका शब्दहरू:
- अविष्कार → अ + आविष्कार (अ उपसर्ग)
- सञ्चार → सं + चार (सं उपसर्ग)
२. प्रत्यय लागेका शब्दहरू:- वैज्ञानिकहरूले → वैज्ञानिक + हरू + ले (-हरू बहुवचनात्मक प्रत्यय, -ले विभक्ति प्रत्यय)
- सुविधासम्पन्न → सुविधा + सम्पन्न (-सम्पन्न विशेषण बनाउने प्रत्यय)
१. समस्त शब्द:- आजभोलि
विग्रह:- आज + भोलि
२. विग्रह पदावलीबाट समस्त शब्द:- दिन र रात → दिनरात
३. द्वित्व शब्दहरू र निर्माण प्रक्रिया:- भैझगडा → भाइ + झगडा (द्वित्व शब्द)
- तपतप → तप् + तप् (आवृत्तिपूर्ण ध्वन्यात्मक द्वित्व शब्द)
- Q.८. कोष्ठकमा दिइएका धातु र सङ्केतका सहायताले वाक्य पूरा गर्नुहोस् : (क) उनी तरकारी ………….. | (बेच्: : अपूर्ण भूत) (ख) रोजिना नेपाली निबन्ध ……….. | (लेख: पूर्ण वर्तमान) (ग) पानी परेर बाढी ………… | (आउ : अभ्यस्त भूत ) (घ) बहिनी मामाघर …………। (जा : अपूर्ण भविष्यत्)A.(क) उनी तरकारी बेच्दै थिए।(ख) रोजिना नेपाली निबन्ध लेखिरहेकी छ।(ग) पानी परेर बाढी आउने गर्थ्यो।(घ) बहिनी मामाघर जाँदै हुनेछ।
- Q.९. इच्छाभावका चारओटा वाक्यको प्रयोग गरी आफ्नो विद्यालयले गर्नु पर्ने सुधार बारेमा लेख्नुहोस् :A.१. हाम्रो विद्यालयले पढाइको स्तर अझ राम्रो बनाउनुपर्छ।२. विद्यार्थीहरूका लागि पुस्तकालयको सुविधा बढाउनुपर्छ।३. खेलमैदानलाई सफा र व्यवस्थित गर्नुपर्छ।४. विद्यालयमा सफा खानेपानीको व्यवस्था गर्नुपर्छ।
- Q.१०. कोष्ठकमा दिइएका निर्देशनका आधारमा तलका वाक्यहरू परिवर्तन गर्नुहोस् :(क) आज खुब हाँसियो । (कर्तृवाच्य)(ख) निर्वाचन सम्पन्न भई नतिजा प्रकाशित भयो । (वाक्य विश्लेषण)(ग) पृथ्वी नारायण शाहले भने, 'नेपाल दुई ढुङ्गा बिचको तरुल हो ।" (अप्रत्यक्ष कथन)(घ) तिमी बारम्बार प्रश्न सोध्छ । (बहुवचन)A.हामीले आज खुब हाँस्यौं।निर्वाचन सम्पन्न भयो र नतिजा प्रकाशित भयो। (द्वन्द्व संयुक्त वाक्य)पृथ्वी नारायण शाहले भने कि नेपाल दुई ढुङ्गा बीचको तरुल हो।तिमीहरू बारम्बार प्रश्न सोध्छौ।
- Q.११. बिइएको गद्यांश पडी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुहोस्:प्रश्नहरू(क) माथिको पहिलो वाक्यलाई अकरणमा बदल्नुहोस् ।(ख) रेखाङ्कित शब्दको कारक र विभक्ति पहिचान गरी लेख्नुहोस् ।(ग) अनुच्छेदबाट एउटा उद्देश्य र विधेय खोजेर लेखनुहोस् ।(घ) माथिको रेखाङ्कित तेखो वाक्यलाई संयुक्त वाक्यमा बदल्नुहोस् ।A.पत्नीको पीडाले विह्वल भएको मनलाई सान्त्वना दिन रामनाथले भन्ने गरिन्छ।रामनाथले → कर्ता कारक, ले विभक्तिचराचुरुङ्गीका बचेरा पखेटा लागेपछि उडेर बसाई सर्छन्।
- चराचुरुङ्गीका → संबंध कारक, का विभक्ति
- बचेरा → कर्ता कारक, विभक्ति छैन
- पखेटा लागेपछि → अपादान कारक, पछि विभक्ति
उद्देश्य: सन्तान विदेसिने क्रम बढ्दो छ।विधेय: यो प्रकृतिको नियम नै हो।चराचुरुङ्गीका बचेरा जब पखेटा लाग्छ, तब तिनीहरू उडेर बसाइँ सर्छन्। - Q.१२. दिइएको अनुच्छेद राम्ररी पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नको उत्तर लेख्नुहोस् : नेपाल खुला एवम् बजारोन्मुख अर्थव्यवस्था भएको मुलुक हो । हाम्रो देशले आफ्नै स्रोतसाधनको परिचालन गरी आर्थिक विकास र गरिबी निवारणको वाणिज्य नीति अवलम्बन गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्नु र व्यापार व्यवसायको प्रवर्धन गर्नु यसको मूल उद्देश्य हो। सामान निकासी, पैठारीलाई समयानुकूल बनाई राजस्व सङ्कलन गर्दा देशको अर्थतन्त्रमा टेवा पुग्छ । आफ्नो देशमा उत्पादित जडीबटी तथा कृषिजन्य वस्तुलाई व्यवस्थापन गरी मुनाफा आर्जन गर्न सकिने ढाँचामा हाम्रो वाणिज्य नीति तय भएको छ । व्यापार घाटा कम गर्न र रोजगारीको सङ्ख्या वृद्धि गर्न यस नीतिले सहयोग पुयाउने अपेक्षा लिइएको छ । प्राकृतिक र जैविक विविधताले युक्त यस देशमा पशुपन्छी र बनस्पतिजन्य उत्पादनलाई उचित प्रविधि र जनशक्तिको संयोजनद्वारा निर्यात प्रवर्धन गर्न सकिने सम्भावना टरेको छैन । लघु उद्योग घरेलु उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्दै नेपाली माटो सुहाउँदो अर्थतन्त्र निर्माणतिर लाग्ने हो भने राज्यको राजस्व सङ्कलन पनि वृद्धि हुन्छ। देशभित्रै रोजगार सिर्जना गर्नका लागि उद्योग व्यवसाय सञ्चालनार्थ राज्यले निजी क्षेत्रलाई पनि प्रोत्साहित गर्न सके हाम्रो अर्थव्यवस्था मजबुत बन्न पुग्छ । यसरी सरकारले सहजकर्ताको भूमिका निर्वाह गरी उत्प्रेरक र नियामक निकायबाट अनुगमनसमेत गर्दै निजी क्षेत्रको पनि सक्रिय सहभागितामा देशलाई आर्थिक समृद्धिको बाटामा हिँडाउन सक्छ ।प्रश्नहरू(क) नेपाल कस्तो मुलुक हो ?(ख) नेपालले कस्तो नीति अवलम्बन गरेको छ ?(ग) देशमा राजस्व सङ्कलनमा के गरे वृद्धि हुन्छ ?(घ) के गर्न सके देशलाई समृद्धिको बाटामा हिँडाउन सकिन्छ ?(ङ) 'रोजगारी' र 'निवारण' शब्दको अर्थ लेख्नुहोस् ।A.नेपाल खुला एवम् बजारोन्मुख अर्थव्यवस्था भएको मुलुक हो।नेपालले आफ्नै स्रोतसाधनको परिचालन गरी आर्थिक विकास र गरिबी निवारणको वाणिज्य नीति अवलम्बन गरेको छ।सामान निकासी, पैठारीलाई समयानुकूल बनाई राजस्व सङ्कलन गर्दा देशको अर्थतन्त्रमा टेवा पुग्छ।सरकारले सहजकर्ताको भूमिका निर्वाह गरी उत्प्रेरक र नियामक निकायबाट अनुगमन गर्दै निजी क्षेत्रको सक्रिय सहभागितामा देशलाई आर्थिक समृद्धिको बाटामा हिँडाउन सकिन्छ।रोजगारी → काम पाउने अवस्थानिवारण → समस्या हटाउने कार्य
- Q.१३. तलका कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :(क) तल दिइएका बुँदाहरूका आधारमा छोटो जीवनी लेखी शीर्षक समेत दिनुहोस् :नाम : गोपाल प्रसाद रिमालजन्म मिति र स्थान : वि.सं. १९७५ जेठ १०, लगनटोल, काठमाडौंमाता पिता : आदित्य कुमारी / उमाकान्त रिमालशिक्षा : आई. एस्सी.स्वभाव : स्वाभिमानी, अध्ययनशील, क्रान्तिकारी, राष्ट्रियताका पुजारी, निडरविशेषता : वि.सं. १९९३ को एस. एल. सी. मा प्रथम, जागिर छोडेर राणा विरोधी आन्दोलनमा सक्रिय, कविता तथा नाटक लेखनमा सक्रिय, विद्रोही भावको सङ्केतकृतिहरू : यो प्रेम र मसान (नाटक), आमाको सपना (कविता सङ्ग्रह)पुरस्कार : मदन पुरस्कार र त्रिभुवन पुरस्कारमृत्यु : वि. सं. २०३० कात्तिक ८ गते ।(ख) विद्यार्थी जीवनमा अनुशासनको महत्त्व' शीर्षकमा वक्त्ता तयार पार्नुहोस् ।A.गोपाल प्रसाद रिमाल नेपाली साहित्यका एक प्रसिद्ध कवि तथा नाटककार हुन्। उनी वि.सं. १९७५ जेठ १० गते काठमाडौंको लगनटोलमा जन्मिएका थिए। उनका पिता उमाकान्त रिमाल र माता आदित्य कुमारी हुन्।रिमाल अध्ययनशील, स्वाभिमानी, निडर, क्रान्तिकारी, र राष्ट्रियताका पुजारी थिए। उनले वि.सं. १९९३ को एस.एल.सी. परीक्षामा प्रथम स्थान हासिल गरेका थिए। उनले उच्च शिक्षा आई.एस्सी. सम्म पूरा गरे। तर, उनले सरकारी जागिर छोडेर राणा विरोधी आन्दोलनमा सक्रिय सहभागिता जनाए।उनले कविता र नाटक लेखनमा महत्वपूर्ण योगदान दिए। उनको लेखनीमा विद्रोही भावना झल्किन्थ्यो। उनका प्रसिद्ध कृतिहरूमा "यो प्रेम र मसान" (नाटक) र "आमाको सपना" (कविता सङ्ग्रह) प्रमुख छन्। उनले नेपाली साहित्यमा पुर्याएको योगदानका लागि मदन पुरस्कार र त्रिभुवन पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।वि.सं. २०३० कात्तिक ८ गते यो विद्रोही कविको निधन भयो। उनको योगदान नेपाली साहित्यमा सदैव अमर रहनेछ।नमस्कार सबैलाई!आज म "विद्यार्थी जीवनमा अनुशासनको महत्त्व" भन्ने विषयमा आफ्नो विचार व्यक्त गर्न चाहन्छु। अनुशासन भनेको नियम, समय, र कर्तव्य पालन गर्नु हो। विद्यार्थी जीवन सफल बनाउन अनुशासन सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा हो।अनुशासनको पालन गरेमा विद्यार्थीहरूले समय व्यवस्थापन गर्न, पढाइमा ध्यान दिन, राम्रो परिणाम ल्याउन, र आफ्नो भविष्य उज्यालो बनाउन सक्छन्। नियमित पढाइ गर्ने बानी, शिक्षक र अभिभावकको आदर गर्ने, तथा सही दिशा अपनाउने विद्यार्थीहरू सफल बन्छन्।अनुशासनविहीन विद्यार्थीहरू असफलताको सामना गर्न बाध्य हुन्छन्। उनीहरू आफ्नो लक्ष्य निर्धारण गर्न सक्दैनन् र आलस्यले ग्रस्त हुन्छन्। त्यसैले, अनुशासनले नै सफलता ल्याउँछ भन्ने बुझ्न जरुरी छ।अन्त्यमा, अनुशासन हाम्रो जीवनको मार्गदर्शक हो। विद्यार्थी जीवनमा अनुशासनको पालन गर्न सके भविष्य उज्यालो हुन्छ। त्यसैले, हामी सबैले अनुशासनलाई आफ्नो जीवनको अभिन्न अङ्ग बनाउनु पर्दछ।धन्यवाद!
- Q.१४. कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :(क) विद्यालयमा विभिन्न खेलकुद सामग्री उपलब्ध गराइ दिन अनुरोध गर्दै आफ्नो विद्यालयका प्रधानाध्यापकलाई लेख्ने निवेदनको नमुना तयार पार्नुहोस् ।(ख) नयाँ वर्षको उपलक्ष्यमा कक्षा नौ का विद्यार्थीले तयार पार्ने शुभकामना पत्र तयार गर्नुहोस् ।A.श्री प्रधानाध्यापकज्यू[विद्यालयको नाम][स्थान]विषय: विद्यालयका लागि खेलकुद सामग्री उपलब्ध गराइदिन अनुरोधश्रीमान,म विनम्र अनुरोध गर्न चाहन्छु कि हाम्रो विद्यालयमा खेलकुद गतिविधिहरूलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि विभिन्न खेलकुद सामग्रीको आवश्यकता परेको छ। खेलकुदले विद्यार्थीहरूको शारीरिक विकास मात्र होइन, मानसिक र सामाजिक विकासमा पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।हाल विद्यालयमा फुटबल, भलिबल, ब्याडमिन्टन, क्रिकेट जस्ता खेलहरू खेल्ने सामग्रीको अभाव छ। विद्यार्थीहरू खेलकुदमा रुचि राखे तापनि आवश्यक उपकरण नहुँदा उचित अभ्यास गर्न सकिरहेका छैनन्। यदि विद्यालयले नयाँ खेलकुद सामग्रीको व्यवस्था गरिदिन सक्यो भने विद्यार्थीहरू अझ उत्साहित हुनेछन् र उनीहरूको शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्यमा सुधार आउनेछ।त्यसैले, हाम्रो विद्यालयको खेलकुद गतिविधिलाई प्रवर्द्धन गर्न आवश्यक सामग्री उपलब्ध गराइदिनुहुन हार्दिक अनुरोध गर्दछु। आशा छ, तपाईं हाम्रो अनुरोधलाई सकारात्मक रूपमा ग्रहण गर्नुहुनेछ।विनम्र निवेदक,[तपाईंको नाम][कक्षा][मिति]प्रिय साथीहरू,नयाँ वर्ष २०XX को यस शुभ अवसरमा म तपाईंहरू सबैलाई हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्न चाहन्छु। नयाँ वर्ष नयाँ आशा, नयाँ जोश, र नयाँ प्रेरणाको प्रतीक हो।गत वर्षका अनुभवबाट सिक्दै, नयाँ लक्ष्यहरू बनाउँदै, र सफलताको मार्गमा अघि बढ्न हामी सबैलाई यस वर्ष प्रेरणा मिलोस्। हाम्रो अध्ययन, स्वास्थ्य, र मित्रताको सम्बन्ध झन् बलियो बनोस्।यस वर्ष हामी सबैले परिश्रम, अनुशासन, र इमान्दारिताका साथ अघि बढौं। नयाँ अवसरहरूको सदुपयोग गरौं र हाम्रो सपनाहरू पूरा गर्न कटिबद्ध बनौं।नयाँ वर्ष तपाईंहरू सबैको जीवनमा सुख, समृद्धि, शान्ति, र सफलता लिएर आउओस्।शुभकामनासहित,कक्षा ९ का विद्यार्थीहरू[विद्यालयको नाम]
- Q.१५. दिइएको अनुच्छेदबाट चारओटा बुँदा टिपी एक तृतीयांशमा सारांश लेख्नुहोस् : जलका विभिन्न स्वरूप हुन्छन् । पग्लिने, अग्लिने र उड्ने सक्ने क्षमता पानीमा हुन्छ । हिउँ पग्लिएर नदी बन्दा नदीको पानी बाफ बन्छ र हिमालका थाप्लामा हिउँ जम्छ । ठोस, तरल, ग्याँस मात्र होइन पानीमा आगो ओकल्ने ऊर्जा हुन्छ । विद्युत् पानीबाटै निकालिन्छ । यस्तो महत्त्वपूर्ण चमत्कारी पानी सदुपयोग गरे बन्दछ सुखी जिन्दगानी, दुरुपयोग भए दुःखमै बित्छ जिन्दगानी । ठोस, तरल, ग्याँस, राप, ताप, तेजसँगको ऊर्जाले विश्वमा अविकासका सारा स्वरूपलाई चुनौती दिइरहेको छ । आज हामी आफैसँगको बिना नचिनेर भौंतारिइरहेको कस्तुरी झैँ भएका छौँ । जलस्रोतमा धनी राष्ट्र भए पनि दिगो पूर्वाधार विकासका योजनाका अभावले गर्दा हामी खोत र साधन भए पनि अँध्यारोमा बस्न वाध्य छौं । उर्वराभूमि भएर पनि सिंचाइका आधुनिक प्रविधि अपनाउन नसक्दा जग्गा बाँझै छन्, जनता भोकभोकै छन् । युवाशक्ति विदेसिन बाध्य छन् ।A.चार वटा मुख्य बुँदा:
- पानीका विभिन्न रूप (ठोस, तरल, ग्यास) र यसको ऊर्जा शक्तिको महत्त्व।
- जलस्रोतको सही उपयोगले सुखी जीवन सम्भव हुन्छ, तर दुरुपयोगले दुःख निम्त्याउँछ।
- जलसम्पन्न देश भए पनि पूर्वाधारको अभावका कारण विकासमा पछि परिएको छ।
- सिंचाइ प्रणालीको अभावले उर्वराभूमि बाँझै छ, जसले युवाशक्तिलाई विदेशिन बाध्य बनाएको छ।
सारांश:पानीका विभिन्न स्वरूप हुन्छन्, जसमा ठोस, तरल, ग्यास मात्र नभई ऊर्जा उत्पादन गर्ने क्षमता पनि छ। जलस्रोतको सदुपयोगले सुखी जीवन सम्भव भए पनि सही योजनाको अभावले नेपालजस्तो जलसम्पन्न राष्ट्रले विकास गर्न सकेको छैन। सिंचाइका आधुनिक प्रविधिहरू अपनाउन नसक्दा उर्वराभूमि बाँझै छ, जसले खाद्य संकट निम्त्याएको छ। दिगो पूर्वाधार विकासको अभावका कारण युवाहरू रोजगारीको खोजीमा विदेशिन बाध्य छन्। - Q.१६. तलका कुनै दुई प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्:(क) तलको कथांश पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :बजार एकै ठाउँमा भरिभराउ भएर लागेको थियो । मानिस किन्नुभन्दा बढी मोलतोल गरेर आनन्द लिइरहेका थिए । जुन तरकारी किन्तु थिएन वा जुन पहिल्यै किनिसकेका थिए, त्यसको पनि भाउ सोध्दै हिडिरहेका थिए । किन्नु छैन भने एक रुपैयाँ किलो भनेको वस्तुलाई,सुकी दिन्छौँ भन्थे र हिँड्थे । हरेक ग्राहक आँसु मात्र झार्न बाँकी राखेर महँगीको चीत्कार गरिरहेका थिए ।प्रश्नहरू(अ) बजारको परिवेश कस्तो थियो ?(आ) किन्नु नपर्ने वस्तुप्रति ग्राहक कसरी उपेक्षा गर्थे ?(इ) ग्राहकहरू किन चीत्कार गर्दै थिए ?(ई) मानिसको आनन्दको कुरा के थियो ?(ख) तलको कवितांश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस्:-हिमाललाई न्यानो दिन्छ तराईको काखामधेसको पङ्खा बनी बस्छन् भिरपाखास्वाभिमानको मियोमाथि पिरतीको दियोबाली मुस्कुराएका छन् कोटी कोटी खाप्रश्नहरू(अ) तराईले हिमाललाई न्यानो दिन्छ किन भनिएको हो ?(आ) यस कवितांशमा पिरतीको दियो कुन अर्थमा आएको छ ?(इ) मधेशका लागि पखाको काम केले गरेको छ ?(ई) कवितांशको आशय लेख्नुहोस् ।(ग) दिइएको जीवनीको अंश पढी सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :सत्यमोहन जोशीको बाल्यकाल र शिक्षा दीक्षा निकै उतारचढावयुक्त रह्यो । पाँच वर्षको उमेरसम्म पनि बोली नफुटेका कारण उनका आमाबुबा चिन्तित भए । भनिन्छ बोली फुटोस् भन्नका लागि आमाबुबाले देवीदेवताको भाकल गरे । धामीझाँक्रीलाई देखाए तर केही सिप लागेन । त्यसबेलाको जनविश्वास अनुसार सूर्यविनायकको जङ्गलमा लगेर केही क्षण एक्लै छोडेछन् । त्यसपछि उनी 'माँ ए माँ।' भनेर चिच्याएका थिए रे । उनको अक्षरारम्भ नेपाल भाषाका माध्यमबाट सात वर्षको उमेरमा घरवाटै भएको थियो । उनको अक्षरारम्भ सुरुमा छिमेकी गुरुबाट भयो, पछि उनलाई मङ्गल बजारस्थित भाषा पाठशालामा भर्ना गरियो। यसरी उनले नेपाली भाषा चाँहि दस वर्ष पुगेपछि मात्र सिकेका थिए ।प्रश्नहरू(अ) सत्यमोहन जोशीका आमाबुबा चिन्तित हुनुको कारण के हो ?(आ) सत्यमोहन जोशीको अक्षरारम्भ कुन उमेरमा र कहाँ भएको थियो ?(इ) उनलाई सूर्यविनायकको जङ्गलमा लगेर केही क्षण एक्लै छोड्नुको कारण के हो ?(ई) उनले नेपाली भाषा कति वर्षमा सिकेका थिए ?A.बजार भरिभराउ थियो, मानिसहरू मोलतोलमा रमाइरहेका थिए, तर किन्नेभन्दा सोधपुछ गर्नमै बढी रमाइरहेका थिए।किन्नु नपर्ने वस्तुप्रति ग्राहकहरूले एक रुपैयाँ किलो भनेको वस्तुलाई सुकी दिन्छौँ भनेर अनावश्यक मोलतोल गर्थे।महँगी धेरै भएकाले ग्राहकहरू चीत्कार गर्दै थिए।मानिसहरूलाई किन्नेभन्दा पनि मोलतोल गर्नमा बढी आनन्द थियो।तराईले हिमाललाई न्यानो दिन्छ भनिएको हो किनभने, तराई नेपालको उब्जनी तथा उत्पादन क्षेत्र हो, जसले हिमाली क्षेत्रका मानिसहरूलाई जीविकोपार्जनका लागि आवश्यक अन्न तथा स्रोत उपलब्ध गराउँछ।‘पिरतीको दियो’ यो शब्द प्रेम, ऐक्यबद्धता, र आपसी सम्बन्धको प्रतीकका रूपमा प्रयोग गरिएको छ।मधेशका लागि भिरपाखाहरू (पहाड) ले पंखाको काम गरेको छ।यो कविताले नेपालको भौगोलिक विविधता र एकताको भाव व्यक्त गर्छ। हिमाल, पहाड, र तराईबीचको परस्पर सहयोग, ऐक्यबद्धता, तथा प्रेमलाई यसले उजागर गरेको छ।उनी पाँच वर्षसम्म बोल्न नसकेकाले उनका आमाबुबा चिन्तित थिए।सात वर्षको उमेरमा नेपाल भाषामार्फत घरबाटै उनको अक्षरारम्भ भएको थियो।त्यसबेलाको जनविश्वास अनुसार यसरी छोडेमा बोल्ने क्षमता आउने विश्वास गरिएको थियो।उनी दस वर्ष पुगेपछि मात्र नेपाली भाषा सिकेका थिए।
- Q.१७. दिइएको प्रश्नको तार्किक उत्तर दिनुहोस्: घरायसी वातावरणले बालबालिकाको स्वभाव र व्यवहारमा कस्तो परिवर्तन ल्याउन सक्छ, भविष्य निर्माण कथाका आधारमा तर्क दिनुहोस् ।A.घरायसी वातावरणले बालबालिकाको स्वभाव र व्यवहारमा गहिरो प्रभाव पार्छ। परिवारको वातावरण जस्तो हुन्छ, त्यसअनुसार नै बालबालिकाको व्यक्तित्व, सोचाइ र भविष्यमाथि प्रभाव पर्छ। यदि घरमा स्नेह, अनुशासन, र सकारात्मक मूल्यहरू दिएर हुर्काइयो भने उनीहरू नैतिकवान, आत्मविश्वासी र परिश्रमी बन्छन्। तर, यदि घरको वातावरण अशान्त, असंयमित वा नकारात्मक भए, बालबालिकामा डर, आक्रोश, हीन भावना, तथा असमाजिक व्यवहार विकसित हुन सक्छ।तर्क:भविष्य निर्माण कथाका आधारमा हेर्दा, जसरी बीउलाई उपयुक्त माटो, पानी, र सूर्यको किरण चाहिन्छ, त्यसरी नै बालबालिकाको उचित विकासका लागि राम्रो घरायसी वातावरण आवश्यक हुन्छ। परिवारले दिएको शिक्षा, संस्कार, र प्रेमले नै बालबालिकाको चरित्र निर्माण गर्छ। यदि बाल्यकालमै सही मार्गदर्शन पाइएन भने, उनीहरू भविष्यमा सही निर्णय लिन असमर्थ हुन सक्छन्।निष्कर्ष:घरायसी वातावरणको प्रभाव दीर्घकालीन हुन्छ। सकारात्मक वातावरणले सफल, अनुशासित र आत्मनिर्भर व्यक्ति निर्माण गर्छ भने नकारात्मक वातावरणले भविष्य अन्योलपूर्ण बनाउन सक्छ। त्यसैले, अभिभावकले आफ्नो व्यवहार र शिक्षण शैलीमा ध्यान दिनु आवश्यक छ।
- Q.१८. कुनै एक उद्धरणको सप्रसङ्ग व्याख्या गर्नुहोस्(क) सबै प्राणीलाई भुवनभरमा अन्नहरूको खुवाएकै हो त्यो वर जलदले भोज यसको ।(ख) वास्तवमा जीवन भन्तु नै यात्रा रहेछ । यात्रा चाहिँ जोखिम नमोलीकन कहिल्यै पूरा हुँदो रहेनछ ।A.सप्रसङ्ग व्याख्या:यस कवितांशमा प्रकृतिको महानता, विशेष गरी पानी र वर्षाको महत्त्वलाई दर्शाइएको छ। वर्षाले जमिनलाई उर्वर बनाई अन्न फलाउँछ, जसले सम्पूर्ण जीवलाई भोजन प्रदान गर्छ। ‘वर जलद’ भन्नाले उपयोगी बादललाई जनाइएको छ, जसले समयमै वर्षा गरेर पृथ्वीभरका प्राणीहरूको भरणपोषण गर्छ।यो संसारका सम्पूर्ण जीवहरू भोजन बिना बाँच्न सक्दैनन्, र त्यो भोजन उत्पादनको मुख्य स्रोत वर्षा नै हो। पानीको बिना अन्न उत्पादन असम्भव छ, र यदि अन्न उत्पादन भएन भने, सृष्टिको चक्र नै अवरुद्ध हुन्छ। प्रकृतिको यो उदार व्यवस्था बिना कुनै भेदभाव सबै प्राणीलाई पोषण पुर्याउँछ।यस कवितांशले मानिसलाई प्रकृतिप्रति कृतज्ञ हुन सिकाउँछ। प्रकृति हामीलाई निरन्तर अन्न, पानी, र जीवनका लागि आवश्यक स्रोतहरू प्रदान गरिरहेछ। यसको दुरुपयोग गर्नु भनेको आफ्नो अस्तित्वकै विरोध गर्नु हो। त्यसैले, हामीले जलस्रोतको संरक्षण गर्नुपर्छ र प्रकृतिप्रति सम्मानभाव राख्नुपर्छ।निष्कर्ष:वर्षाले अन्न उत्पादन गरी सम्पूर्ण सृष्टिलाई भोजन दिन्छ, जसले देखाउँछ कि प्रकृतिले सबै प्राणीका लागि समान रूपमा स्रोतहरू प्रदान गरेको छ। हामीले यसको कदर गर्दै जलस्रोतको संरक्षण गर्नुपर्छ, किनभने यही प्राकृतिक चक्र जीवनको निरन्तरता हो।सप्रसङ्ग व्याख्या:यस कथनमा जीवनलाई एउटा यात्राको रूपमा चित्रण गरिएको छ। जीवन एक निरन्तर यात्रा हो, जसमा धेरै संघर्ष, अवसर, चुनौती, र जोखिमहरू आउँछन्। यहाँ भनिएको छ कि यात्रा (जीवन) कहिल्यै सजिलो हुँदैन, यसलाई पूरा गर्न संघर्ष, कठिनाइ, र जोखिम उठाउनैपर्छ।हरेक व्यक्तिले आफ्नो जीवनको लक्ष्य पूरा गर्नुपर्छ, तर त्यसका लागि सहज बाटो छैन। जीवनको यात्रा सफल बनाउन मानिसले धैर्य, साहस, र परिश्रम गर्नुपर्छ। यात्रा बीचमा छोड्ने, जोखिम लिन नचाहने, वा डराएर पछि हट्ने मानिस कहिल्यै सफल हुन सक्दैन। इतिहासमा सफल भएका महान व्यक्तिहरूले कठिनाइहरू सामना गरेर नै उचाइ हासिल गरेका छन्।जीवनमा साना-ठूला चुनौतीहरू आउँछन्, ती चुनौतीहरू सामना गर्ने मानिस नै सफल हुन्छ। असफलताको डरले यदि मानिसले कुनै काम नै नगर्ने निर्णय गर्छ भने, ऊ कहिल्यै अघि बढ्न सक्दैन। यात्रा पूर्ण बनाउन जस्तै, जीवनमा सफलता प्राप्त गर्न पनि कठिनाइहरूसँग जुध्नुपर्छ।निष्कर्ष:जीवनमा हरेक सफलताको पछाडि कठिन संघर्ष लुकेको हुन्छ। जोसुकैले पनि सपना पूरा गर्न जोखिम उठाउनुपर्छ, किनभने जीवन स्वयं नै एक यात्रा हो, जसलाई जोखिम नमोली पूरा गर्न सकिन्न। त्यसैले, साहस, मेहनत, र धैर्यको साथ अघि बढ्ने व्यक्ति नै जीवनमा सफल हुन्छ।
- Q.१९. कुनै एक प्रश्नको समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् :(क) तलको कवितांश पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नको समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् :मैले यहाँ दुःखले कमाएको पैसालेम जन्मेको घरको दैलो पोतेनछझिसमिसेमै गएर ल्याएनछ पानी पंधेराबाटगोठको भकारो फालेनछघाँस काटेनछ खोरियाबाटदाउरा ल्याएनछ जङ्गलबाट ।सोचेयें,मैले यति कमाएपछिअब त तिम्रा दुःखहरू यसै सकिए होलान् ।प्रश्न: 'आमाको तस्बिर' कविताले नेपाली समाजको गरिबीलाई कसरी व्याख्या गरेको छ ? माथिको कवितांशलाई समेत बाधार बनाएर प्रष्ट पार्नुहोस् ।(ख) तलको निबन्धांश पढी अन्त्यमा सोधिएका प्रश्नको समीक्षात्मक उत्तर दिनुहोस् :घरबाट निस्कने फोहोरको वर्गीकरण गरी सड्ने फोहोरलाई मल बनाई प्रयोग गर्न सके वातावरणीय सरसफाइमा टेवा पुग्छ । यसो गर्दा रासायनिक मलको प्रयोगलाई घटाउन सकिने भएकाले हामी सबैले आफ्नो घरबाटै पर्यावरण संरक्षणको अभियान सुरु गर्नु जरूरी छ । पेट्रोलियम पदार्थका सट्टामा जलविद्युत, सौर्यऊर्जा, गोबरग्याँस जस्ता वैकल्पिक ऊर्जाका स्रोतको प्रयोग गर्न सके वातावरणीय प्रदूषण घट्न गई हामी स्वच्छ वातावरण पाउछौं । फेरि हाम्रो देशमा जलविद्युत्, वायुऊर्जा तथा सौर्यऊर्जाको प्रर्याप्त सम्भावना पनि भएकाले यसतर्फ सबैलाई प्रेरित गर्न सके पर्यावरण संरक्षण मात्र होइन देशको अर्थतन्त्र पनि माथि उठ्ने कुरामा कुनै दुई मत छैन ।प्रश्न: हामीले वातावरणीय सन्तुलन कायम गर्न कसरी सहयोग पुयाउन सक्छौं ? विवेचना गर्नुहोस् ।A.'आमाको तस्बिर' कविताले नेपाली समाजको गरिबी, श्रमजीवी वर्गको संघर्ष, र आर्थिक असमानतालाई मार्मिक रूपमा चित्रण गरेको छ। यस कविताले विशेष गरी नेपाली गाउँघरका श्रमिकहरूको जीवनमा आएको दुःख र अभावलाई उजागर गर्छ। कवितामा प्रस्तुत पात्र प्रवास गएर धेरै दुःख गरेर पैसा कमाउँछ, तर त्यो कमाइले उसको घरपरिवारको वास्तविक समस्या समाधान गर्न सक्दैन।माथि प्रस्तुत कवितांशमा व्यक्तिको विदेशमा गएर गरेको मेहनतको कथालाई देख्न सकिन्छ। विदेशमा कमाएको पैसाले घरको आर्थिक अवस्था सुधारिएको जस्तो लागे पनि, वास्तविक रूपमा गाउँमा रहेका परिवारका दुःखहरू जस्ताका तस्तै रहन्छन्। उनले पठाएको पैसाले घरको ढोका पोतिएला, तर पानी ल्याउने, गोठ सफा गर्ने, घाँस काट्ने जस्ता श्रमसाध्य काम भने उस्तै रहन्छन्। यो कुराले देखाउँछ कि केवल आर्थिक कमाइले मात्र समाजको समस्याको समाधान हुँदैन, बरु अवसर, सीप, र रोजगारको उचित व्यवस्थापन आवश्यक छ।नेपाली समाजको गरिबी र परदेशी जीवन१. परदेशी श्रम र घरको दुःख:
- कवितामा पात्रले सोचेको छ कि धेरै पैसा कमाएपछि अब उसका परिवारका दुःखहरू समाप्त भएका होलान्। तर वास्तविकता भने फरक छ।
- यो नेपालका लाखौँ युवाको प्रतिनिधि कथा हो, जो आफ्नो परिवारलाई सुखी बनाउनको लागि परदेश जान्छन्, तर अन्ततः समाजको संरचनात्मक समस्याले उनीहरूको संघर्ष अर्थहीनझैँ देखिन्छ।
२. श्रमजीवी वर्गको अवस्था:- कवितामा प्रस्तुत गरिएका कार्यहरू (जस्तै: पानी ल्याउने, घाँस काट्ने, दाउरा संकलन गर्ने) सामान्य ग्रामीण जीवनका आधारभूत कामहरू हुन्।
- यी कार्यहरू विशेष गरी महिलाहरूको जिम्मेवारी बन्ने गरेका छन्, जसले नेपाली समाजमा अझै पनि श्रमको असमान विभाजन देखाउँछ।
३. आर्थिक असमानता र समाजको यथार्थता:- कविताले संकेत गर्छ कि समाजमा केही मानिसहरूले धेरै दुःख गरेर मात्र आफ्नो जीवनयापन गर्न सक्छन्, जबकि संरचनागत परिवर्तन नहुँदासम्म तिनको अवस्था उस्तै रहन्छ।
- परदेशमा काम गरेर पैसा कमाए पनि गाउँघरमा श्रम गर्ने जनशक्ति र अवसरको अभावले गरिबी हटाउन सक्दैन।
निष्कर्ष'आमाको तस्बिर' कविताले नेपाली समाजमा रहेको गरिबी, श्रमिकहरूको कठोर जीवन, र परदेशीनु परेको बाध्यतालाई गहिरो रूपमा चित्रण गरेको छ। यो कविता लाखौँ नेपालीहरूको वास्तविकता हो, जसले देशको सीमानाभन्दा बाहिर गएर दुःख सहेर कमाउँछन्, तर तिनका परिवारको अवस्था भने उस्तै रहन्छ। यसको समाधान आर्थिक मात्र नभएर सामाजिक तथा संरचनागत परिवर्तनबाट मात्र सम्भव छ।पर्यावरणीय सन्तुलन कायम राख्नका लागि व्यक्तिगत, सामाजिक, तथा राष्ट्रिय स्तरमा विविध उपायहरू अपनाउन सकिन्छ। वातावरणीय समस्या बढ्दै गइरहेको आजको समयमा प्रत्येक व्यक्तिले आफ्नो स्तरबाट योगदान गर्न आवश्यक छ। माथिको निबन्धांशले मुख्य रूपमा फोहोर व्यवस्थापन, वैकल्पिक ऊर्जाको प्रयोग, र प्राकृतिक स्रोतहरूको उचित उपयोगलाई वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्ने उपायका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।१. फोहोर व्यवस्थापन र पुनः प्रयोगहाम्रो दैनिक जीवनमा निस्कने फोहोरलाई उचित रूपमा वर्गीकरण गरेर व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ।- सड्ने फोहोरलाई मलमा परिवर्तन गरी कृषिमा प्रयोग गर्न सकिन्छ, जसले रासायनिक मलको प्रयोग घटाउँछ।
- पुनः प्रयोग गर्न सकिने प्लास्टिक, कागज, धातुजस्ता पदार्थलाई रिसाइक्लिङ गरेर वातावरणीय प्रदूषण कम गर्न सकिन्छ।
- प्लास्टिकको सट्टा कपडा वा जूटका झोला प्रयोग गर्दा वातावरणमा पर्ने नकारात्मक असर कम गर्न सकिन्छ।
२. वैकल्पिक ऊर्जाको प्रयोगपेट्रोलियम पदार्थको अत्यधिक प्रयोगले हानिकारक ग्यास उत्पादन गरी वायुप्रदूषण बढाउँछ। यसको समाधानका रूपमा:- जलविद्युत्, सौर्यऊर्जा, वायु ऊर्जाको प्रयोग गरी स्वच्छ र नवीकरणीय ऊर्जा उपयोग गर्नुपर्छ।
- गाउँघरमा गोबरग्याँस जस्ता ऊर्जाको प्रयोग गर्न सकिन्छ, जसले दाउराको खपत घटाउँछ।
- विद्युतीय सवारी साधनको प्रयोगले धुवाँरहित यातायात प्रणालीलाई प्रवर्द्धन गर्न सक्छ।
३. वृक्षरोपण र जैव विविधताको संरक्षणवातावरणीय सन्तुलन कायम राख्न रुख बिरुवा लगाउने अभियानमा सक्रिय रूपमा सहभागी हुनुपर्छ।- वन फडानी रोक्नुपर्छ, किनभने वन नै अक्सिजनको मुख्य स्रोत हो।
- वन्यजन्तुहरूको संरक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ, किनकि ती जैविक सन्तुलनका लागि अति महत्त्वपूर्ण छन्।
- सहरमा हरियाली बढाउन पार्क, बगैंचा, छत तथा घर वरिपरि वृक्षारोपण गर्नुपर्छ।
४. पानी तथा प्राकृतिक स्रोतहरूको संरक्षण- अनावश्यक रूपमा पानीको दुरुपयोग रोक्नुपर्छ।
- वर्षा पानी संकलन गरेर खेती तथा अन्य आवश्यक काममा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
- नदी, ताल, तथा अन्य जलस्रोतहरू सफा राख्न सामूहिक प्रयास आवश्यक छ।
५. जनचेतना अभिवृद्धि- विद्यालय तथा समाजमा वातावरण संरक्षणका विषयमा जनचेतना फैलाउनु आवश्यक छ।
- वातावरण सम्बन्धी नियम तथा कानूनको पालनामा कडाइ गर्नुपर्छ।
- समुदायस्तरमा सरसफाइ अभियान, वृक्षारोपण, फोहोर व्यवस्थापन जस्ता कार्यहरूमा सक्रिय सहभागिता जनाउनु पर्छ।
निष्कर्षवातावरणीय सन्तुलन कायम राख्न हामीले व्यक्तिगत रूपमा प्रयास गर्नुपर्छ र समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन योगदान दिनुपर्छ। यदि हामीले माथि उल्लेखित उपायहरू लागू गर्न सक्यौं भने वातावरणीय प्रदूषण कम हुनेछ, प्राकृतिक स्रोतहरूको सही उपयोग हुनेछ, र हाम्रो जीवन स्वच्छ तथा स्वस्थ बन्नेछ। त्यसैले, वातावरण संरक्षणको अभियान घरबाटै सुरु गरौं र स्वस्थ भविष्यको लागि जिम्मेवार नागरिक बन्न प्रयास गरौं। - Q.२०. तलका कुनै एक शीर्षकमा कम्तीमा १५० शब्दसम्मको निबन्ध लेख्नुहोस् : (क) नेपालका प्राकृतिक सम्पदाहरू: (ख) मेरो अविस्मरणीय यात्रा (ग) विज्ञानको चमत्कार(क)(ख)(ग)A.नेपालका प्राकृतिक सम्पदाहरूनेपाल प्राकृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण सुन्दर देश हो। यहाँका विशाल हिमाल, हरियाली वनजंगल, स्वच्छ नदी तथा जैविक विविधताले नेपाललाई एक अनुपम प्राकृतिक धरोहर बनाएको छ। यी सम्पदाहरूले नेपाललाई पर्यटकीय, सांस्कृतिक तथा आर्थिक हिसाबले महत्वपूर्ण बनाएको छ।नेपालका प्राकृतिक सम्पदाहरूलाई मुख्य रूपमा तीन भागमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छ: जलस्रोत, वनसंपदा, र खनिज सम्पदा। नेपालमा करिब ६,००० भन्दा बढी नदीहरू छन्, जसमा कर्णाली, गण्डकी, कोशी जस्ता ठूला नदीहरू रहेका छन्। यी जलस्रोत नेपालका लागि जलविद्युत उत्पादनको ठूलो आधार हुन्।नेपालको करिब ३९% भूभाग वनले ढाकिएको छ। यहाँ साल, सिसौ, देवदार, भोजपत्र, लालीगुराँस जस्ता वनस्पति पाइन्छन्। यी वन्य क्षेत्रहरू वन्यजन्तुहरूको लागि आश्रयस्थल मात्र नभएर मानव जीवनका लागि पनि उपयोगी छन्।नेपालका पहाड र तराई भूभागमा विभिन्न खनिज पदार्थहरू पनि पाइन्छन्, जसमा चुनढुंगा, तामा, फलाम, म्याग्नेसाइट आदि मुख्य छन्।तर, यी सम्पदाको संरक्षण जरुरी छ। वन फडानी, नदी प्रदूषण, अव्यवस्थित शहरीकरण जस्ता समस्याले नेपालका प्राकृतिक सम्पदामा नकारात्मक असर पार्दै गएका छन्। यसैले, हामी सबैले प्राकृतिक सम्पदाको उचित उपयोग र संरक्षणमा ध्यान दिनुपर्छ। यसले हाम्रो जीवनस्तर मात्र सुधार गर्दैन, भविष्यका पुस्ताका लागि पनि यी सम्पदाहरू जोगाइराख्न मद्दत गर्छ।मेरो अविस्मरणीय यात्राजीवनभर सम्झन लायक केही क्षणहरू विशेष हुने गर्छन्। त्यस्तै, मेरो लागि एक अविस्मरणीय यात्रा पोखराको थियो। पोखरा प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण शहर हो, जहाँ हिमाल, ताल, गुफा, र हरियाली वातावरण पाइन्छ।गत वर्ष दशैँ बिदामा परिवारसँग पोखरा जाने अवसर मिल्यो। बिहानै बस चढेर काठमाडौंबाट पोखरातर्फ लाग्यौं। यात्रामा हरियाली पहाड, सिँढी खेत, बगिरहेका नदीहरू देख्दा मन रमाइरहेको थियो। करिब ६ घण्टाको यात्रापछि पोखरा पुग्यौं।पोखरामा पहिलो दिन फेवाताल घुम्यौं। डुंगामा बसेर तालको मध्यभागमा रहेको तालबाराही मन्दिर पुग्दा मन एकदमै शान्त भयो। त्यसपछि, डेविस फल्स, गुप्तेश्वर गुफा, महेन्द्र गुफा जस्ता ठाउँहरू घुम्यौं। दोस्रो दिन बिहानै सराङकोट गयौं। त्यहाँबाट देखिएको सूर्योदय र हिमालयको दृश्य अविस्मरणीय रह्यो।यो यात्रा मेरो जीवनकै सबभन्दा रमाइलो अनुभव थियो। प्रकृति र सौन्दर्यको संगम पोखराले मेरो मन मुग्ध बनायो। फेरि कुनै दिन पोखरा जाने इच्छा छ।विज्ञानको चमत्कारविज्ञान आधुनिक मानव सभ्यताको मेरुदण्ड हो। यसको विकासले मानिसको जीवनलाई सहज, सुरक्षित, र रोमाञ्चक बनाएको छ। आज विज्ञानको चमत्कारले हरेक क्षेत्रमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याएको छ।सबैभन्दा ठूलो चमत्कार प्रविधिको क्षेत्रमा देखिन्छ। टेलिफोन, मोबाइल, इन्टरनेट जस्ता आविष्कारहरूले संसारलाई जोडेको छ। अहिलेको डिजिटल युग विज्ञानकै देन हो। यातायात क्षेत्रमा हवाईजहाज, रेल, विद्युतीय गाडीहरू विज्ञानकै चमत्कार हुन्, जसले यात्रा छिटो र सुविधाजनक बनाएको छ।स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि विज्ञानले अकल्पनीय सफलता हासिल गरेको छ। जटिल रोगहरूको उपचार सम्भव भएको छ। एक्स-रे, एमआरआई, तथा कोरोना खोपजस्ता आविष्कारहरूले मानव जीवन बचाएका छन्।तर, विज्ञानको गलत प्रयोगले हानी पनि पुर्याउन सक्छ। आणविक हतियार, प्रदूषण, वातावरणीय विनाश जस्ता समस्याहरूले खतरा निम्त्याइरहेका छन्।त्यसैले, विज्ञानलाई सकारात्मक तरिकाले प्रयोग गर्नु आवश्यक छ। यसले हाम्रो भविष्य उज्ज्वल बनाउन मद्दत गर्छ। विज्ञानकै चमत्कारले मानव जीवन अझ सहज र उन्नत बनाउनेछ।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.