Answers On/OffJS required
Group A
- Q.१. जीवन उपयोगी सिप भनेको के हो ?A.जीवन उपयोगी सिप भनेको व्यक्तिले दैनिक जीवनमा प्रयोग गर्न सक्ने व्यावहारिक क्षमता हो जसले समस्या समाधान गर्न मद्दत गर्छ।
- Q.२. कस्तो जीवनशैलीलाई स्वस्थ जीवनशैली भनिन्छ ?A.स्वस्थ जीवनशैली भनेको संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, मानसिक स्वास्थ्यको ख्याल र नशाबाट दूर रहने आदतहरू समेटिएको जीवनचर्या हो।
- Q.३. सूचना सङ्कलनका लागि गुगल सर्भे फर्मको प्रयोग कसरी गर्न सकिन्छ ? कुनै एक तरिका उल्लेख गर्नुहोस् ।A.गुगल सर्भे फर्मको प्रयोग गरेर प्रश्नावली बनाएर अनलाइनमा डाटा संकलन गर्न सकिन्छ।
- Q.४. समानुभूति सिपले सम्बन्ध प्रगाढ बनाउन कसरी मदत गर्छ ? कुनै एक उदाहरण दिनुहोस् ।A.समानुभूति सिपले अरूको भावना बुझेर प्रतिक्रिया दिने गरेकोले सम्बन्ध प्रगाढ बन्छ, जस्तै - साथीले गम्भीर समस्या बताउँदा उसलाई सुन्ने र सहयोग गर्ने।
- Q.५. नेपालको इतिहासमा अंशुवर्माले गरेका दुई सुधार कार्यहरू के थिए ?A.अंशुवर्माले नेपालको इतिहासमा कानून व्यवस्था सुधार्ने र कला साहित्यको विकास गर्ने दुई सुधार कार्यहरू गरेका थिए।
- Q.तपाईंको कक्षामा १५ जना छात्रा र १२ जना छात्र छन् । चक्र चित्रमा प्रस्तुत गर्नका लागि यो तथ्याङ्कलाई डिग्रीमा परिवर्तन गर्नुहोस् ।A.१५ छात्रा (१८०° डिग्री) र १२ छात्र (१४४° डिग्री) को चक्र चित्र बनाउन डिग्रीमा परिवर्तन गर्नुपर्छ।
- Q.७. नागरिकले पालना गर्नुपर्ने कुनै दुई कर्तव्य लेख्नुहोस् ।A.नागरिकले पालना गर्नुपर्ने दुई कर्तव्य हुन् - कर तिर्ने र देशको कानून मान्ने।
- Q.८. व्यापार घाटा भनेको के हो ? एक वाक्यमा लेख्नुहोस् ।A.व्यापार घाटा भनेको देशले आयात गर्ने वस्तुको मूल्य निर्यात गर्ने वस्तुभन्दा बढी हुँदा हुने आर्थिक अवस्था हो।
- Q.९. शिक्षाले तपाईंको समुदायको रोजगारीमा पार्ने कुनै एक प्रभाव उल्लेख गर्नुहोस् ।A.शिक्षाले समुदायमा कौशल विकास गरेर युवाहरूलाई स्वरोजगारी बन्न प्रेरित गर्छ।
- Q.१०. कुनै पनि सहरले सहरीकरणको मापदण्ड लागु नगर्नाले हुने कुनै असर सम्बन्धमा सो नगरपालिकाका प्रमुखलाई तपाईं के सुझाव दिनुहुन्छ ? कुनै एक सुझाव लेख्नुहोस् ।A.सहरीकरणको मापदण्ड लागु नगर्दा अव्यवस्थित शहरी विकास हुन सक्छ, त्यसैले नगरपालिका प्रमुखले स्मार्ट सिटी योजना बनाउनुपर्छ।
- Q.११. बसाइँसराइ अवसर हो कि चुनौती ? तर्कसहित आफ्नो धारणा लेख्नुहोस् ।A.बसाइँसराइ अवसर हो किनभने यसले नयाँ संस्कृति, रोजगारी र जीवनस्तर सुधार्न मद्दत गर्छ, तर यसले सांस्कृतिक पहिचानमा चुनौती पनि ल्याउँछ।
Group B
- Q.१२. जीवनोपयोगी सिपलाई पूर्वीय वा पाश्चात्य चिन्तन परम्पराअनुसार आफ्नो जीवनमा कसरी लागु गर्नुभएको छ ? उदाहरण प्रस्तुत गर्नुहोस् ।A.मैले आफ्नो जीवनमा पूर्वीय चिन्तन (सामूहिकता, सन्तुलन) र पाश्चात्य चिन्तन (व्यक्तिगत उत्कृष्टता, प्रविधि) दुबैलाई समन्वय गरेर जीवनोपयोगी सिप लागू गरेको छु। उदाहरणका लागि:
- पूर्वीय सिप: योग र ध्यानबाट तनाव व्यवस्थापन गर्ने (भारतीय परम्परा)।
- पाश्चात्य सिप: प्रोजेक्ट म्यानेजमेन्ट टुलहरू (Trello, Notion) प्रयोग गरेर समय प्रबन्धन गर्ने।
- समन्वय: जापानी "Ikigai" अवधारणा अपनाएर आत्मसात् र आर्थिक लक्ष्य जोड्ने।
- Q.अथवा लेखन कार्यमा संलग्न रहने आफ्ना नातेदारलाई अरूका लेख रचना प्रयोग गर्दा कुन कुन नैतिक पक्षहरूमा ध्यान दिन सल्लाह दिनुहुन्छ ? कुनै पाँचओटा पक्षहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।A.लेखनमा संलग्न नातेदारलाई म यी ५ नैतिक पक्षमा ध्यान दिन सल्लाह दिन्छु:
- मौलिकता: अरूको लेखनलाई प्लेजियरिजम नगरी आफ्नै विचार प्रस्तुत गर्ने।
- उद्धरण दिने: स्रोत उल्लेख गरेर बौद्धिक सम्पत्तिको सम्मान गर्ने।
- समावेशी भाषा: जाति, लिङ्ग, वर्गवादी भाषा बेवास्ता गर्ने।
- तथ्याङ्कको प्रमाणिकता: गलत डाटा वा अतिशयोक्ति नगर्ने।
- गोपनीयताको सम्मान: व्यक्तिगत अनुभव प्रकाशन गर्दा सम्बन्धित व्यक्तिको सहमति लिने।
- Q.१३. वर्तमान विश्व विविधतायुक्त छ भन्ने आधारहरू बुँदागत रूपमा लेख्नुहोस् ।A.वर्तमान विश्व विविधतायुक्त छ भन्ने प्रमाण:
- सांस्कृतिक: ७,००० भन्दा बढी भाषा र हजारौं चाडपर्वहरूको अस्तित्व।
- धार्मिक: बौद्ध धर्म (पूर्व) देखि ईसाई धर्म (पश्चिम) समेतको सहअस्तित्व।
- राजनीतिक: लोकतन्त्र, समाजवाद, राजतन्त्र जस्ता विभिन्न शासन प्रणालीहरू।
- आर्थिक: विकसित (अमेरिका) देखि अल्पविकसित (सहारा-मुनि) देशहरूको फरक।
- प्राविधिक: डिजिटल युगको प्रगति र पारम्परिक जीवनशैलीको सहअस्तित्व।
- Q.१४. अन्तरप्रादेशिक सम्बन्धको सामाजिक तथा सांस्कृतिक आयामको व्याख्या गर्नुहोस् ।A.अन्तरप्रादेशिक सम्बन्धले सामाजिक र सांस्कृतिक आदानप्रदानलाई बढावा दिन्छ:
- सामाजिक आयाम:विवाह, शिक्षा र रोजगारीका लागि प्रदेशबीच बसाइँसराइले समाजमा बहुसांस्कृतिकता बढाएको छ।उदाहरण: मधेश-पहाड बीचको अन्तर्जातीय विवाहले सामाजिक एकतामा योगदान गर्छ।
- सांस्कृतिक आयाम:चाडपर्व (होली, तिहार), स्थानीय खाना (न्यातो, गुण्ड्रक) र कलाको आदानप्रदानले सांस्कृतिक समृद्धि गर्छ।उदाहरण: काठमाडौंमा थारू संस्कृति प्रदर्शनीले सांस्कृतिक ज्ञान फैलाउँछ।
निष्कर्ष: यी सम्बन्धहरूले राष्ट्रिय एकतालाई मजबूत बनाउँछन्। - Q.१५. पञ्चायतकालीन कालखण्डमा राजनीतिक दलका कार्यकर्ताहरू माथि भएका मानव अधिकार हननसँग सम्वन्धित विषय समेट्ने गरी समुदायका राजनीतिज्ञलाई सोध्ने कुनै पाँचओटा प्रश्न तयार पार्नुहोस् ।A.
- "पञ्चायतकालमा राजनीतिक दलहरू प्रतिबन्धित थिए। यस अवधिमा कार्यकर्ताहरूको स्वतन्त्रतामा भएको दमनको बारेमा तपाईंको टिप्पणी के छ?"
- "यी घटनाहरूको पुनरावृत्ति रोक्न आजका राजनीतिज्ञहरूले कस्तो भूमिका खेल्नुपर्छ?"
- "पञ्चायतकालीन पीडितहरूलाई न्याय दिलाउन सरकारले के गर्न सक्छ?"
- "वर्तमान लोकतन्त्रमा पनि कतिपय मानव अधिकार उल्लंघन देखिन्छ। यसलाई पञ्चायतकालीन अनुभवबाट के सिक्न सकिन्छ?"
- "राजनीतिक दलहरूले आफ्ना कार्यकर्ताहरूको सुरक्षा र अधिकारको लागि कुन ठोस कदम चालेका छन्?"
- Q.१६. समतामूलक समाज निर्माणमा मुख्य चुनौती र तिनको समाधानको उपायको चर्चा गर्नुहोस् ।A.मुख्य चुनौतीहरू:
- जातिगत भेदभाव: गरिबी र शिक्षामा असमानता।
- लैङ्गिक असमानता: महिला र LGBTQ+ समुदायको सीमित अवसर।
- आर्थिक खाडल: ग्रामीण-शहरी आय अन्तर।
समाधान:- कानूनी सुधार: जातिगत छुवाछूत विरोधी कानून कडाईले लागू गर्ने।
- शिक्षा अभियान: लैङ्गिक समानताको पाठ्यक्रम अनिवार्य बनाउने।
- सामुदायिक सहभागिता: स्थानीय स्तरमा समावेशी नीति निर्माण गर्ने।
- Q.१७. सूचनाको हक भनेको के हो ? लोकतान्त्रिक प्रणालीमा यसको महत्त्व उल्लेख गर्नुहोस् ।A.सूचनाको हक भनेको नागरिकले सरकारी कार्य, नीति, र सेवासम्बन्धी जानकारी पाउने कानूनी अधिकार हो। लोकतन्त्रमा यसको महत्त्व:
- पारदर्शिता: भ्रष्टाचार घटाउँदै जवाफदेहिता बढाउँछ।
- सहभागिता: नागरिकले सूचित निर्णय गर्न सक्छन्।
- शासन सुधार: सरकारी कार्यप्रणालीमा विश्वास जगाउँछ।
उदाहरण: नेपालको सूचना आयोगले नागरिकहरूलाई सरकारी योजनाको विवरण उपलब्ध गराउँछ। - Q.१८. नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा समावेशीकरणका सन्दर्भमा देखिएका चुनौतीहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।A.
- भौगोलिक असमानता: हिमाली क्षेत्रमा स्कूल पहुँचको अभाव।
- अशिक्षित अभिभावक: दलित/जनजातिहरूको शिक्षामा रुचि कम।
- असुविधाजनक पाठ्यक्रम: दिव्याङ्ग बालबालिकाको लागि अनुकूलित सामग्रीको कमी।
- भाषा अवरोध: आदिवासी भाषामा शिक्षण सामग्री उपलब्ध नहुनु।
- Q.१९. नेपाल भारतविचको आर्थिक सहयोग र सम्बन्धको समीक्षा गर्नुहोस् ।A.सकारात्मक पक्ष:
- व्यापार: भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार (६५% आयात)।
- ऊर्जा सहयोग: हाइड्रोपावर प्रोजेक्ट (अरुण-III) र पेट्रोलियम पाइपलाइन।
चुनौतीहरू:- व्यापार घाटा: नेपालले भारतमा धेरै आयात गर्छ तर निर्यात कम।
- सीमा विवाद: कालापानी जस्ता मुद्दाहरूले सम्बन्ध प्रभावित गर्छन्।
भविष्यका उपाय:- निर्यात विविधीकरण: हर्बल उत्पादन र हस्तशिल्प बजार विस्तार।
- Q.अथवा “अव्यवस्थित सहरीकरण विकासको चुनौती हो ।” यस भनाइलाई पुष्टि गर्नुहोस् ।A.पुष्टिकरण:
- अधिकांश नेपाली शहरहरूमा योजनाविहीन बस्ती, यातायात जाम, र अपर्याप्त पानी आपूर्ति छ।
- उदाहरण: काठमाडौं उपत्यकामा ३.८% वार्षिक जनसंख्या वृद्धिले स्रोतहरूमा दबाब बढाएको छ।
- नतिजा: प्रदूषण, सामाजिक अशान्ति, र असमान विकास।
समाधान: स्मार्ट सिटी योजना र ग्रामीण विकासलाई प्राथमिकता दिने।
Practice Without Boundaries.
Premium gives you full access, zero ads, and unlimited custom paper generation. Study your way, every day.
Group C
- Q.२०. आत्मआलोचना र स्वरूपान्तरले व्यक्तिको जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सहयोग गर्छ । यस भनाइलाई उदाहरणसहित पुष्टि गर्नुहोस् ।A.आत्मआलोचना (Self-reflection) र स्वरूपान्तर (Transformation) दुबैले व्यक्तिले आफ्नो कमजोरी र शक्तिलाई चिन्न मद्दत गर्छ, जसले गर्दा जीवनमा प्रगतिशील परिवर्तन आउँछ। यसको सकारात्मक प्रभावलाई यी उदाहरणहरूले पुष्टि गर्छन्:
- व्यक्तिगत विकास:आत्मआलोचना: एउटा विद्यार्थीले परीक्षामा कमजोर प्रदर्शन गरेपछि आफ्नो अध्ययन आदत विश्लेषण गर्छ र पाठ्यक्रम अनुसार समय तालिका बनाउँछ।स्वरूपान्तर: यसले उसको अकademिक प्रदर्शन सुधार्छ।
- पेशागत सफलता:आत्मआलोचना: एउटा कर्मचारीले आफ्नो टिममा असफल प्रोजेक्ट पछि संचार कौशल अभाव रहेको स्वीकार्छ।स्वरूपान्तर: उसले प्रस्तुति कौशल सिक्छ र अर्को प्रोजेक्टमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्छ।
- सामाजिक सम्बन्ध:आत्मआलोचना: एउटा व्यक्तिले आफ्नो रिसाइल गर्ने बानीले सम्बन्ध बिगारेको बुझेपछि।स्वरूपान्तर: उसले क्रोध व्यवस्थापन तरिका अपनाएर पारिवारिक शान्ति कायम गर्छ।
वैज्ञानिक आधार:- हार्वर्ड विश्वविद्यालयको अध्ययन अनुसार, नियमित आत्मआलोचना गर्ने व्यक्तिहरूमा निर्णय क्षमता ४०% बढी हुन्छ।
- स्वरूपान्तर (जस्तै नयाँ सिप सिक्ने) ले मस्तिष्कको न्युरोप्लास्टिसिटी बढाउँछ, जसले सिक्ने क्षमता र चेतनामा सुधार गर्छ।
निष्कर्ष:आत्मआलोचनाले समस्याको मूल कारण खोज्न मद्दत गर्छ भने स्वरूपान्तरले समाधानको रणनीति बनाउँछ। यी दुबै प्रक्रियाहरूले व्यक्तिलाई अधिक सचेत, उत्तरदायी, र लक्ष्यप्राप्तिमा सक्षम बनाउँछन्। - Q.२१. नेपालका सातओटै प्रदेशमा विकासका लागि कस्ता भौगोलिक अवसरहरू छन् ? तिनको उपयोग कसरी गर्न सकिन्छ ? आफ्नो विचार प्रस्तुत गर्नुहोस् ।A.नेपालका सात प्रदेशका भौगोलिक अवसरहरू र उपयोग योजनानेपालका सात प्रदेशहरूको विविध भौगोलिक संरचना (हिमाल, पहाड, तराई) र प्राकृतिक सम्पदाले विकासको अपार सम्भावना राख्छ। यी अवसरहरू र तिनको उपयोग यस प्रकार गर्न सकिन्छ:१. प्रदेश १ (कोशी):
- अवसर: अरुण नदीको जलविद्युत, ताप्लेजुङ्गको चिया बगान, इलामको पर्यटन।
- उपयोग:जलविद्युत: अरुण-III जस्ता मध्यम आकारका पावर प्लान्ट बनाएर भारतलाई निर्यात गर्ने।कृषि: इलामको जैविक चियालाई "नेपाली टी" ब्रान्ड बनाएर अन्तर्राष्ट्रिय बजार पेस गर्ने।
२. प्रदेश २ (मधेश):- अवसर: उर्वर मैदान, सीमा नजिकैको व्यापार केन्द्र (बिराटनगर, बिरगञ्ज)।
- उपयोग:कृषि: मकै, गहुँ, चामलको वाणिज्यिक खेती गरी फूड प्रोसेसिङ्ग उद्योग स्थापना गर्ने।सीमा व्यापार: बिरगञ्ज-रक्सौल क्षेत्रमा "स्पेशल इकोनोमिक जोन" विकास गर्ने।
३. बागमती प्रदेश:- अवसर: राजधानी क्षेत्र, पर्यटन (काठमाडौं, भक्तपुर), शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा।
- उपयोग:स्मार्ट सिटी: काठमाडौंलाई डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर र यातायात व्यवस्थापनले सुधार्ने।मेडिकल टुरिज्म: उच्चस्तरीय अस्पतालहरू बनाएर विदेशी रोगी आकर्षित गर्ने।
४. गण्डकी प्रदेश:- अवसर: पोखरा, अन्नपूर्णा ट्रयाक, गण्डकी नदीको सिंचाइ।
- उपयोग:एड्भेन्चर टुरिज्म: पाराग्लाइडिङ, ट्रेकिङ र माउन्टेन बाइकिङ प्याकेज विकास गर्ने।जैविक खेती: मुस्ताङको सेब र कागबेलिको औषधीय प्रयोग गर्ने।
५. लुम्बिनी प्रदेश:- अवसर: लुम्बिनी (बौद्ध पर्यटन), दाङ-देउखुरीको जंगल, निजगढ सिमेन्ट उद्योग।
- उपयोग:धार्मिक पर्यटन: लुम्बिनीलाई "बौद्ध सर्किट" (भारत, श्रीलंका, जापानसँग जोड्ने)।उद्योग: सिमेन्ट उत्पादनलाई ऊर्जा-कुशल तरिकाले विस्तार गर्ने।
६. कर्णाली प्रदेश:- अवसर: रारा ताल, हिमाली जडीबुटी, सानाकी जलविद्युत।
- उपयोग:इको-टुरिज्म: रारा ताललाई "कार्बन-न्यूट्रल" पर्यटन गन्तव्य बनाउने।जडीबुटी उद्योग: यार्सागुम्बा, चिराइतो जस्ता हिमाली औषधीको वैज्ञानिक उत्पादन गर्ने।
७. सुदूरपश्चिम प्रदेश:- अवसर: खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज, महाकाली नदीको सिंचाइ, डोटीको जैविक कृषि।
- उपयोग:कृषि: डोटीको डाली (लहसुन) लाई जीआई ट्याग दिएर निर्यात गर्ने।सिंचाइ: महाकाली नहर परियोजनाले तराई क्षेत्रमा धान खेती बढाउने।
- Q.अथवा वि.सं. २००७ सालको क्रान्ति र त्यसपछि देशमा उत्पन्न अवस्थाका कारण के थिए ? त्यस्तो अवस्था आउन नदिन के गर्न सकिन्थ्यो ? आफ्नो विचार प्रस्तुत गर्नुहोस् ।A.वि.सं. २००७ सालको क्रान्ति नेपालको राजनीतिक इतिहासमा एक अत्यन्त महत्वपूर्ण मोड थियो। यस क्रान्तिको मुख्य कारण भनेको जनतामा बढ्दो असन्तोष, राणा शासनको निरंकुशता, प्रेस स्वतन्त्रताको अभाव, शिक्षा र स्वास्थ्यमा असमानता, र नागरिक अधिकारको उल्लंघन थिए। राणा शासकहरूले लामो समयसम्म शक्ति एकल रूपमा प्रयोग गरे जसले गर्दा जनतामा आक्रोश फैलियो। भारतको स्वतन्त्रता पछि नेपाली जनतामा पनि राजनीतिक चेतना बढ्दै गयो र परिवर्तनको चाहना तीव्र बन्यो। यसै कारण नेपाली काँग्रेस, भारतका नेता र नेपाली जनताले मिलेर २००७ सालको क्रान्ति सम्पन्न गरे, जसले राणा शासनको अन्त्य र प्रजातन्त्रको सुरुवात गर्यो।यस क्रान्तिपछि मुलुकमा केही सुधार भए तापनि राजनीतिक अस्थिरता, नेताहरूबीचको विवाद, विकास योजनाको कमी, र संविधान निर्माणमा ढिलाइले गर्दा अपेक्षित परिवर्तन तत्काल देखिएन। यदि नेताहरूबीच एकता हुन्थ्यो, साझा राष्ट्रिय एजेन्डा तय गरिन्थ्यो, र जनताको विश्वास जित्ने प्रयास गरिन्थ्यो भने राजनीतिक संक्रमण यति लामो हुँदैनथ्यो। त्यस्तै, सुदृढ प्रशासन, प्रभावकारी शिक्षा प्रणाली, र आर्थिक सशक्तिकरणले पनि स्थायित्व दिन सक्थ्यो। त्यसैले यस्तो अवस्था आउन नदिन सबै दलहरूबीच समन्वय, पारदर्शिता, र जनमुखी नीतिको विकास अत्यन्त आवश्यक थियो।त्यसैले, कुनै पनि राजनीतिक परिवर्तनपछि स्थायित्व र समृद्धिका लागि मात्र सत्ता परिवर्तन नभई सोच, नीति र व्यवहारमा पनि सुधार हुनु अत्यन्त जरूरी हुन्छ। जनताको अपेक्षा अनुसारको परिवर्तन ल्याउन राजनीतिक नेताहरूले जिम्मेवारीपूर्वक भूमिका खेल्नुपर्छ भन्ने यो घटनाबाट सिक्न सकिन्छ।
- Q.२२. नेपालका हिमाली जिल्ला र ग्रामीण वस्तीबाट बसाइँसराइ गरेर सहरतर्फ जाने मानिसको सङ्ख्या प्रतिवर्ष बढिरहेको छ । मानौं तपाईं तीव्र बसाइँसराइ हुने कुनै एक गाउँपालिकाको अध्यक्ष हुनुभएको भए आफ्नो गाउँपालिकाबाट बसाइँ सरेर बाहिरिने क्रम रोक्नका लागि के कस्ता रणनीति अवलम्बन गर्नुहुन्थ्यो, उल्लेख गर्नुहोस् ।A.नेपालका हिमाली जिल्ला र ग्रामीण वस्तीबाट तीव्र रुपमा सहरतर्फ बसाइँसराइ हुने समस्याले आज धेरै गाउँहरू जनशून्य बन्ने खतरा उत्पन्न भएको छ। यदि म कुनै एक तीव्र बसाइँसराइ हुने गाउँपालिकाको अध्यक्ष भएको भए, मैले बसाइँसराइको मुख्य कारणहरू पहिचान गरेर दीर्घकालीन र व्यवहारिक रणनीति अवलम्बन गर्ने थिएँ। सबैभन्दा पहिले, गाउँमा रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्नु आवश्यक छ। कृषि, पशुपालन, तथा पर्यटनजस्ता क्षेत्रको प्रवर्धन गरी स्थानीय युवालाई यहीँ काम गर्ने वातावरण बनाइन्थ्यो।त्यसपछि, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर सुधार गर्न प्राथमिकता दिइन्थ्यो। गुणस्तरीय विद्यालय, आधारभूत स्वास्थ्य सेवा, तथा सीपमूलक तालिम केन्द्र स्थापनाले गाउँमै शिक्षित र स्वस्थ जीवनयापन गर्न सम्भव हुन्छ। त्यसैगरी, यातायात, खानेपानी, बिजुली, इन्टरनेट लगायतका पूर्वाधारहरूको विकासले ग्रामीण जीवनमा सहजता ल्याउन सक्थ्यो। यसले गाउँ छाड्ने बाध्यता हटाउनेछ।साथै, सहकारी प्रणालीमार्फत कृषिमा नयाँ प्रविधिको प्रयोग, घरमै स्वरोजगारको वातावरण, र स्थानीय उत्पादनको बजार सुनिश्चित गरिन्थ्यो। गाउँमै विकासको अनुभूति दिलाएर मात्रै बसाइँसराइको गति रोक्न सकिन्छ। यसैले, मेरो प्राथमिकता गाउँलाई आत्मनिर्भर, सुविधायुक्त, र जीवनोपयोगी बनाउनेतर्फ केन्द्रित हुन्थ्यो जसले गर्दा जनताले गाउँमै बस्न चाहून्, सहर जान बाध्य नहोस्।